Atatürk Dönemi İnkılapları ve Gelişmeler

📚 Atatürk Dönemi İnkılapları ve Gelişmeleri: Kapsamlı Çalışma Materyali

Bu çalışma materyali, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş sürecinde gerçekleştirilen köklü değişiklikleri ve yenilikleri kapsamaktadır. Sunulan bilgiler, ders kaydı ve kopyalanmış metin kaynaklarından derlenerek, konuların daha iyi anlaşılması ve pekiştirilmesi amacıyla özenle hazırlanmıştır. Amacımız, siyasi, hukuki, eğitim, kültür, toplumsal ve ekonomik alanlardaki inkılapları net ve anlaşılır bir şekilde sunmaktır.

---

🇹🇷 Siyasi Alandaki İnkılaplar ve Gelişmeler

Türkiye Cumhuriyeti'nin modern ve laik yapısının temellerini atan siyasi gelişmeler, ulusal egemenliği pekiştirme ve çağdaş bir devlet yapısı oluşturma hedefiyle gerçekleştirilmiştir.

1. Saltanatın Kaldırılması (1 Kasım 1922)

✅ Nedenleri:

• Ulusal egemenliği tam olarak gerçekleştirmek.
• Lozan görüşmelerinde Osmanlı Hükümeti ile TBMM arasında yaşanabilecek ikiliği engellemek. ✅ Gelişimi: Osmanlı padişahları hem saltanat hem de halifelik makamını elinde bulunduruyordu. Bu iki makam birbirinden ayrılarak önce saltanat kaldırıldı. Halifelik makamına ise Abdülmecid Efendi getirildi. Dr. Rıza Nur'un meclise sunduğu kanun teklifiyle gerçekleşti. ✅ Sonuçları:
• Son Osmanlı padişahı Vahdettin meclis kararıyla sürgün edildi.
• Osmanlı Devleti resmen sona erdi.
• Cumhuriyetin ilanı için uygun zemin oluştu.
• Ulusal egemenliğin gerçekleştirilmesi yolunda önemli bir adım atıldı.
• Laiklik yolunda atılan ilk devrimci adımdır.

2. II. TBMM'nin Açılması (11 Ağustos 1923)

✅ Nedenleri:

• I. TBMM'nin Kurtuluş Savaşı'nı yönettiği için yıpranmış olması.
• I. TBMM içinde devrimlere sıcak bakmayan bir kitlenin bulunması. 💡 I. TBMM (1920-1923) vs. II. TBMM (1923-1927):
• I. TBMM: Güçler Birliği ilkesi, egemenlik milletindir, tek inkılabı Saltanatın kaldırılması, kurucu meclis, parti yok (gruplar var).
• II. TBMM: Güçler Birliği ilkesi, egemenlik milletindir, inkılapçıdır, kurucudur, partiler var (Cumhuriyet Halk Fırkası, Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası).

3. Halk Fırkasının Kurulması (9 Eylül 1923)

✅ Yeni kurulan II. TBMM milletvekilleri tarafından kuruldu. ✅ Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin isim değiştirmesiyle oluştu. ✅ İlk kongresi Sivas Kongresi kabul edilir. ✅ Cumhuriyet ilan edilince "Cumhuriyet Halk Fırkası", 1935'te ise "Cumhuriyet Halk Partisi" adını aldı.

4. Ankara'nın Başkent Olması (13 Ekim 1923)

✅ Kurtuluş Savaşı'nın merkezi olması, Kuvâ-yi Milliye ruhunun oluştuğu yer olması ve jeopolitik konumu gibi nedenlerle başkent yapıldı.

