Podit
Kamu Görevliliği Esasları: Kapsamlı Bir Çalışma Materyali
Kaynak Bilgisi: Bu çalışma materyali, bir ders kaydı transkripti ve ilgili yasal metinlerden (kopyalanmış metin) derlenerek hazırlanmıştır.
1. Giriş: Kamu Görevliliğine Genel Bakış 🌍
Kamu görevliliği, devletin sürekliliğini sağlayan ve toplumun temel ihtiyaçlarını karşılayan kritik bir alandır. Bu çalışma materyali, kamu görevliliğinin karmaşık yapısını, bir kamu görevlisinin göreve başlamasından sona ermesine kadar geçen tüm süreçleri, haklarını, yükümlülüklerini ve tabi olduğu kuralları ayrıntılı olarak incelemektedir. Kamu hizmetinin işleyişi, kamu görevlilerinin performansının nasıl değerlendirildiği, disiplin mekanizmaları, çalışma saatleri, çeşitli izin türleri ve mali haklar bu kapsamda ele alınacaktır. Ayrıca, kamu görevlilerinin yetiştirilmesi, kurumsal yapılar ve geçici düzenlemeler gibi konulara da değinilecektir. Bu bilgiler, hem mevcut kamu görevlileri hem de kamu hizmetine ilgi duyan herkes için değerli bir kaynak niteliğindedir.
2. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM: Kamu Görevliliğinin Sona Ermesi 🔚
Bir kamu görevlisinin kamu hizmetinden ayrılması çeşitli yollarla gerçekleşebilir. Bu durumlar, kamu hizmetinin sürekliliğini ve düzenini sağlamak amacıyla belirlenmiş önemli hükümlerdir.
2.1. Kendi İsteğiyle Çekilme (İstifa) ✅
- Yazılı Başvuru ve Emeklilik İşlemleri: Bir kamu görevlisi, bağlı bulunduğu kuruma yazılı olarak başvurmak suretiyle kamu görevinden çekilebilir. Çekilme isteminde bulunan kamu görevlisine Emeklilik Yasası uyarınca gerekli işlemler uygulanır.
- Devir ve Teslim Yükümlülüğü: Çekilmek isteyen kamu görevlisi, göreviyle ilgili devir ve teslim yükümlülüklerini tamamlamadan görevini bırakamaz.
- Olağanüstü Hallerde Çekilme Kısıtlamaları: ⚠️ Kamu görevlileri, savaş, olağanüstü hal ve doğal afet gibi durumlarda, yerlerine atanacak kişiler gelip işe başlamadıkça görevlerini terk edemezler.
- Sorumluluklar ve Mali Tazminat: Bu kurallara uymayarak görevden çekilen kamu görevlilerinin, cezai sorumlulukları saklı kalmak üzere, Devlete verdikleri her türlü mali zarar kendilerine tazmin ettirilir.
2.2. Diğer Sona Erme Halleri ✅
Kamu görevinin sona ermesi sadece çekilme ile sınırlı değildir. Aşağıdaki hallerde de kamu görevliliğinin sona erdiği kabul edilir:
- Kamu Hizmeti Komisyonunca Çıkarılma: Bu Yasa uyarınca Kamu Hizmeti Komisyonunca kamu görevinden çıkarılmaları halinde.
- Emekliliğe Ayrılma: Emeklilik Yasası uyarınca emekliye ayrılmaları halinde.
- Ölüm: Kamu görevlisinin ölümü halinde.
3. BEŞİNCİ BÖLÜM: Kayıt ve Değerlendirme Süreçleri 📊
Kamu görevlilerinin hizmet geçmişlerinin ve performanslarının düzenli bir şekilde kaydedilmesi ve değerlendirilmesi, kariyer gelişimleri ve idari kararlar için temel oluşturur.
3.1. Kamu Görevlisi Kayıt Defteri ve Özlük Dosyası 📚
- Tutulma Yükümlülüğü:
- Her kurum, kendisine bağlı tüm kamu görevlileri için bir kayıt defteri ve her kamu görevlisi için bir özlük dosyası tutar.
- Personel Dairesi, kendi bünyesindeki tüm kamu görevlileri için kayıt defteri ve özlük dosyası tutmanın yanı sıra, tüm kamu görevlileri için genel bir kayıt defteri ve diğer gerekli kayıtları da tutar.
- İçeriği: Özlük dosyasında, kamu görevlisi ile ilgili performans değerlendirme formu, eğitim ve öğrenim durumu, halen çalışmakta olduğu görev, denetleme raporları, aldığı ödüller, sağlık raporları, takdir belgeleri, çarptırıldığı disiplin cezaları ile nedenleri ve hakkındaki her tür yazışma, bilgi ve belgeler ile mal bildirimleri bulunur.
