Bu çalışma materyali, "Yolcu İşlemleri" konulu dersin sesli transkripti ve kopyalanmış metin kaynakları birleştirilerek hazırlanmıştır.

---

✈️ Yolcu İşlemleri: Kapsamlı Çalışma Materyali

Bu çalışma materyali, havacılık sektöründeki yolcu ve bagaj işlemlerini, uluslararası düzenlemelerden özel durum yönetimine kadar tüm detaylarıyla ele almaktadır. Amacı, öğrencilere bu karmaşık süreçleri anlamaları ve etkin bir şekilde uygulamaları için gerekli bilgiyi sağlamaktır.

1. 📚 Uluslararası Düzenlemeler ve Anlaşmalar

Uluslararası hava taşımacılığının hukuki altyapısını oluşturan temel anlaşmalar ve iş düzenlemeleri:

1.1. Uluslararası Konvansiyonlar

• Varşova Konvansiyonu:
  • Uluslararası yolcu, bagaj veya kargo taşımacılığında sorumluluğu düzenleyen uluslararası bir sözleşmedir.
  • Havayollarının kaza, yaralanma veya bagaj kaybı durumlarındaki sorumlulukları için temel bir çerçeve sunar.
• Montreal Konvansiyonu:
  • 1999 yılında Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı (ICAO) tarafından kabul edilen bir anlaşmadır.
  • Havayollarının kaza, yaralanma ve bagaj kaybı durumlarındaki sorumluluklarını daha güncel ve detaylı bir şekilde tanımlar.

1.2. Code Share (Ortak Uçuş)

• Tanım: İki veya daha fazla havayolunun aynı uçuşu paylaştığı bir havacılık iş düzenlemesidir.
• İşleyiş: Bir havayolundan bilet satın alınabilir, ancak uçuşu farklı bir uçuş numarası veya kodu altında işbirliği yapan başka bir havayolu gerçekleştirebilir.
• Fayda: Havayollarının ağlarını genişletmelerine ve yolculara daha fazla destinasyon seçeneği sunmalarına olanak tanır.

2. 👥 Yolcu Tipleri ve Özel Durumlar

Havacılık operasyonlarında kullanılan yolcu tipleri ve bunlara özel prosedürler:

2.1. Yolcu Tipleri ve Kodları

• ADT: Yetişkinler
• CH: Çocuk (2 yaşını doldurmuş ancak 12 yaşını doldurmamış)
• IN: Bebek (2 yaşını doldurmamış)
• YTH: Genç/Öğrenci

2.2. Çocuklar ve Bebekler İçin Bilet Gereksinimi

• IATA tarafından belirlenen yaş sınırları (bebekler için 2 yaşa kadar, çocuklar için 12 yaşa kadar) bazı acenteler tarafından tam olarak uygulanmayabilir.
• ✅ Şirket Prosedürü: Check-in sırasında yolcuların (bebek veya çocuk) yaşlarının doğrulanması zorunludur.
• ⚠️ Kontrol: Havalimanı check-in kontuarlarında, yolcunun yaşının sahip olduğu bilet tipiyle uyumlu olduğundan emin olmak için uygun kontroller yapılmalıdır.
• Her bilet başına yalnızca bir yolcu seyahat edebilir; yani çocuklar ve bebekler kendi biletlerine ihtiyaç duyarlar.

2.3. Bebek Yolculara Özel Durumlar (IN)

• Tanım: İkinci yaş gününü doldurmamış yolcudur.
• Önemli Hususlar:
  • Bebek yatağı koltuklarının mevcudiyeti.
  • Bebekler için can yeleği sayısı.
  • Bebek emniyet kemeri (loop belt) sayısı.
• Havayolu Politikaları:
  • Havayollarının 2 günden 2 haftaya kadar değişen minimum yaş gereksinimleri olabilir.
  • Yeni doğan bebeklerin doktor raporu olmadan uçmasına izin verilmeyebilir.
  • Bebeğin yaşını gösteren belge ve uluslararası seyahatler için pasaport gerekebilir.
• Uçaktaki Sınırlamalar: Uçaktaki maksimum bebek sayısı, mevcut ek oksijen maskelerinin sayısıyla sınırlıdır.
• Bebek Yatakları (Bassinets):
  • Bebekleri taşımanın en yaygın yoludur.
  • Genellikle ücretsiz sağlanır ve standart ekipmandır.
  • Temini havayolu rezervasyon ofisi tarafından düzenlenir.
  • Önceden rezervasyon yapılmamışsa, check-in sırasında temin etmek için çaba gösterilmelidir.