5. Cumhuriyetin İlanı (29 Ekim 1923)

✅ Nedenleri:

• Saltanatın kaldırılmasından sonra oluşan rejim ve başkanlık boşluğunu doldurmak.
• Meclis hükümeti sisteminden kabine sistemine geçmek.
• Amasya Genelgesi'nden beri vurgulanan ulusal egemenlik ilkesini hayata geçirmek.
• Ali Fethi Bey hükümetinin istifasıyla oluşan hükümet bunalımını çözmek. ✅ Sonuçları:
• Devletin rejimi ve başkanı sorunu çözüldü.
• Kabine sistemine geçildi, hükümetin kurulma sistemi netleşti.
• Demokratikleşme yolunda önemli bir adım atıldı. 💡 İlkler: İlk cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa, ilk başbakan İsmet Paşa, ilk meclis başkanı Ali Fethi Bey seçildi.

6. Halifeliğin Kaldırılması (3 Mart 1924)

✅ Nedenleri:

• Oluşturulmaya çalışılan demokratik ve laik düzende halifelik makamının çelişki oluşturması.
• Milli egemenliğin pekiştirilmek istenmesi.
• Rejim karşıtlarının halife etrafında toplanmaya başlaması.
• Cumhuriyetin ilanından sonra çift başlı bir yönetim izleniminin doğması.
• Dış politikada daha serbest hareket etme isteği. ✅ Sonuçları:
• Laiklik yolunda atılan en büyük adımdır.
• Devlet yönetiminde iki başlılığa son verildi.
• Uluslaşma yolunda büyük bir adım atıldı.
• Diğer inkılapların yapılması için uygun ortam doğdu. 📚 Aynı Gün Kabul Edilen Diğer Kanunlar:
• Tevhid-i Tedrisat Kanunu: Öğretimin Birleştirilmesi.
• Şeriye ve Evkaf Vekaletinin Kaldırılması: Şeyhülislamlık makamı kaldırıldı, yerine Diyanet İşleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü kuruldu. İlk Diyanet İşleri Başkanı Rıfat Börekçi'dir.
• Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Nezaretinin Kaldırılması: Ordu siyasetten ayrıldı, Genelkurmay Başkanlığı kuruldu. İlk Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak'tır.
• Hanedanın yurt dışına çıkarılmasına dair kanun kabul edildi.