- Biçim ve Kapsamın Belirlenmesi: Bu kayıt defterlerinin biçimi ve neleri kapsayacağı Personel Dairesince saptanır.
3.2. Özlük Dosyasının Değeri 💡
Özlük dosyası, kamu görevlilerinin yeterliliklerinin, yeteneklerinin ve görevlerindeki başarı durumlarının saptanmasında, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, bir sınıftan başka bir sınıfa geçmelerinde veya disiplin işlemlerinde başlıca dayanak olarak kullanılır. Bu dosyalar, kamu görevlisinin kariyer yolculuğunun ve hizmet geçmişinin detaylı bir kaydını oluşturur.
3.3. Performans Değerlendirme Sistemi 📈
Kamu görevlilerinin performans değerlendirmesi, belirli amirler ve yöneticiler tarafından, şeffaf ve tutarlı standartlara göre yapılır.
- Değerlendirme Amirleri ve Sorumlulukları:
- Birinci Değerlendirme Amiri: Değerlendirilecek kamu görevlisinin çalışmasından doğrudan sorumlu olan en yakın amirdir. Performans değerlendirme formunu doldururken, sorumluluğundaki kamu görevlileriyle istişare ederek yıllık iş planları üzerinde mutabakatı sağlar ve yıl boyunca performansı izler ve değerlendirir.
- İkinci Değerlendirme Amiri: Birinci Değerlendirme Amirinden sorumlu olan ilk amirdir. Birinci amirlerin sorumluluklarını etkin bir şekilde yerine getirmelerini, hedeflerin anlaşılmasını ve uygulanmasını, adil ve tutarlı standartların uygulanmasını sağlar. Doldurulan formların adil ve tutarlı doldurulduğuna dair onay ve imza yetkisine sahiptir.
- Performans Gözden Geçirme Yöneticisi: Kurumlarda Müsteşar ve/veya Genel Sekreter, bağımsız kurumlarda en üst düzeydeki amirin bir alt astı ve dairelerde Daire Müdürleridir. Performans değerlendirme sürecini başlatır, zamanında tamamlanmasını sağlar ve ciddi anlaşmazlıklar için çözüm sunar.
- Performans Değerlendirme Formunun Doldurulması:
- Genel Hususlar: Kurumlar, performans değerlendirme formunda kamu görevlisinin genel durum ve davranışları bakımından olumlu ve olumsuz nitelikleri, kusur ve eksiklikleri hakkında görüşlerini belirtirler.
- Değerlendirme Zamanlaması:
- Asıl ve sürekli görevlilere her yıl ve derece yükselmelerinden önce.
- Aday olarak atananlar hakkında adaylık dönemi başlangıcından itibaren yılda bir ve adaylık döneminin sona ermesinden bir ay önce.
- Bireysel Hedefler ve Yıllık İş Planı: Kamu görevlisi ile birinci değerlendirme amiri arasında bir sonraki yıl için kurumsal hedefler doğrultusunda bireysel hedefler belirlenir ve mutabakata varılır. Bu hedefler, yıl içerisindeki performans değerlendirmelerinin zeminini oluşturur. Form, yılda en az bir kez gözden geçirilir.
- Form İçeriği: Kamu görevlisinin şahsına ait bilgiler, işin tanımı, bireysel hedefler, ulaşılan performansa ilişkin bilgiler, işin gerektirdiği önemli nitelikler ve değerlendirmeleri, amirin sorumlulukları, performans hedefleri, standartları ve ölçümleri, genel performans değerlendirmesi, mesleki ilerlemeye ve başarıya ilişkin kesin görüşler ve kamu görevlisinin yorumu yer alır.
- Komisyona Gönderim: Aday kamu görevlisinin asaletinin onaylanmasından önce ve sürekli kamu görevlisinin derece yükselmesinden önce performans değerlendirme formunun bir kopyası Kamu Hizmeti Komisyonuna gönderilir.
- Değerlendirme Sonuçları ve İtiraz Hakkı:
- Olumlu/Olumsuz Değerlendirme: Performans değerlendirme formu, olumsuz görüş içermiyorsa olumlu, içeriyorsa olumsuz değerlendirilmiş sayılır.
- Bildirim ve İtiraz Süreci: Olumlu veya olumsuz değerlendirilen kamu görevlilerine durum ikinci değerlendirme amiri tarafından yazılı olarak bildirilir. Olumsuz değerlendirilen kamu görevlisi, bildirim üzerine on beş gün içinde Kamu Hizmeti Komisyonuna yazılı olarak itiraz edebilir.
- Kamu Hizmeti Komisyonunun Rolü: Kamu Hizmeti Komisyonu, başarı derecesini saptamak amacıyla performans değerlendirme formunda ve özlük dosyalarında yer alan bilgileri inceler ve kamu görevlilerini ilerleme ve yükselme sıraları bakımından değerlendirir.
