Bu çalışma materyali, kullanıcı tarafından sağlanan metin kaynakları (Sayfa 70-119) ve bir ders ses kaydı transkripti birleştirilerek hazırlanmıştır.

---

📚 Osmanlı İmparatorluğu Dağılma Dönemi (1792-1922) Kapsamlı Çalışma Materyali

📝 Giriş: Dağılma Dönemi'ne Genel Bakış ve Temel Dinamikler

Osmanlı İmparatorluğu'nun 1792'den 1922'ye kadar uzanan, yani Yaş Antlaşması'ndan Saltanatın kaldırılmasına kadar geçen süreç, "Dağılma Dönemi" olarak adlandırılır. Bu dönem, imparatorluğun siyasi, sosyal ve ekonomik yapısında köklü değişimlerin yaşandığı, ayakta kalma mücadelesinin verildiği kritik bir süreçtir. İmparatorluk, iç ve dış tehditlerle yüzleşirken, bir yandan da modernleşme ve demokratikleşme çabaları içine girmiştir.

🕰️ Dönemin Padişahları:

Bu dönemde tahta geçen padişahlar sırasıyla şunlardır:

• II. Mahmut (1808-1839)
• Abdülmecit (1839-1861)
• Abdülaziz (1861-1876)
• V. Murat (1876)
• II. Abdülhamit (1876-1909)
• V. Mehmet Reşad (1909-1918)
• VI. Mehmet Vahideddin (1918-1922)

🌍 Siyasi Gelişmeler: Azınlık Ayaklanmaları ve Uluslararası İlişkiler

Dağılma Dönemi'nin en belirgin özelliklerinden biri, imparatorluk bünyesindeki azınlıkların bağımsızlık arayışları ve bu durumun uluslararası siyasete yansımalarıdır.

🚨 Azınlık Ayaklanmalarının Temel Nedenleri:

Osmanlı Devleti'nde azınlık ayaklanmalarının ortaya çıkmasında birden fazla faktör etkili olmuştur:

• Osmanlı Yerel Yöneticilerinin Tutumu: Yerel yöneticilerin halka kötü davranması, huzursuzluğu artırmıştır.
• Savaşların Etkisi: Rusya ve Avusturya savaşlarında Balkanların zarar görmesi, bölgedeki istikrarsızlığı tetiklemiştir.
• Milliyetçilik Akımı: Fransız İhtilali'nin etkisiyle yayılan milliyetçilik, imparatorluk bünyesindeki farklı etnik grupları bağımsızlık arayışına itmiştir.
• Sömürgeci Devletlerin Kışkırtmaları: Batılı sömürgeci devletler, kendi çıkarları doğrultusunda azınlıkları Osmanlı'ya karşı kışkırtmışlardır.
• Rusya'nın Panslavizm Politikası: Rusya'nın Slav halklarını birleştirme ideolojisi olan Panslavizm, sıcak denizlere inme amacı için 19. yüzyılda kullandığı önemli bir araçtı. Bu politika, Balkanlardaki Slav kökenli toplulukları Osmanlı'ya karşı ayaklandırmak için kullanıldı.

📈 Osmanlı Azınlıklarının Bağımsızlık Süreci:

Azınlıkların bağımsızlık süreçleri kronolojik olarak şu şekilde gelişmiştir:

• 1804 Sırp İsyanı: İlk isyan eden azınlık Sırplar olmuştur.
• 1812 Bükreş Antlaşması: Sırbistan imtiyazlı eyalet haline gelerek ilk imtiyaz alan azınlık olmuştur.
• 1829 Edirne Antlaşması: Sırbistan özerklik kazanmış, Yunanistan ise bağımsızlığını ilan ederek ilk bağımsız olan azınlık unvanını almıştır.
• 1878 Berlin Antlaşması: Sırbistan, Karadağ ve Romanya tamamen bağımsız olmuştur.
• 1909 II. Meşrutiyet Kargaşası: Bulgaristan bağımsızlığını ilan etmiştir.
• 1912 I. Balkan Savaşı: Arnavutluk bağımsızlığını kazanarak Balkanlarda bağımsız olan son devlet olmuştur.

⚔️ Önemli Savaşlar ve Antlaşmalar:

1️⃣ 1806-1812 Osmanlı-Rus Savaşı ve Bükreş Antlaşması (1812)

• Nedenleri: 1804 Sırp isyanına Rusların destek olması ve Rusya'nın geleneksel sıcak denizlere inme politikası.
• Sonuçları:
  • Sırplar imtiyaz elde etti. (İlk imtiyaz alan azınlık)
  • İngiltere-Osmanlı arasında 1809 Kale-i Sultaniye Antlaşması imzalandı.
  • Boğazlar, uluslararası arenada ilk defa bir antlaşmada yer aldı.
  • Rusya işgalindeki bazı topraklar iade edildi.