7. Çok Partili Hayata Geçiş Denemeleri ve Rejim Karşıtı Olaylar

• Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (17 Kasım 1924): Halifeliğin kaldırılmasına karşı çıkan 26 Halk Fırkası milletvekili tarafından kuruldu. Genel Başkanı Kazım Karabekir'dir. Rauf Orbay, Ali Fuat Cebesoy, Refet Bele gibi isimler kurucuları arasındadır.
  • İlkeleri: Ekonomide liberalizm, cumhuriyetçi, toprak reformu, evrimci (yavaş dönüşümden yana), dini düşünce ve inançlara saygılı.
  • Kapatılması: Şeyh Sait İsyanı'nda parmağı olduğu ve laiklik ilkesini kötüye kullandığı gerekçesiyle kapatıldı. Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk muhalefet partisidir.
• Şeyh Sait İsyanı (13 Şubat – 15 Nisan 1925): Halifeliğin kaldırılmasına ve inkılaplara karşı çıkan Şeyh Sait ve müritleri tarafından çıkarıldı. İngilizlerin Musul nedeniyle isyanda parmağı olduğu düşünülür. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın isyancıları cesaretlendirdiği iddia edildi.
  • Sonuçları: İsyanı bastırmak için Takrir-i Sükun Kanunu çıkarıldı ve İstiklal Mahkemeleri kuruldu. İsyan nedeniyle Musul kaybedildi. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatıldı. Aşar vergisi kaldırıldı ve tekke/zaviyeler kapatıldı.
  • ⚠️ Cumhuriyet tarihinde rejimi yıkmaya dönük ilk isyandır.
• İzmir Suikastı (15 Haziran 1926): Mustafa Kemal'i öldürme girişimi, gezisini ertelemesiyle engellendi.
  • ⚠️ Rejimi yıkmaya dönük ikinci gelişmedir. Bu olaydan sonra ülkedeki İttihatçılar tasfiye edildi. Mustafa Kemal, "Benim naçiz vücudum elbet bir gün toprak olacaktır, ancak Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır" sözünü söyledi. İstiklal Mahkemeleri son kez bu olayda görev yaptı.
• Serbest Cumhuriyet Fırkası (12 Ağustos 1930): Mustafa Kemal'in teşvikiyle Ali Fethi Okyar tarafından kuruldu. CHP'nin devletçi ekonomi politikalarını eleştirerek liberalizmi savundu. Tek dereceli seçim sistemi ve kadınlara seçme/seçilme hakkı verilmesini savundu. Milliyetçi, laik ve cumhuriyetçi bir partidir.
  • Kapatılması: İnkılap karşıtlarının partiye ilgi göstermesi üzerine kendini feshetti.
• Menemen Olayı (23 Aralık 1930): İzmir'in Menemen ilçesinde laik ve cumhuriyetçi rejimi yıkmaya dönük bir isyan çıktı. Asteğmen Kubilay şehit edildi.
  • ⚠️ Rejimi yıkmaya dönük üçüncü olaydır.
• Bursa Olayı (1 Şubat 1933): Ezanın Türkçe okunmasına karşı çıkanlar tarafından yapılan eylemdir.
• Vagon-Li Olayı (25 Şubat 1933): Fransız şirketinde Türkçe konuşmanın yasaklanması üzerine öğrencilerin protesto ettiği olaydır.
  • 💡 Halkta milli bilincin oluştuğunu gösteren bir olaydır.
• Razgrat Olayı (1 Nisan 1933): Bulgaristan'da bir Türk mezarlığının tahrip edildiğinin duyulması üzerine İstanbul'da protesto edilen olaydır.
  • 💡 Halkta milli bilincin oluştuğunu gösteren bir olaydır.
• Dersim (Tunceli) Olayı (1937): Dersim bölgesinde Seyit Rıza önderliğinde çıkan isyanın Tunç-eli operasyonu ile bastırılması.

---

⚖️ Hukuk Alanındaki İnkılaplar ve Gelişmeler

Hukuk alanındaki yenilikler, çağdaş, laik ve adil bir hukuk sistemi oluşturmayı hedeflemiştir.

1. Ankara Hukuk Yüksek Okulunun Açılması (1925)

✅ Modern hukukçu yetiştirmek amacıyla açıldı. ✅ İlk kez bu okul mezunlarına hakim, savcı ve avukat denilecektir.

2. Türk Medeni Kanununun Kabulü (17 Şubat 1926)

📚 Tanım: Aile, kadın-erkek hakları ve ilişkileri, miras ve borçlar gibi konuları düzenleyen kanundur. İsviçre'den alınmıştır. ✅ İsviçre'den Alınma Nedenleri:

• Türk toplum yapısına uygun olması.
• Avrupa'da hazırlanan en son kanun olması.
• Olaylara pratik ve akılcı çözümler bulması.
• Kadın-erkek eşitliğini getirmesi. ✅ Değiştirilme Nedenleri:
• Laik hukuk sistemine geçilmek istenmesi.
• Hukukta birlik sağlanmak istenmesi.
• Mecelle'nin yetersiz kalması. ✅ Kanunla Getirilenler:
• Miras, evlenme, boşanma, mahkemelerdeki şahitliklerde kadın-erkek eşitliği sağlandı.
• Azınlık mahkemeleri kaldırıldı.
• Patrikhanenin din dışı yetkileri kaldırıldı.
• Herkese kendi dinini seçme özgürlüğü verildi.
• Tek eşle evlilik ve resmi nikah zorunluluğu getirildi.
• Kadınlara istediği mesleği seçme hakkı verildi.
• ⚠️ Bu kanunla kadın-erkek eşitliği büyük oranda sağlansa da, siyasal haklar (seçme ve seçilme) bu kanunla verilmemiştir.