2.4. Bebek Arabaları ve Çocuk Güvenlik Koltukları

• Bagaj Hakkı: Standart bagaj hakkına dahil değildir ve ücretsiz olarak kontrol edilebilir.
• Kontrol Noktaları: Bilet kontuarında veya kapıda kontrol edilebilir.
• Uçak İçi Kullanım:
  • Sırada boş bir yolcu koltuğu varsa, kalkış ve iniş sırasında çocuk güvenlik koltuğuna yerleştirilebilir.
  • Boş koltuk yoksa, biniş kapısında kontrol edilmeli ve uçağın kargo bölümüne gönderilmelidir.

3. 🧳 Bagaj Yönetimi

Yolcu bagajlarının sınıflandırılması, kuralları ve özel durumları:

3.1. Fazla Bagaj

• Tanım: Hava yolculuğu için izin verilen boyut, sayı veya ağırlık açısından ücretsiz bagaj hakkını aşan bagaj miktarıdır.
• Ücretlendirme: Havayolunun takdirine bağlı olarak ek ücret karşılığında taşınabilir; ancak garanti verilmez ve kargo olarak gönderilmesi gerekebilir.
• Ambargo: Bazı havayolları belirli rotalarda fazla bagaj ambargosu uygulayabilir.
• Kural: Fazla bagaj taşıyan yolcu ek ücret ödemelidir, ancak bagajı bırakma seçeneği de vardır.
• Ücretler: Her havayolu tarafından ayrı ayrı belirlenir. Online satın alımlarda indirimler sunulabilir.
• Sorumluluk: Yer hizmetleri acentesi, yolcunun ödemesi gereken fazla bagaj ücretini belirlemekten sorumludur. Ücretsiz bagaj hakkını kontrol etmelidir.
• Bağlantılı Uçuşlar: Fazla bagaj, yolcunun bagajının son varış noktasına kadar kontrol edildiği noktaya kadar ücretlendirilmelidir.
• Hesaplama: Ağırlık veya parça konseptine göre farklılık gösterir.
• Bilet: Fazla bagaj bileti, bagaj miktarı ve ek ücretlerin onayı/makbuzudur.

3.2. Bagaj Hakkı Konseptleri

• Ağırlık Konsepti: Kontrol edilmiş bagajın toplam ağırlığına göre ölçülür.
• Parça Konsepti: Kontrol edilmiş bagajın parça sayısına göre ölçülür. Her parça belirli bir hacim ve ağırlığı aşamaz.
• Havuzlama Bagajı: Bazı havayolları, aynı rezervasyonda seyahat eden yolcuların bagaj haklarını birleştirmesine izin verebilir (örn. ağırlık konseptinde).

3.3. Kabin Bagajı (El Bagajı)

• Tanım: Yolcuların yolcu kompartımanında yanlarında taşımasına izin verilen bagaj türüdür.
• İzin Verilenler: Sınırlı sayıda küçük çanta ve yolculuk sırasında ihtiyaç duyulan eşyalar.
• Kısıtlamalar: Boyut ve ağırlık açısından kısıtlıdır (güvenlik ve konfor nedenleriyle).
• Yerleştirme: Yolcu koltuğunun altına veya kapalı bagaj saklama rafına/bölmesine sığmalıdır.
• Kapıda Alınan Bagaj: Aşırı ağırlık veya boyut nedeniyle kapıda alınan kabin bagajı, kontrol edilmiş bagaj haline gelir.
  • Yapılması Gerekenler:
    • Yolcuya tehlikeli maddeleri, parçacıkları ve değerli eşyaları çıkarması tavsiye edilir.
    • Yolcunun adı PNR'da belirtildiği gibi açıkça yazılır.
    • Bagaj, normal veya sınırlı sorumluluk etiketiyle etiketlenir; yolcuya etiketin küçük kısmı verilir.
    • Yolcuya, bagajını son varış noktasındaki bagaj teslim alanından alması gerektiği bildirilir.
    • Bilgiler DCS'ye eklenir ve ramp görevlisine iletilir.

