Bu çalışma materyali, Baumann ve ark. tarafından yazılan "Baumann et al. BMC Medical Imaging (2017) 17:64" başlıklı araştırma makalesi ile bir dersin sesli transkriptinden derlenmiştir.
İyatrojenik Aorto-Koroner Dunning Diseksiyonlarının Kardiyak Bilgisayarlı Tomografi Görüntüleme ile Takibi 📚
1. Giriş ve Genel Bakış
Perkütan Koroner Girişimler (PKG) sonrası ortaya çıkan iyatrojenik aorto-koroner diseksiyonlar (İAKD), nadir görülmekle birlikte potansiyel olarak yaşamı tehdit eden ciddi komplikasyonlardır. Bu diseksiyonlar, koroner arterlerin veya aort kökünün kateter manipülasyonu sırasında hasar görmesiyle oluşur. Bu tür yüksek riskli hastaların doğru tanı ve takibi, en uygun tıbbi tedavinin sağlanması açısından kritik öneme sahiptir. Bu çalışma materyali, iyatrojenik aorto-koroner diseksiyonu olan hastaların tanı, tedavi ve takip süreçlerindeki kurumsal deneyimi ve özellikle Kardiyak Bilgisayarlı Tomografi Anjiyografinin (cCTA) rolünü açıklamayı amaçlamaktadır.
Dunning Diseksiyon Sınıflandırması 📚
Dunning ve arkadaşları, bu diseksiyonları aortik tutulumun derecesine göre üç ana sınıfa ayırmıştır:
- Tip I: Diseksiyon sadece ipsilateral sinüsün koroner kuspunu içerir.
- Tip II: Diseksiyon aort duvarı boyunca 40 mm'den daha az uzanır.
- Tip III: Diseksiyon aort duvarı boyunca 40 mm'den daha fazla uzanır.
Tip III diseksiyonlar genellikle cerrahi müdahale gerektirirken, Tip I ve II diseksiyonlar için "bekle ve gör" stratejisi veya stent implantasyonu ile PKG gibi tedavi alternatifleri tartışılmaktadır.
2. Çalışma Metodolojisi
Bu retrospektif ve gözlemsel çalışma, Ekim 2013 ile Eylül 2016 tarihleri arasında rutin klinik bakımda PKG sırasında iyatrojenik aorto-koroner Dunning diseksiyonu gelişen hastaları değerlendirmiştir.
✅ Hasta Popülasyonu
- Çalışmaya toplam sekiz iyatrojenik Dunning diseksiyonu olan hasta dahil edilmiştir.
- Ortanca yaş: 69 yıl (IQR 65.8–74.5).
- Erkek cinsiyet oranı: %50.
- Hastaların %75'inde koroner çok damar hastalığı mevcuttu.
- Ortanca SYNTAX-II-skoru: 35.3 (IQR 30.2–41.2), bu da kompleks lezyonları işaret eder.
- Hastaların çoğu en az bir kardiyovasküler risk faktörüne sahipti (%88).
✅ Tanısal Değerlendirme ve Takip
- Tanısal değerlendirme, tedavi ve takip süreçleri koroner anjiyografi, PKG veya konservatif tedavi ile Kardiyak Bilgisayarlı Tomografi Anjiyografi (cCTA) görüntülemesi temel alınarak yapılmıştır.
- Tüm cCTA incelemeleri, en az 64 dedektör sırasına sahip çift kaynaklı BT tarayıcıları kullanılarak gerçekleştirilmiştir.
- Standart görüntüleme protokolü, tek fazlı EKG-gated 100 kV CTA çalışmasını (320 referans mAs, 0.6 mm dilim kolimasyonu) içermiştir.
- Hastaların %88'i ilk iki gün içinde en az bir cCTA çekimi geçirmiş, %50'si ise ortalama altı ay (4-8 ay aralığında) içinde ek cCTA ile takip edilmiştir. Bu takip görüntülemelerinde herhangi bir rezidüel bulguya rastlanmamıştır.
3. Bulgular ve Diseksiyon Özellikleri 📊
✅ Diseksiyon Tipleri ve Lokalizasyonları
- En sık görülen Dunning diseksiyonu tipi: Tip III (%50).
- İkinci en sık görülen tip: Tip I (%38).
- En az görülen tip: Tip II (%13).
- Hastaların çoğunda (%88), diseksiyon sağ koroner arter (RCA) ostiumunu etkilemiştir. Sol ana koroner arter (LMT) ve sol ön inen arter (LAD) tutulumu %13 oranında görülmüştür.
✅ Tedavi Yaklaşımları
- Hastaların %63'ü PKG ile tedavi edilirken, geri kalan hastalar konservatif olarak yönetilmiştir.
- PKG ile tedavi edilen hastalarda, diseksiyon girişini kapatmak için ilaç salınımlı stentler (DES) kullanılmıştır. Stentler, aort içine 3-5 mm'lik bir örtüşme ile yerleştirilmiştir.
- Konservatif tedavi, diseksiyonun ilerlemediği ve hastanın hemodinamik olarak stabil olduğu durumlarda tercih edilmiştir.
4. Diseksiyonların Yönetimi ve Risk Faktörleri ⚠️
Dunning diseksiyonları genellikle elektif ve kompleks PKG'ler sırasında meydana gelmiştir. Özellikle RCA'nın (%88) ve kronik total oklüzyonların (KTO) (%38) tedavisi sırasında daha sık görülmüştür. Bu durum, bu tür girişimlerin yüksek riskli olduğunu ve yakın takibin önemini vurgulamaktadır.
💡 Diseksiyon Risk Faktörleri
PKG operatörleri tarafından belirlenen önemli risk faktörleri şunlardır:
- Kateterin çok derin intübasyonu ve angajmanı (%63).