3. Türk Ceza Kanununun Kabulü (1926)

✅ İtalya'dan alınmıştır.

4. Türk Ticaret Kanununun Kabulü (1926)

✅ Almanya'dan alınmıştır.

5. Kadınlara Siyasal Hakların Verilmesi

1️⃣ 1930: Belediye seçimlerine katılma hakkı. 2️⃣ 1933: Köy muhtarlıklarına katılma hakkı. 3️⃣ 1934: Milletvekili seçimlerine katılma hakkı.

💡 Kadınlarla İlgili İlkler:

• İlk kadın tiyatrocu: Afife Jale
• İlk kadın muhtar: Gül Esin
• İlk kadın öğretmen: Fatma Refet Angın
• İlk kadın savaş pilotu: Sabiha Gökçen
• İlk kadın dünya güzeli: Keriman Halis
• İlk kadın milletvekili: Satı Kadın (Çırpan)

---

🏫 Eğitim Alanındaki İnkılaplar

Eğitimdeki yenilikler, çağdaş, laik ve milli bir eğitim sistemi kurmayı amaçlamıştır.

1. Tevhid-i Tedrisat Kanunu (1924)

✅ Amaçları:

• Tüm okulları Milli Eğitim Bakanlığına bağlayıp devlet denetimine almak.
• Laik bir eğitim sistemi kurmak. ✅ Kanunla Getirilenler:
• Tüm okullar Milli Eğitim Bakanlığına bağlandı.
• İlkokul zorunlu hale getirildi.
• Medreseler kapatıldı.
• Yabancı ve azınlık okullarında Türkçe, Tarih ve Coğrafya derslerinin Türkçe okutulmasına karar verildi.
• 💡 Tanzimat döneminden beri süregelen eğitimdeki ikilik çözülerek tek başlılık sağlandı. Dönemin Eğitim Bakanı Hüseyin Vasıf Çınar'dır.

2. Maarif Nezareti Hakkında Kanun (1926)

✅ Okulların müfredat programları hazırlandı, çağdışı dersler kaldırıldı. ✅ Okul açmak devlet iznine bağlandı. ✅ Yabancı ve azınlık okullarında Türkçe, Tarih ve Coğrafya derslerinin Türk hocalar tarafından okutulmasına karar verildi.

3. Yeni Türk Harflerinin Kabulü (1928)

✅ Nedenleri:

• Arap harflerinin öğrenilmesinin zor olması.
• Avrupa ile ilişkilerin geliştirilmek istenmesi.
• Türk dil yapısına daha uygun olduğunun düşünülmesi. ✅ Sonuçları:
• Okur-yazar oranı arttı.
• Yeni harfleri halka öğretmek için Millet Mektepleri kuruldu.
• Avrupa ile ilişkiler yoğunlaştı, kitap baskı sayısı arttı.
• 💡 Latin harfleri kabul edildiğinde w, x, q gibi harfler çıkarılırken ç, ş gibi harfler eklendiğinden kendimize özgü bir alfabe oluşturulmuştur.

4. Millet Mekteplerinin Açılması (1928)

✅ Yeni harfleri orta yaş grubuna (16-45 yaş arası) öğretebilmek için kuruldu. ✅ Atatürk, bu okula "Başöğretmen" olarak atanmıştır. ✅ Kuruluş yıl dönümü olan 24 Kasım, Öğretmenler Günü olarak kutlanmaktadır. ✅ 1936'da misyonunu tamamlayınca kapatıldı.

5. Üniversite Reformu (1933)

✅ İsviçreli bilim insanı Albert Malche'nin raporu doğrultusunda üniversite açma ve sayısını artırma kararı alındı. ✅ Osmanlı döneminden kalma Darülfünun, İstanbul Üniversitesi'ne dönüştürüldü. ✅ Ankara'da Yüksek Ziraat Enstitüsü (1933) ve Dil, Tarih ve Coğrafya Fakültesi (1935) kuruldu.