- Tüzükle Düzenleme: Performans değerlendirme formunun uygulanmasına ve içeriğinin düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar Bakanlar Kurulunca onaylanacak bir tüzükle düzenlenir.
4. ALTINCI BÖLÜM: Disiplin İşlemleri, Takdir Belgesi ve Ödüllendirme ⚖️
Kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla, kamu görevlilerinin görev ve sorumluluklarına aykırı davranışları disiplin cezalarıyla yaptırıma bağlanırken, üstün başarıları da ödüllendirilir.
4.1. Disiplin İşlemlerinde Genel İlkeler (Uyarma ve Kınama Dışında)
Uyarma ve kınama cezası gerektiren disiplin işlem ve uygulamaları dışındaki disiplin işlem ve uygulamalarında aşağıdaki ilkelere uyulması zorunludur:
- Soruşturma Memuru Ataması: Bir kamu görevlisinin yasa, tüzük ve yönetmeliklere aykırı davranışları tespit edildiğinde veya bu yönde bir bildirim yapıldığında, kurumun en üst düzey amiri disiplin kovuşturmasına gerek görürse, soruşturmayı yürütmek üzere kendi seçeceği bir kamu görevlisi veya Personel Dairesince görevlendirilecek bir kamu görevlisi "Soruşturma Memuru" olarak atanır. Soruşturma memurunun bareminin barem 15'in altında olmaması koşuldur.
- Savunma Hakkı ve Süresi: Hakkında disiplin kovuşturması açılan kamu görevlisine, kovuşturmaya neden olan eylem ve davranışları soruşturma memuru tarafından açıkça ve yazılı olarak derhal bildirilir ve yazılı savunması istenir. Savunma için verilecek süre, on günden az olamaz.
- Soruşturma Süreci ve Raporlama: Disiplin soruşturması öncelikle ve geciktirilmeden yapılır ve savunma için verilen sürenin bitiminden başlayarak on beş gün içinde karara bağlanır. Soruşturma memuru, soruşturma sırasında konu ile ilgili bilgisi olan herkesten bilgi alma hakkına sahiptir. Soruşturma memuru, soruşturmanın sonunda çalışma sonuçlarını ve bulgularını bir raporla, hakkında soruşturma açılan kamu görevlisinin bağlı bulunduğu kurumun en üst amirine bildirir.
- Başsavcılığın Rolü: Soruşturma memurunca hazırlanıp ilgili amire sunulan rapor, amirin görüşleri de eklenerek, on beş gün içinde incelenip sonuçlandırılmak üzere derhal Başsavcılığa gönderilir. Başsavcılık, kendisine tanınan on beş günlük süre içinde gerekli araştırmayı yapar ve kamu görevlisine karşı disiplin işlemi yapılıp yapılamayacağını ilgili amire bildirir. Disiplin işlemi başlatılmasına gerek görürse bu yönde bir ithamname hazırlanır.
- Kamu Hizmeti Komisyonu Süreci: Başsavcılıkça hazırlanıp ilgili kuruma gönderilen ithamname, kurumun en üst düzeydeki amirince en geç on beş gün içinde diğer bütün belge ve kanıtlarla birlikte Kamu Hizmeti Komisyonu Başkanlığına gönderilir. Kamu Hizmeti Komisyonu Başkanlığı, ithamnameyi aldığı günden başlayarak en geç üç hafta içinde duruşma gününü saptar ve ilgili kurumla, hakkında soruşturma yapılan kamu görevlisine bildirimde bulunur.
- Savunma Hakları: Duruşmada, hakkında disiplin kovuşturması yapılan kamu görevlisi veya doğrudan doğruya ya da kendisinin saptayacağı bir vekil ile birlikte Kamu Hizmeti Komisyonu önünde savunmasını yapar. Hakkında kınama, kademe ilerlemesini uzun veya kısa süreli durdurma, görevden geçici olarak çıkarma ve kamu görevliliğinden çıkarma cezalarından biri istenen kamu görevlisi, soruşturmaya ilişkin tüm belgeleri incelemeye, tanık dinletmeye ve kendisini doğrudan doğruya veya vekili ile birlikte savunma hakkına sahiptir.
- Ceza Takdirinde Dikkat Edilecekler: Disiplin cezası takdir edilirken, ilgilinin geçmiş hizmet durumu ve fiilin işleniş durumu göz önünde tutulur.
- Tekrarlanan Eylemler: Disiplin cezası verilmesine neden olan bir eylem veya davranışın tekrarlanması halinde, bu suçların ilk kez işlenmesinde uygulanan cezanın bir üst derecesindeki ceza verilebilir. Ancak birinci suç ile ikinci suçun işlenişi arasında beş yıllık bir sürenin geçmesi halinde, tekrarlanma nedeniyle ceza artırması yoluna gidilemez.