- Amplatz sol (AL 1) kateter kullanımı (%50).
- Anne-çocuk kateteri kullanımı (%50).
- Subintimal tel takibi veya telin dışarı çıkarılması (%13).
- Literatürde ayrıca RCA'nın kıvrımlı anatomisi, aort kökünün kalsifikasyon derecesi, kullanılan kılavuz kateterlerin tipi ve manipülasyonu da risk faktörleri olarak belirtilmektedir.
🛠️ Tedavi Stratejileri
- PKG ile Stent İmplantasyonu: Diseksiyonun koroner ostiumunu kapatmak için stent implantasyonu, özellikle aorto-ostial diseksiyonlarda etkili bir yöntemdir. Stentin aort içine yeterli bir örtüşme ile yerleştirilmesi önemlidir.
- Konservatif Yaklaşım: Diseksiyonun sınırlı olduğu ve hemodinamik stabilitenin korunduğu durumlarda "bekle ve gör" stratejisi uygulanabilir. Ancak, kontrol edilemeyen diseksiyon riski nedeniyle bu yaklaşım yüksek risk taşır.
- Cerrahi Tedavi: Özellikle Tip III diseksiyonlar için cerrahi müdahale bir seçenek olabilir, ancak günümüzde PKG ile stentleme de geniş diseksiyonlarda bir alternatif olarak tartışılmaktadır.
5. Kardiyak BT Anjiyografinin (cCTA) Rolü 📈
Koroner anjiyografi, yetersiz kontrast opasifikasyonu nedeniyle diseksiyonun gerçek kapsamını genellikle küçümseyebilir. Bu durum, diseksiyonun kesin yayılımını belirlemede cCTA'nın önemini artırmaktadır.
✅ cCTA'nın Avantajları
- Doğru Tanı ve Yayılım Değerlendirmesi: cCTA, rezidüel aorto-koroner diseksiyonun varlığını doğrulamak ve kesin yayılımını değerlendirmek için ideal bir araçtır.
- Takipte Kullanım: Elektrokardiyogram (EKG) ile senkronize cCTA tarayıcı teknolojilerindeki gelişmeler, düşük radyasyon dozu ve yüksek çözünürlüklü görüntülerle diseksiyonun ilerlemesini veya gerilemesini göstermeye olanak tanır.
- Non-İnvaziv Yaklaşım: cCTA, invaziv olmayan bir takip yöntemi sunarak hastaların konforunu artırır ve tekrarlayan anjiyografi ihtiyacını azaltır.
- Teknik İlerlemeler: Yeni teknik gelişmeler, düşük doz cCTA görüntülerinde bile gürültüyü ve artefaktları azaltırken detay korumasını sağlamaktadır.
💡 Örnek Vakalar
Çalışmada sunulan örnek vakalar, cCTA'nın farklı Dunning diseksiyon tiplerinin (Tip I, II, III) hem başlangıçtaki yayılımını hem de tedavi sonrası iyileşme sürecini nasıl başarılı bir şekilde gösterdiğini ortaya koymaktadır. Örneğin, Tip I diseksiyonlu bir hastada stent sonrası intramural hematomun cCTA ile tespiti ve 4 ay sonra tamamen gerilemesi, Tip II diseksiyonlu bir hastada konservatif takipte hematomun gerilemesi ve Tip III diseksiyonlu bir hastada geniş diseksiyonun cCTA ile doğrulanması ve stent sonrası iyileşmenin takibi, cCTA'nın değerini açıkça göstermektedir.
6. Sonuç ve Çıkarımlar ✅
Dunning diseksiyonları, koroner girişimlerin nadir ancak ciddi komplikasyonlarıdır. Bu çalışma, kardiyak bilgisayarlı tomografi anjiyografinin (cCTA), Dunning diseksiyonu olan hastaların tespiti ve takibinde değerli bir rol oynadığını açıkça göstermektedir.
- Yüksek çözünürlüklü tarayıcılar kullanılarak elde edilen cCTA görüntüleri, diseksiyonun kökeni ve kapsamı hakkında önemli bilgiler sağlayarak, non-invaziv takip için faydalı bir araç olarak öne çıkmaktadır.
- Hemodinamik olarak stabil hale gelen hastalarda taburculuk öncesi ve 3-6 ay sonraki takip dönemlerinde cCTA kullanımı önerilmektedir.
- Bu, hastaların güvenli ve etkin bir şekilde yönetilmesi için kritik bir unsurdur.
7. Anahtar Terimler ve Kısaltmalar 📚
- PKG (PCI): Perkütan Koroner Girişim (Percutaneous Coronary Intervention)
- İAKD (DD): İyatrojenik Aorto-Koroner Diseksiyon (Iatrogenic Aorto-Coronary Dissection) / Dunning Diseksiyonları
- cCTA: Kardiyak Bilgisayarlı Tomografi Anjiyografi (Coronary Computed Tomography Angiography)
- RCA: Sağ Koroner Arter (Right Coronary Artery)
- LAD: Sol Ön İnen Arter (Left Anterior Descending)
- LMT: Sol Ana Koroner Arter (Left Main Trunk)
- KTO (CTO): Kronik Total Oklüzyon (Chronic Total Occlusion)
- DES: İlaç Salınımlı Stent (Drug Eluting Stent)
- IQR: Çeyrekler Arası Aralık (Interquartile Range)
- LVEF: Sol Ventrikül Ejeksiyon Fraksiyonu (Left Ventricular Ejection Fraction)
- IVUS: İntravasküler Ultrason (Intravascular Ultrasound)