6. Köy Enstitülerinin Kurulması (1940)

✅ Amaçları:

• Köyde okur-yazar oranını artırmak ve köylüyü eğitmek.
• Köylüye okuma-yazmanın yanı sıra hayvancılık ve tarımı öğretmek. ✅ İlk açılan Köy Enstitüsü Ankara Eskişehir Çifteler Köy Enstitüsü'dür. ✅ Dönemin Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel, İlköğretim Genel Müdürü ise İsmail Hakkı Tonguç'tur. ✅ 1954'te komünizm yuvası olduğu gerekçesiyle kapatıldı.

---

🏛️ Kültür Alanındaki İnkılaplar

Kültür alanındaki yenilikler, milli kimliği güçlendirmeyi ve çağdaş sanat anlayışını benimsemeyi hedeflemiştir.

1. Müzelerin Açılması

• Topkapı Sarayı'nın Müze Yapılması (1924)
• Etnografya Müzesi'nin Açılması (1925)
• Konya Mevlana Müzesi'nin Açılması (1927)
  • 💡 Bu müzeler, Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nda alınan kararlar doğrultusunda açılmıştır.

2. Anıtların Yapılması

• Sarayburnu'nda Atatürk Heykeli'nin Yapılması (1926): Türkiye'deki ilk Atatürk Heykeli'dir. Heykeltıraş Heinrich Krippel tarafından yapılmıştır.
• Taksim Cumhuriyet Anıtı'nın Yapılması (1928): Bir yüzü Kurtuluş Savaşı'nı, bir yüzü inkılapları, bir yüzü de Rus askerlerini anlatır. İtalyan Canacino tarafından yapılmıştır.

3. Türk Tarih Kurumunun Kurulması (1931)

✅ Amaçları:

• Türk tarihini araştırıp geliştirmek.
• Türklerin köklerine inmek ve eski bir medeniyet olduğunu göstermek. ✅ İlk başkanı Tevfik Bıyıklıoğlu'dur. Çalışmalarını "Belleten" adlı dergi ile duyurur.

4. Türk Dil Kurumunun Kurulması (1932)

✅ Amaçları:

• Türk dilini araştırıp geliştirmek.
• Türk dilini yabancı dillerin etkisinden kurtarmak ve yeni kelimeler kazandırmak.
• Türkçenin zenginliğini göstermek ve bilim dili haline getirmek. ✅ İlk başkanı Samih Rıfat'tır. "Güneş Dil Teorisi"ni ortaya atarak Türkçenin dünya dillerinin ilklerinden olduğunu savunmuştur.

5. Halkevlerinin Kurulması (1932)

✅ Amaçları:

• Halkın kültürel seviyesini artırmak.
• Gezi, konferans, panel gibi kavramları topluma yerleştirmek.
• Yöresel değerleri tanıtmak ve el becerilerini geliştirmek. ✅ Türk Ocaklarının yerine açılmıştır. Yayın organı "Ülkü" dergisidir. Yurtdışındaki tek şubesi Londra'da açılmıştır.

---

👨‍👩‍👧‍👦 Toplumsal Alandaki İnkılaplar

Toplumsal alandaki yenilikler, modern bir toplum yapısı oluşturmayı ve eşitliği sağlamayı hedeflemiştir.

1. Şapka İnkılabı (1925)

✅ Amaçları: Topluma modern bir görünüm kazandırmak ve halk arasındaki eşitsizliği gidermek. ✅ Sarık ve fes yasaklanarak şapka giyme zorunluluğu getirildi. İlk olarak Kastamonu'da denendi.

2. Tekke, Zaviye ve Türbelerin Kapatılması (1925)

✅ Amaçları:

• Toplumu çağdaşlaştırmak ve laikleştirmek.
• İnkılaplara karşı çıkan tarikat mensuplarını engellemek.
• Toplumsal farklılıklara son vermek. ✅ Şeyhlik, dervişlik, müritlik gibi unvanlar yasaklandı. Bu kanun Şeyh Sait İsyanı nedeniyle çıkarılmıştır.