- Cezai Kovuşturma ile İlişki: Bir kamu görevlisinin Ceza Yasası uyarınca aynı zamanda suç sayılan bir eylem veya davranışından ötürü yetkili mahkeme önünde hakkında ceza kovuşturması yapılması halinde, başlatılmış olan disiplin soruşturması dava sonuna kadar durdurulur. Kamu görevlisinin mahkemece beraat ettirilmesi halinde dava ile ilgili olmakla beraber, itham konusu olmayan davranış ve eylemleri ile ilgili bir disiplin suçundan ötürü disiplin kovuşturmasına tabi tutulabilir.
- Yüz Kızartıcı Suçlar: Rüşvet, hırsızlık, sahtekârlık, dolandırıcılık, görevi kötüye kullanmak, hileli iflâs ve benzeri yüz kızartıcı fiillerden ötürü yetkili bir mahkeme tarafından kamu görevlisinin mahkûm edilmiş olması, hakkında ayrıca disiplin cezası verilmesini engellemez.
- Görevden Ayrılanlar Hakkında İşlem: Kamu görevinden ayrılmış kimseler hakkında disiplin kovuşturması açılamaz. Ancak görevi sırasında Devleti maddi zarara uğratan bir eylem veya davranışı söz konusu ise hakkında dava açılabilir.
- Birden Fazla Ceza Yasağı: Bir eylem için birden fazla disiplin cezası verilemez.
- Cezaların Kesinleşmesi ve Özlük Dosyasına İşlenmesi: Disiplin cezaları kesinleştiği tarihten başlayarak geçerli olur ve uygulanır. Disiplin cezaları kamu görevlisinin özlük dosyasına işlenir.
- Cezaların Silinmesi: Kamu görevinden çıkarma cezası dışındaki disiplin cezalarına çarptırılmış olan kamu görevlisinin, uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından beş yıl, diğer cezaların uygulamasından yedi yıl sonra, değerlendirme amirleri, verilmiş olan disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesini gerekçeli bir yazı ile Kamu Hizmeti Komisyonundan ister. Kamu görevlisinin belirtilen süreler içindeki davranışları, bu isteği haklı kılacak nitelikte olmalıdır.
4.2. Uyarma ve Kınama Cezası İşlemleri
- Bildirim ve Savunma Süresi: Uyarma ve kınama cezasını gerektiren disiplin işlem ve uygulamalarında isnat olunan eylem ve davranışlar ilgili kamu görevlisine bağlı bulunduğu kurumun en üst düzeydeki amiri tarafından açıkça ve yazılı olarak derhal bildirilir ve yazılı savunması istenir. Savunma için verilecek süre beş iş gününden az olamaz.
- Ceza Verme Yetkisi ve Yöntem: Uyarma ve kınama cezaları ilgili kamu görevlisinin bağlı bulunduğu kurumun en üst düzeydeki amiri tarafından, savunmanın alındığı tarihten başlayarak beş iş günü içinde verilir.
4.3. Disiplin Cezalarının Türleri ve Gerektiren Davranışlar 📋
Kamu görevlilerine verilecek disiplin cezaları ve bu disiplin cezalarını gerektiren eylem ve davranışlar şunlardır:
- 1️⃣ Uyarma Cezası: Kamu görevlisine, görevinde daha özenli olması gerektiğinin bağlı bulunduğu kurumun en üst düzeydeki amiri tarafından yazılı olarak bildirilmesidir.
- Görevin işbirliği içinde yapılması ilkesine aykırı davranışlarda bulunmak.
- Göreve karşı kayıtsızlık ve görevde düzensizlik göstermek.
- Özürsüz veya izinsiz olarak göreve geç gelmek ve görevden erken ayrılmak.
- Sözlü uyarılara karşın göreve geç gelmeyi alışkanlık haline getirmek.
- 2️⃣ Kınama Cezası: Kamu görevlisine görevinde ve davranışlarında kusurlu sayıldığının bağlı bulunduğu kurumun en üst düzey amiri tarafından yazılı olarak bildirilmesidir.
- Görevi savsaklamak ve zamanında yerine getirmemek.
- Çalışma arkadaşları ile görevin gerektirdiği uyum ve işbirliği içinde çalışma ödevini yerine getirmekten kaçınmak.
- Astlarına görevin gerektirdiği yönlendirme ve iş dağıtımını yapmamak ve astlarını yersiz biçimde azarlamak.
- Hizmet dışında, resmi niteliklerinin gerektirdiği saygınlık ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunmak.
- Üstlerine gerekli hiyerarşik saygıyı göstermemek.
- Üstlerinin, görevlerinin gerektirdiği yönergelerine ve iş dağıtımlarına uygun görev yapmamak.