3.4. Bagaj Etiketleri ve Özel Durumlar

• Bagaj Etiketleri: Havayolları tarafından yolcu bagajını son varış noktasına yönlendirmek için kullanılır. Ek küçük bilgi etiketi genellikle yolcuya verilir veya biniş kartına iliştirilir.
• Etiket Çeşitleri:
  • Birinci sınıf ve öncelik etiketleri
  • Interline etiketleri (bağlantılı uçuşlar için)
  • Transfer etiketleri
  • Ağır bagaj etiketi (23 kg üzeri için "HEAVY" etiketi, 32 kg üzeri kargo olarak taşınır)
  • Bekleme etiketleri
  • Sınırlı sorumluluk etiketleri
  • Kırılabilir etiketler
  • Onaylı kabin bagajı etiketleri
  • İsim etiketleri
  • Canlı hayvan etiketleri
  • Refakatsiz çocuk etiketleri ve formları
  • Silah formları
• Bekleme Etiketleri (Standby Labels):
  • 1️⃣ Amaç: Bekleme listesindeki bir yolcuya ait bagajın kabulü. Yükleme ekibinin bagajı tanımasını ve havayolu prosedürünü takip etmesini sağlar.
  • 2️⃣ Amaç: Sınırlı kargo alanı olan uçuşlarda fazla veya hacimli bagajın tanımlanması. Normal bagajlar yüklendikten sonra yüklenir.
• Sınırlı Sorumluluk Etiketi (Limited Release):
  • Bir eşya zaten hasarlıysa veya normal elleçleme için uygun değilse kullanılır.
  • Havayolunu mantıksız taleplerden korur.
  • Havayolu sadece kayıp veya daha fazla hasardan sorumlu olur.
• Acele Bagaj (Rush Baggage/Expedite Baggage):
  • Yolcunun kontrolü dışındaki nedenlerle (yer olmaması, gözden kaçırma, ağırlık kısıtlamaları) yanlış elleçlenmiş ve yolcuya teslim edilmesi gereken bagajdır.
  • Acele Etiketi Bilgileri: Rota, uçuş numarası, yönlendiren ve alan ofis, özel yönlendirme talimatları, yolcu adresi, masraf bilgileri.
  • Güvenlik: Tüm acele bagajlar elektronik olarak taranmalı ve manuel olarak aranmalıdır.
• Özel Bagaj:
  • Havayolu politikasına göre hacimli, büyük boyutlu veya 32 kg'dan ağır bagajlar.
  • Kabin Koltuğu Bagajı: Uçak kargo bölümüne yüklenmeye uygun olmayan (müzik aletleri, sanat eserleri, elektronik ekipman, diplomatik bagaj, değerli bagaj) eşyalar.
  • Mürettebat Bagajı: Check-in'de veya hava tarafında sunulabilir, mürettebat seviyesi ve uçuş detayları ile açıkça belirtilmelidir.
  • Uçağa Teslim (Delivery at Aircraft - DAA): Tamamen katlanabilir bebek arabaları, tekerlekli sandalyeler ve hareket yardımcıları gibi uçuş sırasında ihtiyaç duyulmayan ve kabinde saklanamayan eşyalar için uygulanır.

3.5. Bagaj Kabulünde Güvenlik ve Emniyet

• Güvenlik Soruları (Check-in sırasında):
  • ✅ Bu sizin bagajınız mı ve kendiniz mi paketlediniz?
  • ✅ İçinde sizin paketlemediğiniz hiçbir eşya olmadığından emin misiniz?
  • ✅ Yanınızda başka birinin taşımanızı istediği hiçbir şey olmadığından emin misiniz?
  • ✅ Paketleme anından şimdiye kadar sizin gözetiminizde miydi?
• Emniyet Soruları (Check-in sırasında):
  • ✅ El bagajınızda/kontrol edilmiş bagajınızda lityum piller taşıyor musunuz?
  • ✅ Bagajınızda bu eşyalardan herhangi biri var mı? (Tehlikeli/zararlı eşyaların sergilendiği standlar gösterilerek).
• Güvenlik Yönergeleri:
  • Bazı hükümetler, tüm bıçakların, keskin nesnelerin ve bazı spor malzemelerinin kontrol edilmiş bagaja paketlenmesini zorunlu kılar. Bunlar kabin bagajında veya üzerinde taşınamaz.
  • Tıbbi ihtiyacı belgelenmiş yolcular, eşyalarının profesyonelce paketlenmiş ve etiketlenmiş olduğundan emin olmalıdır.
• ISAGO (IATA Safety Audit for Ground Operations) Standartları:
  • Bagajın yolcu kimlik etiketi/etiketi olmalı.
  • Bagaj, bilette belirtilen son varış noktasına etiketlenmeli.
  • Eski bagaj etiketleri çıkarılmalı veya silinmeli.
  • Güvenli taşıma için uygun olmayan bagaj reddedilmeli.
  • Kabin bagajı, boyut, ağırlık ve miktar limitlerine uygun olmalı.
  • Hasarlı, kırılabilir veya uygunsuz paketlenmiş bagajlar için özel prosedürler uygulanmalı.
  • Grup bagaj check-in'i güvenlik nedenleriyle yasaktır.
  • Bagaj etiketi, etiket numarası, varış yeri, şehir ve yolcu adını içerir.
  • Ek bir etiket makbuzu biniş kartına iliştirilir veya yolcuya verilir.

3.6. Bagaj Depolama

• Çoğu havalimanında bagaj depolama hizmeti bulunur.
• Acenteler, uçuş kesintilerinde yolculara yardımcı olabilir, yetkilendirme belgesi olmayan eşyaların depolanmasını ayarlayabilir, şikayetleri ele alabilir, kayıp/bulunan/hasarlı bagajları yönetebilir.