2️⃣ 1821 Mora (Yunan) İsyanı

• Nedenleri: Milliyetçilik akımı, Batılı devletlerin desteği, Rusya'nın kışkırtmaları (Etniki Eterya Cemiyeti).
• Hedef: Megola İdea (Büyük Ülkü - Bizans İmparatorluğu'nu yeniden canlandırma).
• Gelişmeler: Osmanlı isyanı bastırmakta zorlandı. Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın yardımıyla 1827'de isyan bastırılabildi. Ancak aynı yıl İngiltere, Fransa ve Rusya donanmaları Navarin'de Osmanlı donanmasını yakarak Yunanistan'ın bağımsızlığını talep ettiler.

3️⃣ 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı ve Edirne Antlaşması (1829)

• Nedenleri: Navarin Baskını sonrası Rusların Edirne ve Erzurum'a kadar ilerlemesi.
• Sonuçları:
  • Sırbistan, Eflak ve Boğdan özerk oldu.
  • Yunanistan bağımsız oldu. (İlk bağımsız olan azınlık)
  • Rus ticaret gemilerine Boğazlardan geçiş hakkı tanındı.

4️⃣ Mısır İsyanı (1831) ve Sonuçları

• Nedenleri: Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın Mora valiliği yerine Suriye ve Girit valiliğini talep etmesi ve bu talebin reddedilmesi.
• Gelişmeler:
  • Mısır ordusu Kütahya'ya kadar ilerledi. Osmanlı, Rus donanmasını İstanbul'a davet etmek zorunda kaldı.
  • Kütahya Antlaşması (1833): İngiltere ve Fransa'nın baskısıyla geçici bir çözüm sağlandı.
  • Hünkar İskelesi Antlaşması (1833): Osmanlı, Rusya'dan destek alarak Boğazlar Meselesi'ni uluslararası gündeme taşıdı.
  • Balta Limanı Ticaret Antlaşması (1838): İngiltere'nin desteğini almak amacıyla imzalandı. Kapitülasyonları genişleterek Osmanlı'yı İngiltere'nin açık pazarı haline getirdi ve Osmanlı ekonomisinin iflasını hızlandırdı.
  • Tanzimat Fermanı (1839): Bu dönemde ilan edildi.
  • 1839 Nizip Savaşı: Osmanlı ile Mısır arasında yaşandı.
  • Londra Konferansı (1840): Mısır özerk bir eyalet haline geldi ve Kavalalı Mehmet Ali Paşa ile soyuna "Hidivlik" olarak bırakıldı.
  • Londra Boğazlar Sözleşmesi (1841):
    • Boğazlar Osmanlı egemenliğinde kaldı.
    • Ticaret gemilerinin geçişi serbest, barış zamanında savaş gemilerinin geçişi yasaklandı.
    • Boğazlar ilk kez uluslararası statü kazandı ve Osmanlı'nın egemenliği zedelendi.

5️⃣ 1853-1856 Kırım Harbi ve Paris Antlaşması (1856)

• Nedenleri: Rusya'nın sıcak denizler hedefi ve "Kutsal Yerler Meselesi".
• Taraflar: Osmanlı, İngiltere, Fransa, Avusturya, Piyemonte (Sardinya Krallığı) Rusya'ya karşı savaştı.
• Savaşın Gelişimi:
  • Rusya, 1853'te Sinop Baskını ile Osmanlı donanmasını batırdı.
  • Müttefikler Sivastopol'u ve Kırım'ı işgal etti.
  • Rusya, Osmanlı için "Hasta Adam" tabirini ilk kez kullandı.
  • Osmanlı, ilk kez İngiltere'den dış borç aldı.
  • Hemşireliğin kurucusu Florence Nightingale, İstanbul'da yaralılara baktı.
• Paris Antlaşması (1856):
  • Osmanlı Devleti bir Avrupa Devleti sayıldı.
  • Osmanlı'nın toprak bütünlüğü Avrupa Devletlerinin garantisi altına alındı. (İlk kez)
  • Karadeniz tarafsız olacak ve Rusya ile Osmanlı donanma bulunduramayacaktı.
  • Avrupa Devletleri, ilan edilen Islahat Fermanı'na karışmayacaklarını belirtse de, fermanın antlaşmada yer alması Osmanlı'nın iç işlerine müdahaleyi kolaylaştırdı. (Galipken mağlup devlet muamelesi)