- Yurttaşlara karşı kusurlu davranmak.
- Devam defterini imzalamamak veya devamlılıkla ilgili olarak Personel Dairesince saptanacak yöntemlere uymamak.
- 3️⃣ Kademe İlerlemesini Kısa veya Uzun Süreli Durdurma Cezası:
- Kısa Süreli Durdurma: Kamu görevlisinin bulunduğu kademede ilerlemesinin bir yıl süreyle durdurulması veya en son çekmekte olduğu bir aylık net maaşının bir bölü dördünün kesilmesi veya her iki cezanın birden verilmesidir.
- İzinsiz veya özürsüz olarak üç gün kesintisiz göreve gelmemek.
- Yasa, tüzük ve yönetmeliklere uygun olarak verilen emirleri yerine getirmekten kaçınmak.
- Devlete ait araç ve gereçleri özel işlerde kullanmak.
- Uzun Süreli Durdurma: Kamu görevlisinin bulunduğu kademede, kademe ilerlemesinin iki yıl, iki buçuk yıl veya üç yıl süreyle durdurulması veya en son çekmekte olduğu bir aylık net maaşının bir bölü ikisinin kesilmesi veya her iki cezanın birden verilmesidir.
- Bir yılda izinsiz veya özürsüz olarak toplam kesintisiz on gün göreve gelmemek.
- Yansızlık ödevini yerine getirmemek.
- İş yerini, araç ve gereçlerini kasıtlı veya önemli ihmali nedeniyle büyük ölçüde zarara uğratmak.
- Denetimi altında bulunan veya kendi görevi veya bağlı olduğu kurum ile ilgisi olan bir teşebbüsten doğrudan doğruya veya aracı eliyle, her ne ad altında olursa olsun bir çıkar sağlamak.
- Daha önce kınama cezası almasına rağmen devam defterini imzalamamayı veya devamlılıkla ilgili yöntemlere uymamayı alışkanlık haline getirmek.
- Kısa Süreli Durdurma: Kamu görevlisinin bulunduğu kademede ilerlemesinin bir yıl süreyle durdurulması veya en son çekmekte olduğu bir aylık net maaşının bir bölü dördünün kesilmesi veya her iki cezanın birden verilmesidir.
- 4️⃣ Geçici Olarak Görevden Çıkarma Cezası: Kamu görevlisinin kadrosu saklı kalmak koşuluyla, dört aydan sekiz aya kadar ve en çok yarı maaşına kadar maaş verilerek geçici süre ile görevinden çıkarılmasıdır.
- Görevi başında amirine veya çalışma arkadaşlarına eylemli saldırıda bulunmak.
- Görevin yerine getirilmesinde kasıt veya kişisel çıkarı dolayısıyla yurttaşların gereksiz biçimde yarar veya zararını hedef tutan davranışlarda bulunmak.
- Bir yılda toplam yirmi gün izinsiz ve özürsüz olarak göreve gelmemek.
- Yetkili kılınmadığı halde, bu Yasa kurallarına aykırı olarak, kamu hizmetleri hakkında basına, haber ajanslarına veya radyo ve televizyon kurumlarına bilgi ve demeç vermek.
- Yasa, Tüzük ve yönetmeliklerde öngörülen ödev ve yükümlülükleri yerine getirmemek.
- 5️⃣ Kamu Görevinden Çıkarma Cezası: Kamu görevlisinin sürekli olarak kamu görevinden çıkarılmasıdır. Bu cezaya çarptırılan kamu görevlileri bir kez daha kamu görevine alınamazlar.
- Bir yılda toplam otuz gün izinsiz veya özürsüz görev yerine gelmemek.
- Görev başında iş arkadaşlarına veya amirlerine eylemli saldırıda bulunmak.
- Bir siyasal partiye üye olmak.
- Rüşvet, hırsızlık, sahtekârlık, dolandırıcılık, görevi kötüye kullanma, hileli iflas gibi kamu görevliliği ile bağdaşmayan yüz kızartıcı bir suç işlemiş bulunmak.
- Yasa dışı yollardan çıkar sağlamak.
- Ticaret ve kazanç getirici faaliyetlerde bulunma yasağına aykırı davranışlarda bulunmak ve uyarılara karşın bu tür etkinlikleri sürdürmek.
- Yetkili kılınmadığı halde kamu hizmetlerinin yürütülmesi ya da kamu yararı bakımından gizli kalması gerekli bilgi ve belgeleri açıklamak.
- Olağanüstü hallerde yasal bir hakkın kullanılması dışında görevini gereksiz biçimde terk etmek.
- Kaçakçılık sayılan eylemlerde bulunmak.