4. 🛂 Check-in Süreçleri ve Yöntemleri

Yolcu ve bagajın uçağa kabul edilmesi için uygulanan çeşitli check-in yöntemleri:

4.1. Check-in Tanımı ve Süreçleri

• Tanım: Müşterinin ve bagajının Kalkış Kontrol Sistemi'ne (DCS) kaydedilmesi, bagajın etiketlenmesi ve bir veya daha fazla biniş kartının düzenlenmesini içeren adımlar dizisidir.
• Son Teslim Tarihleri: Geçerli yolcu haklarına ve zamanında kalkış gereksinimlerine uygun olarak havayolu politikasına göre uygulanır.
• Kurallar: Havayolları, uçuş öncesi kurallar hakkında bilgi sağlar ve yolcuların ticari, emniyet ve güvenlik nedenleriyle bu kurallara uymaları beklenir.

4.2. Check-in Belgeleri ve Materyalleri

• Gerekli Belgeler: Biniş Kartı, Bagaj Etiketi, Özel Etiketler, Özel Belgeler.
• Zorunlu Materyaller (Acenteler İçin):
  • Tehlikeli Maddeler (DGR) bilgisi
  • Yolcu hakları bilgisi
  • El bagajındaki sıvılar için güvenlik önlemleri
  • Biniş kartları ve bagaj etiketleri
  • Ağır etiketler veya çıkartmalar
  • Lounge davetiyeleri
  • Öncelik etiketleri
  • Transfer etiketleri
  • Kırılabilir etiketler
  • Onaylı kabin bagajı etiketleri
  • İsim etiketleri
  • Canlı hayvan etiketleri
  • Refakatsiz çocuk (UM) etiketleri ve formları
  • Silah formları
  • Uçağa teslim (DAA) etiketleri (varsa)

4.3. Check-in Seçenekleri

• Manuel Check-in:
  • DCS'nin mevcut olmadığı veya arızalandığı durumlarda uygulanır.
  • Personel, sistem arızaları için acil durum planlarına ve prosedürlerine sahip olmalıdır.
  • Gerekli materyaller: manuel bagaj etiketleri, biniş kartları, oturma planları, yolcu manifestosu, güvenlik numaraları listesi vb.
  • Yerel yedekleme prosedürleri düzenli olarak test edilmeli ve API veri toplama hükümlerini içermelidir.
• Otomatik Check-in:
  • Bilgisayarlı bir DCS kullanılarak gerçekleştirilir.
  • DCS, koltuk numaralarını atar, bagaj etiketleri ve biniş kartları basar.
  • Uçuş, varış noktası ve bireysel yolcularla ilgili kapsamlı bilgiler içerir.
  • Tüm ilgili yolcu elleçleme belgelerini üretir ve bunları ilgili istasyonlara ve kabin ekibine iletir.
• Kiosk Check-in:
  • Yolcuların kendi biniş kartlarını ve genellikle bagaj etiketlerini de basmalarına olanak tanıyan makinelerdir.
  • Türleri: Tek bir taşıyıcıya özel kiosklar veya birden fazla havayolunun kullanabildiği ortak kullanımlı kiosklar.
  • Konum: Genellikle havalimanı check-in alanında, bazen havalimanı dışı yerlerde (oteller gibi).
  • Havayolu Motivasyonları: Yolculara daha fazla kontrol sağlamak, zaman kazandırmak, daha verimli hizmet vermek ve maliyetleri azaltmak.
• Web veya Mobil Check-in:
  • Koşullar: Elektronik bilet, işletmeci havayolunun/yer hizmetleri sağlayıcısının DCS'sinin kullanıldığı havalimanı, havayolunun diğer uygunluk kriterleri, mobil biniş kartı düzenlemesinin geçerli olduğu havalimanı, yolcunun ilgili uygulamaya sahip olması.
• Havalimanı Dışı Check-in:
  • Yolcuların check-in işlemlerinin havalimanında yapılmadığı, bagajların oteller, limanlar gibi yerlerde bırakıldığı hizmettir.
  • Kontrol edilmiş bagajlar güvenli bir şekilde havalimanına taşınır.
• Self-Bagaj Bırakma Makineleri:
  • Koşullar: Onaylanmış bilet, işletmeci havayolunun/yer hizmetleri sağlayıcısının DCS'sinin kullanıldığı havalimanı, havayolunun diğer uygunluk kriterleri.
  • İşleyiş: Yolcu, tehlikeli madde olmadığını onayladıktan sonra biniş kartı ve bagaj etiketi uzaktan basılır.
  • Belge Kontrolü: Seyahat belgesinin geçerliliği, kapı alanında kapı görevlileri tarafından kontrol edilir.
• Self-Servis Bagaj Bırakma Kontuarları:
  • Yolcular, kağıt veya elektronik biniş kartlarındaki barkodu tarar.
  • Uçuş detayları ekranda görünür, bagaj sayısı belirtilir ve güvenlik soruları yanıtlanır.
  • Bagaj etiketleri basılır, yolcu bagajlarını etiketler.
  • Makine, etiketlemenin doğruluğunu kontrol eder ve bagaj fişlerini basar.
  • Süreç tamamlanamazsa, geleneksel check-in kontuarı kullanılmalıdır.
• Air France Örneği: Yolcuların evde kendi bagaj etiketlerini basmalarına olanak tanır.