6️⃣ 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) ve Berlin Antlaşması (1878)

• Nedenleri: Panslavizm etkisiyle çıkan Balkan Bunalımı, Osmanlı'nın İstanbul (Tersane) Konferansı'nda iç işlerine karışılmasını reddetmesi.
• Gelişmeler:
  • Osmanlı, I. Meşrutiyet'i ilan etti.
  • Plevne'de Gazi Osman Paşa, Erzurum'da Gazi Ahmet Muhtar Paşa ve Nene Hatun önemli direnişler gösterdi.
  • Osmanlı ağır bir yenilgi aldı.
  • Ayastefanos Antlaşması (1878): Büyük Bulgaristan kurulması nedeniyle Batılı devletlerin tepkisiyle karşılaştı ve uygulanamadı ("ölü doğan antlaşma"). Yerine Berlin Antlaşması imzalandı.
• Berlin Antlaşması (1878):
  • Büyük Bulgaristan parçalanarak Osmanlı hakimiyetine bırakıldı.
  • Sırbistan, Karadağ ve Romanya bağımsız oldu.
  • Girit ve Ermenilerin yaşadığı yerlerde ıslahat yapılması kararlaştırıldı. (İlk defa "Ermeni Meselesi" gündeme geldi.)
  • Bosna-Hersek geçici olarak Avusturya'ya bırakıldı.
  • Elviya-i Selase (Kars-Ardahan-Batum) Rusya'ya bırakıldı.
• 93 Harbi ve Berlin Antlaşması'nın Etkileri:
  • Osmanlı'nın güçsüzlüğü tescillendi.
  • İngiltere, Osmanlı'nın toprak bütünlüğü politikasını terk etti.
  • Osmanlı, Almanya'ya yakınlaştı.
  • 1878'de Kıbrıs, Rusya'ya karşı yardım alabilmek için geçici olarak İngiltere'ye bırakıldı.
  • Ermeni Meselesi ve terörü ortaya çıktı.

7️⃣ Girit Meselesi

• 1878 Berlin Antlaşması: Girit'te ıslahat yapılacağı maddesiyle başladı.
• 1878 Halepa Fermanı: Girit özerk oldu.
• 1897: Yunanistan Girit'i işgal etti.
• 1897 Dömeke Meydan Savaşı ve İstanbul Antlaşması: Girit Osmanlı'da kaldı. (Osmanlı'nın son meydan zaferi)
• 1908: Girit, Yunanistan tarafından ilhak edildi.
• 1913 Atina Antlaşması: Osmanlı bu durumu kabullendi.

8️⃣ 19. Yüzyıl Diğer Siyasi Gelişmeler

• 1878'de İngiltere Kıbrıs'ı, 1882'de Mısır'ı işgal etti.
• Yunanistan, Romanya, Sırbistan ve Karadağ bağımsızlıklarını kazandı.

💡 Islahatlar ve Demokratikleşme Çabaları

Osmanlı İmparatorluğu, dağılmayı engellemek ve ayakta kalmak amacıyla kapsamlı ıslahat hareketlerine girişmiştir.

📊 19. Yüzyıl Islahatlarının Genel Özellikleri:

• Amaç: Her alanda Batılılaşma.
• Niteliği: Kadro hareketi niteliğinde olup devlet politikası haline gelmiştir.
• Demokratikleşme: İlk anayasa, parlamento ve kanun üstünlüğü gibi kavramlar bu dönemde ortaya çıkmıştır.
• Temel Hedefler:
  • Devletin dağılmasını engellemek.
  • Azınlık isyanlarını durdurmak.
  • Batılı devletlerin Osmanlı'nın iç işlerine karışmasını önlemek.