4.4. Disiplin Cezası Verme Yetkisi ve Yöntem
Kademe ilerlemesini kısa veya uzun süreli durdurma, geçici olarak görevden çıkarma ve kamu görevinden çıkarma cezaları, Kamu Hizmeti Komisyonunca, soruşturma belgelerinin alındığı tarihten başlayarak en geç altmış iş günü içinde verilir. Komisyon, ceza verme yetkisini kullanırken, ilgili kurumlardan ek bilgi istemek, yeminli tanık veya bilirkişi dinlemekle yetkilidir.
4.5. Görevden Uzaklaştırma (Geçici Önlem)
- Tanım ve Uygulama: Görevden uzaklaştırma, hakkında disiplin soruşturması başlatılan veya cezai kovuşturma açılan kamu görevlilerinin, Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği durumlarda, görevleri başında kalmalarında sakınca görülmesi halinde, kamu görevlisinin bağlı bulunduğu kurumun en üst amirinin veya yöneticisinin istemi üzerine ve Kamu Hizmeti Komisyonunun istemi yerinde bulan kararı ile geçici olarak görevden uzaklaştırmaları yönünde alınan geçici bir önlemdir. Acil durumlarda, Kamu Hizmeti Komisyonuna bildirmek ve sorumluluk kendisinde olmak koşuluyla kamu görevlisi, bağlı bulunduğu kurumun en üst amirince görevden uzaklaştırılabilir.
- Soruşturma Başlatma Süresi: Görevden uzaklaştırılan kamu görevlileri hakkında, görevden uzaklaştırmayı izleyen üç iş günü içinde kovuşturmaya başlanması koşuldur. Başlanmaması halinde görevli görevi başına döner.
- Mali Haklar ve Hizmet Süresi: Görevinden geçici olarak uzaklaştırılan veya görevle ilgili herhangi bir suçtan dolayı tutuklanan kamu görevlilerinin aylıklarının yarısı ödenir ve bu Yasada öngörülen haklardan ve diğer çıkarlardan yararlanmaya devam eder. Beraatları halinde, görevden uzakta geçirdikleri süre hizmette geçirilmiş sayılır ve kademe ilerlemeleri devam ettirilerek barem içi artışları ve aylık kesinti tutarları geciktirilmeksizin verilir. Ancak disiplin cezası alan veya mahkûm olanların görevden uzakta geçirdikleri süre hizmetten sayılmaz ve mali hakları iade edilmez.
- Süre Sınırlamaları: Görevden geçici olarak uzaklaştırma, bir disiplin kovuşturması gereğinden olduğu takdirde, en çok üç ay devam edebilir. Bu süre sonunda hakkında karar verilmediği takdirde, kamu görevlisi görevine başlatılır. Cezai kovuşturma gereğinden olduğu takdirde, Kamu Hizmeti Komisyonu ilgili kamu görevlisinin durumunu her iki ayda bir inceleyerek görevine dönüp dönmemesi hakkında bir karar verir.
- Önlemin Kaldırılması: Soruşturma sonunda disiplin yönünden kamu görevliliğinden çıkarma veya cezai bir işlem uygulamasına gerek bulunmayan kamu görevlisi için alınmış olan görevden uzaklaştırma önlemi Kamu Hizmeti Komisyonunca derhal kaldırılır.
4.6. Cezai Kovuşturmanın Bildirilmesi
Bir kamu görevlisi aleyhine cezai kovuşturma açıldığı zaman durum derhal Başsavcılıkça, kamu görevlisinin bağlı bulunduğu kuruma bildirilir. Kurumun en üst düzeydeki amiri de bildirim üzerine geciktirmeksizin durumu bir yazı ile Kamu Hizmeti Komisyonunun bilgisine getirir.
4.7. Takdir Belgesi ve Ödüllendirme 🌟
- Takdir Belgesi: Görevi zamanında ve eksiksiz yerine getirmek, kamu görevlisinin normal sorumluluğu olup, ödüllendirme gerekmez. Ancak, görevlerinde olağanüstü çaba ve başarı ve örnek tutumları görülenlere, değerlendirme amirlerinin önerisi üzerine bağlı bulundukları kurumun en üst yöneticisi tarafından takdir belgesi verilebilir. Takdir belgesi özlük dosyasına işlenir ve yükselmelerde göz önünde bulundurulur.
- Ödül Verilmesi: Önemli bir zararın önlenmesi ya da olağanüstü tehlike hallerinde örnek teşkil edecek çaba ve yararlılık gösteren, üstün çaba ve başarısıyla bağlı bulunduğu kuruma önemli bir yarar sağlayan ya da yararlı buluşlarla kamu giderlerinde önemli tasarruflar veya gelirlerinde önemli artışlar sağlayan kamu görevlilerine, bağlı bulundukları kurumun en üst düzeydeki amirin önerisi üzerine ve Kamu Hizmeti Komisyonunca üç aylığa kadar ödül verilebilir.