4.4. Bagaj Bırakma (Self-Servis Sonrası)

• Self-servis check-in kullanan yolcular, kontrol edilmiş bagajlarını bagaj bırakma kontuarına bırakabilirler.
• Görevler: Biniş kartını incelemek, yolcu verilerini sistemde açmak, kimliği ve seyahat belgesini doğrulamak, el bagajını değerlendirmek, kontrol edilmiş bagajı kabul etmek, DCS'ye bagaj bilgisi ve SSR eklemek, ilgili ücretleri uygulamak.

5. 🛂 Seyahat Belgeleri ve Kontrolü

Yolcuların seyahatleri için gerekli olan belgeler ve bunların kontrol süreçleri:

5.1. Dokümantasyon Kontrolü

• Amaç: Biletteki adın pasaporttaki adla aynı olduğunu doğrulamak.
• Kural: Yer hizmetleri, yalnızca biletinde ve pasaportunda aynı ad bulunan yolcuları seyahat için kabul edebilir.
• Önem: Seyahat ve ulusal kimlik belgeleri, belge sahibinin hem kimliğini hem de uyruğunu doğrular.
• Geçerlilik: Belgenin süresinin dolmadığını ve sahibinin belgeyi veren ülkeye giriş hakkına sahip olduğunu gösterir.
• Hükümet Politikaları: Yetersiz belgelenmiş yolcuları taşıyan havayollarına cezalar uygulanır. Kimlik suiistimali, yasa dışı göç ve terörizmle bağlantılıdır.
• Dikkatli Kontrol:
  • Geçerli mi?
  • Biletle eşleşiyor mu?
  • Belgedeki görüntü kişiyle uyumlu mu?
  • Vize veya oturma izni gerekiyor mu?
  • Sorguları çözmek için Seyahat Bilgi Kılavuzu'na (TIM) başvurulmalı.
  • Doğrulama için internet tabanlı araçlar kullanılmalı.
  • Şüphe durumunda soru sorulmalı.

5.2. Pasaport

• Tanım: Her uluslararası yolcunun sahip olması gereken geçerli bir pasaport veya yetkili bir kamu otoritesi tarafından verilmiş başka bir resmi kimlik belgesidir.
• İşlevi: Sahibinin kimliğini ve uyruğunu belirler, kendi ülkesi dışına seyahat etme yetkisi verir.
• Türleri: Çocuk kimlik kartları, diplomatik/konsolosluk pasaportları, resmi/özel/hizmet pasaportları, Uluslararası Kızılhaç pasaportu, aile pasaportları, Laissez-Passer (BM belgesi), ulusal kimlik kartı, denizci cüzdanları, askeri kimlik belgesi, tek seyahat belgesi.
• Geçerlilik: Bazı ülkeler, pasaportlarda en az altı ay geçerlilik süresi isteyebilir.

5.3. Diğer Seyahat Belgeleri

• Kimlik kartları, seyahat sertifikaları, askeri kimlik kartları, denizci cüzdanları gibi pasaportlarla aynı yasal etkiye sahip olmayan, sınırlı ülkeler ve amaçlar için geçerli belgeler.
• Daima seyahat belgelerinin düzenlemelere uygun olduğunu doğrulanmalıdır.

5.4. Oturma İzinleri

• Bir kişinin vatandaşı olmadığı bir ülkede süresiz ikamet etme hakkını ifade eder. Bu statüye sahip kişiye daimi ikamet eden denir.

5.5. Uyruk ve Çifte Uyruk

• Uyruk: Bir kişinin uyruğu, pasaport veya ulusal kimlik kartı gibi bir seyahat belgesindeki uyruk bilgisi kontrol edilerek belirlenir. Ülkeye vizesiz giriş izni genellikle uyruğa bağlıdır.
• Çifte Uyruk: Bir kişi iki veya daha fazla ülkenin vatandaşı olabilir ve bu nedenle birden fazla pasaport veya seyahat belgesi taşıyabilir.

5.6. Vize

• Tanım: Bir hükümetin konsolosluk görevlisi tarafından bir pasaporta veya başka bir seyahat belgesine yapılan, sahibine ilgili ülkeye giriş veya yeniden giriş yetkisi verildiğini gösteren bir kayıttır.
• Garanti Etmez: Vize, transit vize veya vize muafiyeti, o ülkeye girişi garanti etmez. Son karar, giriş limanındaki yetkili makamlara aittir.
• Veriliş: Normalde konsolosluklar tarafından verilir, nadiren varışta verilir.
• Görünüm: Pasaportun bir sayfasında damga veya çıkartma şeklinde yer alır.
• Geçerlilik: Tek, çift veya çoklu girişler için olabilir ve genellikle bir geçerlilik süresi vardır. Bazı vizeler uzun süreli veya pasaportun ömrü boyunca geçerli olabilir.
• Türleri: İş vizesi, ziyaretçi vizesi, turist vizesi, göçmen vizesi ve öğrenci gibi özel amaçlı vizeler.