👑 Islahatçı Padişahlar ve Dönemleri:

1️⃣ II. Mahmut Dönemi (1808-1839)

II. Mahmut, köklü reformlarıyla "İnkılapçı Padişah" olarak bilinir.

• Askeri Alanda Islahatlar:
  • Batı tarzı ordu denemeleri (Sekban-ı Cedit, Eşkinci Ocağı) Yeniçeriler tarafından dağıtıldı.
  • 1826 - Yeniçeri Ocağı kaldırıldı (Vaka-i Hayriye): Islahatların önü açıldı, padişah ve devletin otoritesi arttı.
  • Yeniçeri Ocağı yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye kuruldu.
  • Seraskerlik makamı kuruldu (Genelkurmay Başkanı, ilk serasker Ağa Hüseyin Paşa).
  • Eyaletlerin güvenliğini sağlamak için Redif Birlikleri oluşturuldu.
  • Mekteb-i Harbiye (Harp Okulu), Mekteb-i Tıbbiye (Askeri Doktor) ve Mekteb-i Baytar (Askeri Veteriner) açıldı.
  • Mehteran kaldırıldı, yerine askeri bando olan Mızıka-i Hümayun kuruldu.
  • Askeri işleri düzenlemek için Darül Şura-i Askeri oluşturuldu.
• Yönetim-Hukuk Alanında Islahatlar:
  • Divan-ı Hümayun kaldırılarak yerine Nazırlıklar (Bakanlıklar) kuruldu. Nazırların bir araya gelmesiyle Heyet-i Vükela (Bakanlar Kurulu) oluşturuldu.
  • Yasal düzenlemeler için Meclis-i Vala-i Ahkam-ı Adliye kuruldu.
  • İdari işleri planlamak için Dar-ı Şurayı Bab-ı Ali oluşturuldu (Danıştay'ın temeli).
  • Tımar Sistemi kaldırıldı.
  • Memurlara merkezden maaş ödenmesine geçildi, fes, ceket ve pantolon giyme zorunluluğu getirildi. Memurlar Dahiliye (İç) ve Hariciye (Dış) olarak iki ana sınıfa ayrıldı, atamalar ve terfiler kurala bağlandı.
  • Merkezi otoriteyi güçlendirmek amacıyla Müşirler (Valiler) merkezden atandı ve iller merkeze bağlandı.
  • Muhtarlıklar kuruldu.
  • Özel mülkiyeti güvence altına almak için Müsadere Usulü büyük ölçüde kaldırıldı.
  • Karantina ve Posta teşkilatları kuruldu. Pasaport uygulaması ve İstanbul için Mürur Tezkeresi uygulaması başlatıldı (iç pasaport).
  • İlk kez padişah resmi devlet dairelerine asıldı.
  • 1831'de ilk nüfus sayımı yapıldı (askeri amaçlı, sadece erkek nüfus). Mülk sayımı ile ekonomik potansiyel tespit edilmek istendi.
  • II. Mahmut, ülke içinde ilk kez geziye çıkarak din ve mezhep ayrımcılığı yapılmayacağını vurguladı ("Müslüman'ı camide, Hıristiyan'ı kilisede, Yahudi'yi havrada görmek isterim").
• Eğitim-Kültür Alanında Islahatlar:
  • Avrupa'ya ilk kez öğrenci gönderildi (Batı'nın üstünlüğünün kabulü ve Batı'yı takip etme amacı).
  • İlköğretim zorunlu hale getirildi (İstanbul'da ve erkekler için).
  • İlk resmi gazete olan Takvim-i Vekayi yayınlandı (devletin düzenlemelerinden halkı haberdar etme amacı, Türkçe, Arapça, Rumca, Ermenice, Fransızca basıldı).
  • Devlet memuru yetiştirmek için Mekteb-i Maarif-i Adliye açıldı.
  • Batı tarzı eğitim veren Rüştiye (ortaokul) ve Mekteb-i Ulum-u Edebiye (lise) açıldı.
  • Babıali'de Tercüme Odası açıldı (ilk yabancı dil okulu, eski ve yeni eğitim kurumlarının bir arada bulunması kültürel ikiliğe neden oldu).
• Ekonomi Alanında Islahatlar:
  • Yerli malı kullanımı özendirilmeye çalışıldı.
  • Kumaş (çuha) fabrikası açıldı.
  • Ticaret için gümrük vergilerinde düzenlemelere gidildi (Sanayi İnkılabı'nın etkilerini önlemeye yönelik).

2️⃣ Abdülmecit Dönemi (1839-1861)

Tanzimat Fermanı'nın ilan edildiği ve Islahat Fermanı'nın hazırlandığı dönemdir.