5. YEDİNCİ BÖLÜM: Çalışma Saatleri, Ek Çalışma ve İzinler ⏰
Kamu görevlilerinin çalışma koşulları, izin hakları ve mali düzenlemeler, kamu hizmetinin etkinliğini ve kamu görevlilerinin refahını sağlamak amacıyla detaylı bir şekilde belirlenmiştir.
5.1. Çalışma Saatleri
- Haftalık Çalışma Süresi: Kamu görevlilerinin haftalık çalışma süresi, 39 saattir. Bu süreler, Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenlenir.
- Özel Durumlar (Vardiya, Radyasyon): Vardiya veya rota usulüyle çalışan kamu görevlileri için Cumartesi ve Pazar günleri, vardiya veya rota süresi içerisine düşmesi halinde tatil olarak düzenlenmez. Sürekli ve fiili olarak röntgen, radyon veya radyoaktif ışınlarla çalışanlar günde 5 saatten fazla çalıştırılamazlar.
- Ek Çalışma: Çalışma saatleri dışında çalışmaları öngörülen kamu görevlilerinin, çalışma saatleri dışında da çalışmaları esastır ve ek çalışma ödeneği kuralları uygulanır.
- Başlama/Bitiş Saatleri ve Ara Dinlenme: Çalışmanın başlama ve bitiş saatleri ile ara dinlenme saatleri, Personel Dairesinin önerisi üzerine Bakanlar Kurulunca saptanır.
- Süreklilik Gösteren Hizmetler (Vardiya, İcapçı): Günün 24 saatinde süreklilik gösteren kamu hizmetleri vardiya usulü ile yürütülür. Bu hizmetlerde çalışan kamu görevlilerinin çalışma süresi haftada 39 saattir. İcapçı (on-call) çalışma usulü de uygulanabilir. İcapçı çalışma için ödenecek ücretler aylık maaşın %5'ini geçemez ve emeklilik amaçları için dikkate alınmaz.
5.2. İzin Hakkı ve Yıllık İzinler 🏖️
- Genel İlke ve Kullanım Zorunluluğu: İzin, her kamu görevlisinin hakkıdır ve her kamu görevlisi yılda en az on beş gün izin kullanmak zorundadır.
- İzin Süreleri (Hizmet Süresine Göre):
- İki yıldan az hizmeti bulunan kamu görevlilerinin her tamamlanmış hizmet aylarına karşı iki buçuk gün.
- İki yıldan daha fazla hizmeti bulunan kamu görevlilerinin ise, her tamamlanmış hizmet aylarına karşı üç buçuk gün izin hakları vardır.
- İzin Biriktirme: İki yıla kadar hizmeti olanların kazandıkları izin, toplam 32 günü aşmamak koşuluyla, herhangi bir hizmet yılı için 16 güne kadar; iki yıldan fazla hizmeti olanların kazandıkları izin, toplam 84 günü aşmamak koşuluyla herhangi bir hizmet yılı için 28 güne kadar biriktirilebilir. 84 günün üzerinde kazanılan izinler kazanıldığı takvim yılı içinde kullanılır.
- Resmi Tatillerin İzne Etkisi: Üç iş gününden daha uzun bir süre izin alındığı takdirde, bu izin süresi arasına giren resmi tatiller ve hafta sonu tatilleri de kamu görevlisinin izninden sayılır.
- Kullanım Şekli ve Zamanı: Kamu görevlileri, yıllık izin haklarını ya tümüyle bir defada veya ayrı ayrı dönemlerde kullanabilirler. İzin kullanım zamanı, kamu görevlilerinin bağlı bulundukları kurumlarca düzenlenir.
- Yurt İçi/Yurt Dışı Kullanım ve Geri Çağrılma: Kamu görevlisi yıllık izin hakkını, başvurusunda belirtmek koşuluyla yurt içinde veya yurt dışında kullanabilir. Görevini doğrudan kendisinin yerine getirmesi zorunluluğu veya kurumu temsil etmesi gereken haller dışında geri çağrılamaz. Geri çağrılma durumunda uğrayacağı maddi zararlar kurumunca giderilir.
- Muvazzaf Tekaüdiyeli Kadroya Atananların İzinleri: Kamu Hizmeti Komisyonu tarafından muvazzaf tekaüdiyeli bir kadroya atanan kamu görevlileri, atanmadan önce kazandıkları izin bakiyelerini kullanabilirler. Bu durumda olanlar, toplam 84 günü aşmamak koşuluyla izinlerini biriktirebilir ve bir sonraki yıla aktarabilirler.