3. Takvim ve Saatte Değişiklik (1926)

✅ Osmanlı dönemindeki Hicri ve Rumi Takvimler kaldırılarak Miladi Takvim kabul edildi. ✅ Alaturka saat yerine alafranga saat kabul edildi.

4. Rakamlarda Değişiklik (1928)

✅ Arap rakamları kaldırılarak Latin rakamları kabul edildi.

5. Ölçülerde Değişiklik (1931)

✅ Arşın, endaze, okka gibi eski ölçü birimleri kaldırılarak metre ve gram gibi uluslararası ölçülere geçildi.

6. Din Adamlarının Kılık-Kıyafet Kanunu (1933)

✅ Din adamlarının sadece ibadethanelerde dini kıyafet giyebileceği belirtildi. Amaç, din adamlarının toplum içinde ayrıcalık sahibi olmasını veya dışlanmasını engellemektir.

7. Soyadı Kanunu (1934)

✅ Nedenleri:

• Lakaplar ve unvanlar nedeniyle oluşan toplumsal farklılıklar ve ayrımcılık.
• Resmi işlemlerde yaşanan karışıklıklar. ✅ Herkesin Türkçe bir soyadı kullanması zorunlu kılındı. Aşiret isimleri, yabancı milletlere ait isimler ve küçük düşürücü isimler yasaklandı. ✅ Meclis, Mustafa Kemal'e "Atatürk" soyadını verdi. Hacı, ağa, molla, efendi, bey, paşa gibi unvanların kullanımı yasaklandı.

8. Hafta Sonu Tatilinin Pazara Alınması (1935)

✅ Batı ile uyum sağlamak amacıyla hafta sonu tatili Cuma'dan Pazar'a alındı.

💡 Batı ile Uyum Sağlamak İçin Yapılan Yenilikler:

• Miladi Takvim ve yeni saatin kabulü.
• Alfabe ve rakamların değişmesi.
• Ağırlık ve uzunluk ölçü birimlerinin değişmesi.
• Hafta sonu tatilinin Pazara alınması.

---

📈 Ekonomik Alandaki İnkılaplar ve Gelişmeler

Ekonomik alandaki yenilikler, milli ve bağımsız bir ekonomi oluşturmayı, ülkenin kalkınmasını sağlamayı hedeflemiştir.

1. İzmir İktisat Kongresi (17 Şubat – 4 Mart 1923)

✅ Lozan görüşmeleri devam ederken Kazım Karabekir başkanlığında toplandı. ✅ Alınan Kararlar:

• "Misak-ı İktisadi" (Ulusal Ekonomi Andı) benimsenerek ulusal bir ekonomi hedeflendi.
• Hammaddesi yurt içinde olan sanayi dalları kurulacak, özellikle 3 siyah (kömür, akaryakıt, demir) ve 3 beyaz (şeker, un, pamuk) ürünleri memlekette üretilecekti.
• Siyasi bağımsızlık kadar ekonomik bağımsızlığın da önemli olduğu vurgulandı.
• Serbest piyasa ekonomisi benimsendi.
• Demiryolları yaygınlaştırılacak, müteşebbise kredi vermek için devlet bankaları kurulacaktı.
• İşçilere sendika kurma ve grev hakkı verilmesi gerektiği belirtildi.
• Köylüye ağır gelen Aşar vergisi kaldırılmalıydı.