• İdare-Hukuk Alanında Islahatlar:
  • Islahatları düzenleme ve kanun yapmak için Meclis-i Ali Tanzimat kuruldu.
  • Arazi Kanunnamesi (1858) çıkartılarak toprak sistemi sadeleştirildi (Mülk-Miri-Vakıf-Metruk-Ölü).
  • İltizam Sistemi kaldırıldı, vergilerin toplanması için maaşlı vergi memuru olan Muhassıllıklar oluşturuldu.
  • Posta Nezareti kuruldu.
  • Sahil güvenlik ve gümrük teşkilatı olan Rusumat Emaneti kuruldu.
  • İstanbul'da ilk Şehremaneti (Belediye örgütü) 1855'te Galata'da kuruldu.
  • Ceza ve Ticaret Kanunları ile Ticaret mahkemeleri kuruldu.
  • İl (Taşra) meclisleri (1840) oluşturuldu.
• Eğitim-Kültür Alanında Islahatlar:
  • Eğitim komisyonu olan Meclis-i Maarif-i Umumiye kuruldu.
  • Maarif-i Umumiye Nezareti (Eğitim Bakanlığı) kuruldu.
  • İlk özel gazete olan Tercüman-ı Ahval (Agah Efendi ve Şinasi tarafından çıkarıldı) ve yarı resmi gazete Ceride-i Havadis (William Churchill tarafından çıkarıldı) yayınlandı.
  • Bilim kurulu niteliğindeki Encümen-i Daniş oluşturuldu.
  • Erkek öğretmen okulu Dar-ül Muallimin kuruldu.
  • Memur ve yönetici yetiştirmek için Mekteb-i Mülkiye açıldı.
  • Kızlar için ilk kez eğitim hakkı tanınarak İptidai ve Rüştiye okulları açıldı.
  • Heybeliada Ruhban Okulu açıldı.
  • İlk Türk dergisi Vekayi Tıbbiye yayınlandı.
  • Güllü Agop modern Osmanlı Tiyatrosu'nu kurdu.
  • Şinasi ilk Türk tiyatrosu olan Şair Evlenmesi'ni yazdı.
• Ekonomi Alanında Islahatlar:
  • Mecidiye (altın-gümüş para) ve Kaime (ilk kağıt para) piyasaya sürüldü.
  • 1854 Kırım Harbi'nde İngiltere'den ilk kez dış borç alındı.
  • İlk Osmanlı bankası olan Bank-ı Dersaadet ve yabancı destekli ilk banka olan Bank-ı Şahane-i Osmaniye kuruldu.
  • İlk demiryolu İzmir-Aydın arasına döşendi.
  • İlk telgraf hattı döşendi.
  • Deniz işletmeciliği için Şirket-i Hayriye açıldı.
  • Sanat ve ticarette gedik usulü kaldırıldı.
• Askeri Alanda Islahatlar:
  • Umur-u Zabtiye Teşkilatı (Jandarma) ve Zabtiye Teşkilatı (Polis) kuruldu.
  • Tanzimat Fermanı ile askerlik vatan hizmeti sayıldı ve 5 yıl ile sınırlandırıldı.
  • Ordunun adı Asker-i Şahane olarak değiştirildi.
• Kuleli Vakası (1859): Abdülmecit'e karşı suikast teşebbüsü yaşandı. Bu olay, Tanzimat'a karşı bir tepki olarak kabul edilir ve Abdülaziz'i tahta çıkarma amacı taşıyordu.

3️⃣ Abdülaziz Dönemi (1861-1876)

Osmanlı'nın modernleşme çabalarının hızlandığı bir dönemdir.