5.7. Elektronik Vize (e-vize)

• Başvuru: Dijital başvuru formu aracılığıyla yapılır.
• Gerekli Belgeler: Pasaport taraması, pasaport fotoğrafı veya kartvizit gibi belgeler yüklenebilir.
• İşleyiş: Göçmenlik Hizmetleri, bilgilere ve belgelere dayanarak bir tarama yapar ve e-vize oluşturulur.
• Kullanım: Yolcuların e-vizeyi kendileri basmaları ve seyahatlerinde yanlarında taşımaları gerekir.

5.8. Seyahat Belgesi Kontrolünde Yedi Ana Adım

1. Biniş kartı ve pasaporttaki/kimlik kartındaki adın eşleştiğini kontrol et.
2. Biniş kartında doğru uçuş numarası ve seyahat tarihinin olduğunu kontrol et.
3. Pasaporttaki detayların yolcuyla (cinsiyet, yaş, boy, fotoğraf) eşleştiğini kontrol et.
4. Pasaportun geçerli olduğunu ve son kullanma tarihinin uygun zaman sınırları içinde olduğunu kontrol et.
5. Son varış noktasına veya transite kadar vize gerekip gerekmediğini kontrol et.
6. Yolcunun geçerli bir vizeye sahip olup olmadığını kontrol et (bazı vizeler sadece bir veya iki seyahat için kullanılabilir).
7. Vizenin pasaporttaki tüm seyahat eden kişiler için onaylanıp onaylanmadığını kontrol et.

5.9. Sağlık ve Önleyici Tedbirler

• Zorunlu aşılar için olası gereksinimler.
• Sağlık hizmetleri, zorunlu aşılar alındığında doktor veya seyahat kliniği tarafından sağlanmalıdır.

5.10. Sahte Pasaportlar

• Belgeleme ve/veya görünüş ve davranışlarında şüpheli işaretler gösteren yolcular sorgulanmalıdır.
• Türleri: Sahte belge, değiştirilmiş belge, çalınmış boş belge, hileli kullanım, fotoğraflar, kamuflaj pasaport.

5.11. APIS (Gelişmiş Yolcu Bilgi Sistemi)

• Birçok hükümet, havayollarından belirli zamanlarda inen yolcular için gelişmiş yolcu elektronik verilerini (APIS) göndermesini gerektirir.
• Bilgiler genellikle check-in sırasında toplanır veya rezervasyon sırasında toplanan verilerden sağlanır ve seyahat belgelerinin ibrazı sırasında doğrulanır.
• APIS, havayolunun bilgisayar sistemi ile varış ülkesinin bilgisayar sistemi arasında bir dizi veri öğesini (pasaporttan kimlik detayları ve temel uçuş bilgileri) içeren elektronik bir veri değişim sistemidir.
• Belirli ülkelere seyahat ederken, yolcuların check-in yapmadan önce gelişmiş yolcu bilgisi sağlamaları gerekir, aksi takdirde uçamayabilirler.

5.12. Varışta Vize (VOA)

• Bazı durumlarda, varış ülkesine indikten sonra vize almana olanak tanıyan bir seçenektir.

5.13. Vizesiz Transit (TWOV)

• Vize gereklidir, ancak 24 saat içinde 1/3 ülkeye bağlantılı uçuşu olan yolcular için vizesiz transit geçiş mümkündür.
• Yolcular, havalimanının uluslararası transit alanında kalmalı ve bir sonraki varış noktası için gerekli belgelere sahip olmalıdır.

6. ⚠️ Tehlikeli Maddeler (DG) ve Güvenlik

Hava taşımacılığında tehlikeli maddelerin yönetimi ve ilgili güvenlik prosedürleri:

6.1. Tehlikeli Maddeler Tanımı

• Gizli Tehlikeli Maddeler: Evlerimizde ve iş yerlerimizde bulunan, ancak hava yoluyla gönderildiğinde tehlikeli olabilecek eşyalardır.
• Risk: Bir uçakta, atmosferik basınç ve sıcaklıktaki aşırı değişikliklere, ayrıca aşırı titreşime maruz kalacakları için kabul edilemez bir risk oluşturabilirler.
• Havayolu Politikası: Risk almamak ve sorun yaratabilecek her türlü malı, olasılık uzak olsa bile yasaklamaktır. Sıkı tarama prosedürleri uygulanır.