2. 1923-1930 Arası Gelişmeler (Serbest Piyasa Dönemi)

• İş Bankasının Kurulması (26 Ağustos 1924): İzmir İktisat Kongresi kararları doğrultusunda müteşebbise kredi vermek için kuruldu. İlk genel müdürü Celal Bayar'dır.
• Reji İdaresinin Millileştirilmesi (1925): Tütün (reji) idaresi yabancılardan satın alındı.
• Sanayi ve Maadin Bank'ın Kurulması (1926): Sanayi ve madencilik alanında yatırım yapacaklara kredi vermek için kuruldu.
• Emlak ve Eytam Bank'ın Kurulması (1926): İnşaat sektörüne kredi vermek için kuruldu.
• Teşvik-i Sanayi Kanunu (28 Mayıs 1927): Fabrika açacak özel girişimci bulunamayınca çıkarıldı. Fabrika açacaklara düşük faizli kredi, devlet arazisi tahsisi, vergi muafiyeti ve kamu kurumlarına yerli malı kullanma zorunluluğu getirildi.
• ⚠️ Devletçiliğe Geçiş: 1929 Dünya Ekonomik Krizi'nin Türkiye'yi olumsuz etkilemesi ve özel müteşebbisin yetersizliği nedeniyle ekonomide liberalizm bırakılıp devletçiliğe geçilmiştir.

3. 1930 Sonrası Gelişmeler (Devletçilik Dönemi)

• Merkez Bankasının Kurulması (1930): Türk parasının değerini korumak, bankalara kredi vermek, ülkenin altın ve döviz rezervini yönetmek amacıyla kurulmuştur.
• I. Beş Yıllık Sanayi Planı (1934-1939): Sovyet Rusya'dan getirilen uzmanların desteğiyle hazırlandı. Maden, tekstil, deri, kağıt gibi birçok sektörde yatırımlar planlandı ve uygulandı.
• Sümerbank'ın Kurulması (1933): Tekstil sektörünü geliştirmek ve ülkede kurulacak fabrikaların önünü açmak için kuruldu. KİT'lerin (Kamu İktisadi Teşebbüsleri) önünü açmıştır.
• Etibank'ın Kurulması (1935): Yer altı kaynaklarının çıkarılıp işlenmesi için maddi altyapıyı oluşturmak amacıyla kuruldu.
• MTA'nın Kurulması (1935): Maden Tetkik Arama Enstitüsü, yer altı kaynaklarını bulup mantıklı bir şekilde işletebilmek için kuruldu.
• Halkbank'ın Kurulması (1938): Esnafa ve küçük yatırımcıya kredi vermek için kuruldu.
• Karabük Demir-Çelik Fabrikası'nın Kurulması (1939): Türkiye'nin ilk ağır sanayi fabrikasıdır.
• II. Beş Yıllık Sanayi Planı (1939-1944): Enerji sektörünü güçlendirmek için yapılan bu plan, II. Dünya Savaşı'nın çıkması nedeniyle uygulanamamıştır.

4. Tarım Alanındaki Gelişmeler

• Aşar Vergisi kaldırıldı (1925).
• Toprak Reformu denendi ancak başarılı olunamadı (1925).
• Buğday fiyatlarını korumak için Toprak Mahsulleri Ofisi kuruldu (1938).
• Giresun'da Fiskobirlik kuruldu (1938).
• Ziraat Bankası çiftçiye sürekli krediler verdi.

5. Ticaret Alanındaki Gelişmeler

• Kabotaj Kanunu çıkarıldı (1926). Bu kanunla Türk karasularında, akarsu ve göllerinde sadece Türk tüccarların ticaret yapacağı ilkesi benimsendi.
  • 💡 Bu kanun, kapitülasyonlardan kalma son kırıntıları da ortadan kaldırmıştır.

6. Sağlık Alanındaki Gelişmeler

• Sağlık Bakanlığı kuruldu (1920).
• Yeşilay Cemiyeti kuruldu (1920).
• Hıfzıssıhha Enstitüsü kurularak bulaşıcı hastalıklarla mücadele edildi (1930).
• Ankara, İstanbul, Sivas, Trabzon, Erzurum ve Diyarbakır illerinde Numune Hastaneleri açıldı.

---