• Avrupa Seyahati: Avrupa seyahatine çıkan ilk Osmanlı padişahıdır (Fransa, İngiltere, Belçika, Almanya, Avusturya-Macaristan ziyaret edildi).
• Donanma: Donanmaya büyük yatırımlar yapılarak Osmanlı, dönemin 3. büyük donanma gücü haline geldi.
• İdare-Hukuk Alanında Islahatlar:
  • Vilayet Nizamnamesi yayınlandı (eyaletlerin yönetimi yeniden düzenlendi).
  • Danıştay'ın temeli olan Şura-i Devlet ve Yargıtay'ın temeli olan Divan-ı Ahkam-ı Adliye kuruldu.
  • Laik mahkemeler olan Nizamiye Mahkemeleri kuruldu.
  • Osmanlı'nın İslam dini ve Hanefi mezhebi referanslı ilk medeni kanunu olan Mecelle yürürlüğe girdi. Ahmet Cevdet Paşa başkanlığında bir komisyonca hazırlanan Mecelle, 16 kitaptan oluşuyordu (13 kitabı Abdülaziz zamanında, son 3 kitabı II. Abdülhamit zamanında yürürlüğe girdi).
  • Kanunları yayımlamak için Düstur dergisi çıkarıldı.
  • İlk posta pulu basıldı.
• Eğitim-Kültür Alanında Islahatlar:
  • 1869'da Maarif-i Umumiye Nizamnamesi yayımlandı (okul türleri ve eğitim işleri düzenlendi).
  • Okul Türleri:
    • İlköğretim: Sıbyan Mektebi (Şeriye Vekaleti'ne bağlı), İptidai (Maarif Vekaleti'ne bağlı)
    • Ortaöğretim: Rüştiye (ortaokul), İdadi (lise), Sultani (Anadolu lisesi)
    • Yükseköğretim: Darülfünun (üniversite)
  • Kız öğretmen okulu Dar-ül Muallimat açıldı.
  • İlk Sultani olan Galatasaray Sultanisi açıldı.
  • İstanbul Üniversitesi'nin temeli olan Dar-ül Fünun tam olarak açıldı.
  • Müslüman yetimler için Darüşşafaka açıldı.
  • Amerikan okulu olan Robert Koleji açıldı.
  • İlk mizah dergisi olan Diyojen, Teodor Kasap tarafından yayınlandı.
  • Yabancı ve Azınlık Okulları: Osmanlı eğitimine katkı sağlamak amacıyla kurulmuş olsalar da, azınlıklara ayrılıkçı düşünceleri aşılayarak ayrışmayı ve bölünmeyi hızlandırdılar. Aynı zamanda öz kültürüne yabancı aydınlar yetiştirdiler. Lozan Antlaşması ile bu sorun büyük ölçüde çözüldü.
• Sosyo-Ekonomik Alanda Islahatlar:
  • Süveyş Kanalı açıldı (Mısır ve Osmanlı'nın önemi arttı).
  • Mithat Paşa tarafından çiftçiye kredi sağlamak amacıyla Memleket Sandıkları ve Emniyet Sandıkları kuruldu.
  • Esnafı korumak ve şirketleşmeyi teşvik etmek amacıyla Islah-ı Sanayi Komisyonu kuruldu (başarılı olamadı).
  • İlk Osmanlı Fuarı olan Sergi Umumi Osmani açıldı.
  • Kızılay'ın temeli olan Hilal-i Ahmer kuruldu.

4️⃣ II. Abdülhamit Dönemi (1876-1909)

Hem ıslahatlar hem de siyasi çalkantılarla dolu, Meşrutiyet ve İstibdat dönemlerini içeren bir süreçtir.

• Yönetim:
  • İlk Anayasa, Parlamento ve Meşrutiyet rejimi hayata geçirildi.
  • Daha sonra İstibdat dönemi yaşandı.
  • Panislamizm (İslamcılık) devletin resmi politikası oldu.
  • Devlet idaresi Yıldız Sarayı'na taşındı.
• İdare-Hukuk Alanında Islahatlar (İstibdat Dönemi):
  • Basına sansür konularak yönetime ters düşen düşünceler, kitaplar ve cemiyetler yasaklandı.
  • Yıldız Hafiye Teşkilatı (Jurnal) kuruldu.
  • Mecelle tam olarak yürürlüğe girdi.
  • Doğu'da Ermeni çetelerine karşı Hamidiye Alayları kuruldu.
  • Donanma Haliç'te çürütüldü.
• Eğitim-Kültür Alanında Islahatlar:
  • Sanayi-i Nefise Mektebi (Güzel Sanatlar Okulu) Osman Hamdi Bey tarafından açıldı.
  • Batı tarzı eğitim veren Baytar Mektebi, Ziraat Mektebi, Ticaret Mektebi, Hukuk Mektebi gibi okullar açıldı.
  • Sağır, Dilsiz ve A'ma Mektebi açıldı.
  • Rüştiye ve İdadi türü okullar ülke geneline yayıldı.
  • Arkeoloji müzesinin temeli olan Asar-ı Atika kuruldu.
  • Darülfünun tam olarak açıldı.

🏁 Sonuç

Osmanlı İmparatorluğu'nun Dağılma Dönemi, imparatorluğun son nefeslerini verdiği ancak aynı zamanda gelecekteki Türkiye Cumhuriyeti'nin temellerinin atıldığı bir geçiş süreci olmuştur. Bu dönemde yaşanan siyasi gelişmeler, azınlık isyanları, uluslararası antlaşmalar ve kapsamlı ıslahatlar, Osmanlı'nın hem modernleşme çabalarını hem de karşılaştığı iç ve dış tehditler karşısında verdiği varoluş mücadelesini açıkça ortaya koymaktadır.