6.2. Acentelerin Rolü

• Beyan edilmemiş tehlikeli maddelerin uçağa yüklenmesini veya yolcular tarafından uçağa alınmasını önlemek için, acentelerin yolculardan bagajlarının içeriği hakkında teyit alması gerekir.
• Eski bir tehlike etiketi bulunan bir çantayla gelen yolcudan içeriği açıklığa kavuşturması istenmelidir.
• Eğer Tehlikeli Madde İçermiyorsa:
  • Yolcuya eski tehlike etiketlerini çıkarması söylenmeli.
  • Tehlikeli maddelerin taşınmasıyla ilgili düzenlemeleri ihlal etmenin yasal hükümleri açıklanmalı.
  • Olay amire rapor edilmeli.
• Eğer Tehlikeli Madde İçeriyorsa:
  • Yolcunun uçağa binmesine izin verilmemeli.
  • Yasal hükümler açıklanmalı.
  • Yolcudan tehlikeli maddeleri kargo departmanı aracılığıyla göndermesi istenebilir.
  • Durum rapor edilmeli.
• Kabul Edilebilir Tehlikeli Maddeler: Yolcu ve mürettebat bagajında izin verilen tek tehlikeli maddeler, IATA DGR Kılavuzu'nda belirtilenlerdir.

6.3. ICAO Düzenlemeleri

• Tüm havayolları, tehlikeli maddelerin taşınmasıyla ilgili ICAO düzenlemelerine uymak zorundadır.
• ICAO Ek 18 – Hava Yoluyla Tehlikeli Maddelerin Güvenli Taşınması:
  • Genel prensipleri belirler ve tehlikeli maddelerin "Hava Yoluyla Tehlikeli Maddelerin Güvenli Taşınması için Teknik Talimatlar"a uygun olarak taşınmasını gerektirir.
  • Devletlerin, tehlikeli maddelerin gereksinimlere uygun olarak taşındığından emin olmak için denetim ve uygulama prosedürlerine sahip olmaları istenir.
  • Bu sistem, tehlikeli maddelerin hava yoluyla taşınması üzerinde hükümet kontrolü sağlar ve güvenlik standartlarında dünya çapında uyum yaratır.

6.4. ValuJet Airlines Uçuş 592 Vaka Örneği (1996)

• Kaza: Miami'den Atlanta'ya kalkan bir DC-9 uçağının kalkıştan altı dakika sonra kabinde duman kokusu alınmasıyla başlayan ve tüm yolcuların ve mürettebatın hayatını kaybettiği trajik bir olaydır.
• Neden: Kargo bölümüne yanlış yüklenen ve emniyet kapakları olmayan süresi dolmuş ancak dolu kimyasal oksijen jeneratörlerinin tutuşması sonucu çıkan kontrol edilemeyen bir yangın.
• Sonuçlar: Kaza sonrası, mevcut ve gelecekteki kargo bölmelerinde yangın algılama ve yangın söndürme sistemlerinin dahil edilmesini gerektiren yeni taşıma uçağı düzenlemeleri yürürlüğe konmuştur.
• Ders: Karmaşık bir organizasyon içindeki birden fazla aksaklık ve hatanın felaketle sonuçlanabileceği klasik bir vaka çalışmasıdır.

6.5. Kaza ve Olay Tanımları (Tehlikeli Maddelerle İlgili)

• Kaza: Tehlikeli maddelerin taşınmasıyla ilgili, bir kişinin ölümüne veya ciddi yaralanmasına ya da mülkte ciddi hasara yol açan bir olaydır.
• Olay: Tehlikeli maddelerin taşınmasıyla ilgili, bir uçağı veya içindekileri ciddi şekilde tehlikeye atan herhangi bir olaydır.

7. 🐾 Hayvan Taşımacılığı (Canlı Hayvanlar)

Uçaklarda canlı hayvan taşımacılığına ilişkin kurallar ve düzenlemeler:

7.1. IATA Canlı Hayvanlar Yönetmeliği (LAR)

• Amaç: Ticari havayolları tarafından canlı hayvanların taşınması için dünya çapında standarttır. Tüm hayvanların hava yoluyla güvenli ve insancıl bir şekilde taşınmasını sağlamaktır.
• Kapsam: Evcil hayvanlar, zoolojik veya tarımsal amaçlı hayvanlar, koruma altındaki ve nesli tükenmekte olan türler, laboratuvar hayvanları, çiftlik hayvanları ve evcil hayvanlar dahil her türlü hayvan taşımacılığını kapsar.
• İçeriği: Uygulama (gönderici ve taşıyıcı sorumlulukları, eğitim, yasa dışı ticaretle mücadele), hükümet ve taşıyıcı düzenlemeleri, rezervasyonlar, hayvan davranışı (rahatsızlık, ayrım, sedasyon, ötanazi, uçuş ortamı), listeleme, dokümantasyon (gönderici sertifikası, konşimento, kaptan bildirimi, CITES belgeleri), konteyner gereksinimleri, elleçleme (kabul, yer elleçleme, yükleme, besleme ve sulama), CITES (nesli tükenmekte olan türler).
• Önem: LAR, Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (WOAH), Nesli Tehlike Altında Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme (CITES) gibi saygın kuruluşlar tarafından canlı hayvanların hava yoluyla taşınması için kıyaslama kılavuzu olarak kabul edilmektedir.