5.3. Zorunlu Sağlık İzni
- Radyasyon Alanında Çalışanlar: Devletin Sağlık Kurumlarında Radyodiagnostik, Radyoterapi, Radyoizotop sahalarında fiilen çalışan personele, yıllık izinleri dışında her yıl 21 gün zorunlu izin verilir.
- Hamile Röntgen Teknisyenleri: Hamile olan röntgen teknisyenleri; hamilelikleri süresince, kadro dışında başka bir görevde çalıştırılamayacağına ilişkin kurala bakılmaksızın bağlı bulunduğu kurumda kitabet görevlerinde çalıştırılırlar.
5.4. Hamilelik, Doğum ve Emzirme İzni 🤰
- Hamilelik ve Doğum İzni: Hamile kamu görevlilerine tam maaşla doğumdan önce 40, doğumdan sonra 40 olmak üzere toplam 80 gün tam ödenekli hamilelik ve doğum izni verilir.
- Emzirme İzni: Doğumdan sonra her anne kamu görevlisine 6 aya kadar, bir saat sabah ve bir saat da öğleden sonra olmak üzere her iş gününde iki saat emzirme izni verilir.
- Doğum Sonrası Ek İzin: Doğum yapan kamu görevlilerine, doktorun gerekli görmesi ve Sağlık Kurulunun onayı ile doğumdan sonra yıllık izinleri dışında altı ayı yarı ödenekli ve altı ayı da ödeneksiz olmak üzere bir yıla kadar izin verilir.
5.5. Hastalık İzni 🤒
- Genel Hak: Her kamu görevlisinin yılda kırk iki gün hastalık izni hakkı vardır.
- Hizmet Süresine Göre Süreler: Kamu görevlilerine hastalıkları halinde verilecek raporlarda gösterilecek gerekler üzerine, aylık ve özlük haklarına dokunulmaksızın aşağıdaki esaslar çerçevesinde hastalık izni verilir:
- Üç yıla kadar (üç yıl dahil) hizmeti olanlara üç aya kadar.
- Üç yıldan altı yıla kadar (altı yıl dahil) hizmeti olanlara altı aya kadar.
- Altı yıldan fazla hizmeti olanlara on iki aya kadar.
- Uzun Süreli Hastalıklar: Kanser, verem ve akıl hastalıkları gibi uzun süreli bir tedaviye gereksinme gösteren hastalığa yakalananlara yirmi dört aya kadar izin verilir. İzin süresinin sonunda, hastalıklarının devam ettiği resmi sağlık kurullarının raporu ile saptananların izinleri bir katına kadar uzatılır. Bu sürelerin sonunda da iyileşmeyen kamu görevlileri hakkında emeklilik kuralları uygulanabilir.
- Görev Kazası/Meslek Hastalığı: Görevleri sırasında ve görevlerinden ötürü kazaya uğrayan veya bir meslek hastalığına tutulan kamu görevlileri, hizmet süreleri ne olursa olsun durumları Sağlık Kurulu tarafından her altı ayda bir incelenmek koşuluyla iyileşinceye kadar ödenekli izinli sayılırlar.
- Rapor Düzenleme Yetkisi: Hastalık nedeniyle kamu görevlilerine verilecek resmi raporların, yedi güne kadar olanları Devlet Hastanelerine bağlı bir tabip, yedi günden fazla olanları Resmi Sağlık Kurullarınca düzenlenir. Serbest çalışan tabipler de bir defada üç günü aşmayan sürelerle rapor düzenleyebilirler, ancak tek tabibin vereceği hastalık izni süresi bir yılda 21 günü aşamaz. Ameliyat veya cerrahi müdahale halinde, ameliyatı yapan doktor tarafından 21 günü aşmamak koşuluyla bir defada hastalık izni verilebilir.
5.6. Ödeneksiz İzinler 💸
- Yüksek Öğretim/Uluslararası Görev: Yurt içinde yüksek öğretim kurumlarında, yabancı ülkelerde ve uluslararası kuruluşlarda görev almaları hizmet yararına olduğu durumlarda, Bakanlar Kurulu kararı ile iki yıla kadar ödeneksiz izin verilebilir. Bu süreler emeklilik açısından kesinti sayılmaz ancak barem içi artışlardan yararlanılamaz.
- Mesleki Eğitim/Öğrenim: Meslekleri ile ilgili bir alanda eğitim veya öğrenim yapmak isteyen kamu görevlilerine, Bakanlar Kurulu Kararı ile iki yıla kadar ödeneksiz izin verilir; gerektiğinde bu izin aynı yöntemle iki yıl daha uzatılabilir. Bu izinli süreler, belirli koşullarla emeklilik süresinden sayılır ve başarılı tamamlanması halinde kademe ilerlemesi açısından değerlendirilir.
- Ailevi Mazeretler: Kamu görevlisinin bakmaya zorunlu olduğu veya refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş veya çocuk…