7.2. Hayvanların Uçakta Taşınması

• Tehlikeli Hayvanlar: Yolcu kabininde asla izin verilmez, kargo bölümünde veya özel kargo uçuşlarında taşınabilir.
• Evcil Hayvanlar (Kabin İçi - PETC):
  • Genellikle kediler ve küçük köpekler gibi küçük evcil hayvanlardır.
  • Sınırlı sayıdadır (önceden rezervasyon gereklidir).
  • Sağlık sertifikası ve özel ücret gereklidir (bazen yolcu biletinden daha yüksek olabilir).
  • Bazı havayolları hiç hayvan kabul etmeyebilir.
  • Taşıma Kuralları:
    • Acil çıkış sırası veya her sınıfın ilk sırasında oturamaz.
    • Taşıyıcı temiz, sağlıklı, zararsız ve kokusuz olmalıdır.
    • Kalkış, iniş ve türbülans sırasında taşıyıcı ön koltuğun altına yerleştirilmelidir.
    • Taşıyıcının içeriği sızdırmamalı ve evcil hayvan doğal bir pozisyonda yatabilmelidir.
    • Taşıyıcı ısırık ve sızıntı yapmaz olmalı, yeterli havalandırma sağlamalıdır.
    • Evcil hayvan, taşıyıcının içine tamamen sığmalı ve uçuş boyunca taşıyıcının içinde kalmalıdır.
  • Elleçleme: Uçuş amiri veya check-in görevlisi, önceden bildirilmemişse maksimum sayının aşılmadığından emin olmalı, ilgili notları DCS'ye girmeli, taşıyıcı ağırlığı dahil olmak üzere ek ücretleri tahsil etmelidir.
• Kargo Bölümünde Canlı Hayvanlar (AVIH):
  • Köpekler, kediler, kobaylar, hamsterlar, tavşanlar gibi kabinde taşınamayacak büyüklükteki evcil hayvanlardır.
  • IATA LAR düzenlemelerine ve havayolu kabul politikalarına uygun olarak taşınır.
  • Daima onaylanmış rezervasyon gereklidir.
  • ⚠️ Not: Olağandışı büyüklükteki evcil hayvanlar veya vahşi hayvanlar, sürüngenler ve kemirgenler kargo olarak taşınmalıdır.
  • Dokümantasyon: Geçerli sağlık sertifikası, evcil hayvan taşıma sertifikası (çip), sahibinin adını doğrulayan belgeler. Hayvan iyi durumda ve agresif davranış sergilememelidir.
• Atlar:
  • Genellikle değerli kargolardır.
  • Uzmanlık gerektiren bir taşıma görevidir (stres yönetimi).
  • Genellikle sedasyon uygulanmaz.
  • Bakıcısıyla birlikte seyahat etmesi önerilir.
  • Yolcu uçaklarında taşınmazlar.
  • Pilotlar ve hava trafik kontrolörleri, atların dengesini bozmamak için kademeli iniş/kalkış ve gecikmeleri minimumda tutma konusunda bilgilendirilir.
• THY Örneği (Sıkça Sorulan Sorular):
  • Kabin İçi İzin Verilenler: Kediler, köpekler ve küçük ötücü kuşlar (muhabbet kuşları, kanaryalar).
  • Ağırlık/Boyut Limitleri:
    • Kabin içi: Taşıyıcı dahil toplam 8 kg. Taşıyıcı boyutları: yükseklik 23 cm, genişlik 30 cm, uzunluk 40 cm.
    • Kargo bölümü: Taşıyıcı dahil toplam 50 kg. Taşıyıcı boyutları: yükseklik 75 cm, genişlik 75 cm, uzunluk 125 cm.

8. ⚖️ Yolcu Hakları ve Uçuş Düzensizlikleri

Yolcuların hakları ve uçuşlarda meydana gelebilecek düzensizliklerin yönetimi:

8.1. Yolcu Hakları

• Bir havayolu uçuşu iptal ettiğinde, binişi reddettiğinde veya 2 saatten fazla gecikme yaşandığında, etkilenen her yolcuya haklarını ve düzenlemeyi uygulamakla görevli ulusal kurumun iletişim bilgilerini içeren yazılı bir bildirim sağlamakla yükümlüdür.

8.2. Uçuş Düzensizlikleri

• Gecikme, bağlantı kaçırma, uçuş kesintisi, yönlendirme (diversion), rampa geri dönüşü, iptal, yanlış rezervasyon onayı, yanlış check-in son teslim süresi bilgisi, fazla rezervasyon (oversale). *…