Türkiye Mahkemelerinin Yapısı ve Çalışma Esasları

1. Türk yargı sisteminin temel anayasal güvencesi nedir?

Türk yargı sistemi, anayasal güvence altında bağımsız ve tarafsız bir yapıya sahiptir. Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılır ve adil yargılanma hakkının teminatı olarak işlev görür.

2. Türk yargı sistemi kaç ana kola ayrılır ve bunlar nelerdir?

Türk yargı sistemi üç ana kola ayrılır: adli yargı, idari yargı ve anayasa yargısı. Bu ayrım, yargısal denetimin uzmanlaşmış ve kapsamlı bir şekilde yürütülmesini sağlar.

3. Adli yargının görev alanı hangi hukuk dallarını kapsar?

Adli yargı, medeni hukuk ve ceza hukuku alanındaki uyuşmazlıkları çözmekle görevlidir. Bu kol, bireyler arasındaki özel hukuk ilişkilerinden doğan davalar ile suç teşkil eden fiillerle ilgili davalara bakar.

4. Adli yargıdaki ilk derece hukuk mahkemelerinden beş tanesini sayınız.

Adli yargıdaki ilk derece hukuk mahkemeleri arasında sulh hukuk mahkemeleri, asliye hukuk mahkemeleri, tüketici mahkemeleri, iş mahkemeleri ve kadastro mahkemeleri yer alır. Bu mahkemeler, özel kanunlarla kurulmuş olup belirli dava türlerine bakarlar.

5. Adli yargıdaki ilk derece ceza mahkemeleri nelerdir?

Adli yargıdaki ilk derece ceza mahkemeleri sulh ceza mahkemeleri, asliye ceza mahkemeleri ve ağır ceza mahkemeleridir. Bu mahkemeler, suçun niteliğine ve cezasının ağırlığına göre farklı görev alanlarına sahiptir.

6. Adli yargıda ilk derece mahkemelerinin kararlarına karşı başvurulabilecek istinaf mercii neresidir?

Adli yargıda ilk derece mahkemelerinin kararlarına karşı istinaf yolu açık olup, bu kararlar Bölge Adliye Mahkemeleri tarafından incelenir. Bölge Adliye Mahkemeleri, yerel mahkeme kararlarının hukuka uygunluğunu denetler.

7. Adli yargıda Bölge Adliye Mahkemelerinin kararlarına karşı başvurulabilecek temyiz mercii neresidir?

Adli yargıda Bölge Adliye Mahkemelerinin kararlarına karşı temyiz yoluyla Yargıtay'a başvurulabilir. Yargıtay, Türkiye'deki en yüksek adli yargı merciidir ve hukukun doğru uygulanmasını sağlar.

8. İdari yargının temel görev alanı nedir?

İdari yargı, idarenin kamu gücünü kullanarak yaptığı eylem ve işlemlerden doğan uyuşmazlıkları çözmekle görevlidir. Bu, vatandaşların idareye karşı haklarını aradığı bir yargı koludur.

9. İdari yargıdaki ilk derece mahkemeleri nelerdir?

İdari yargıdaki ilk derece mahkemeleri idare mahkemeleri ve vergi mahkemeleridir. İdare mahkemeleri genel idari davalara bakarken, vergi mahkemeleri vergi uyuşmazlıklarını çözümler.

10. İdari yargıda ilk derece mahkemelerinin kararlarına karşı istinaf incelemesini hangi mahkeme yapar?

İdari yargıda ilk derece mahkemelerinin kararlarına karşı istinaf incelemesi Bölge İdare Mahkemeleri tarafından yapılır. Bu mahkemeler, idare ve vergi mahkemelerinin kararlarını denetler.

11. İdari yargıda temyiz mercii olarak hangi yüksek mahkeme görev yapar?

İdari yargıda temyiz mercii olarak Danıştay görev yapar. Danıştay, Türkiye'deki en yüksek idari yargı merciidir ve idari hukuk alanında içtihat birliğini sağlar.

12. Anayasa Mahkemesi'nin temel görevlerinden üç tanesini belirtiniz.

Anayasa Mahkemesi'nin temel görevleri arasında kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün Anayasaya uygunluğunu denetlemek, siyasi partilerin kapatılması davalarına bakmak ve bireysel başvuruları karara bağlamak bulunur.

13. Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görevi nedir?

Uyuşmazlık Mahkemesi, farklı yargı kolları arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını çözmekle görevlidir. Bu mahkeme, yargı kolları arasındaki yetki çatışmalarını gidererek yargı sisteminin düzenli işleyişini sağlar.

14. Mahkemelerin çalışma süreleri ve tatil dönemleri hangi kanunlarla düzenlenmiştir?

Mahkemelerin çalışma süreleri ve tatil dönemleri, 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu gibi ilgili mevzuat hükümleriyle detaylı olarak düzenlenmiştir. Bu kanunlar, yargısal faaliyetlerin zaman çizelgesini belirler.

15. Türkiye'de adli tatil hangi tarihler arasında gerçekleşir?

Türkiye'de adli tatil, her yıl 20 Temmuz'da başlayıp 31 Ağustos'ta sona eren yaklaşık kırk günlük bir süreyi kapsar. Bu dönemde yargısal faaliyetlerin büyük bir kısmı ertelenir.

16. Adli tatilde de kesintisiz olarak görülen acele nitelikteki işlere üç örnek veriniz.

Adli tatilde de kesintisiz olarak görülen acele nitelikteki işlere örnek olarak tutuklu işler, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları, nafaka davaları ve çocuk teslimi veya kişisel ilişki kurulması gibi davalar verilebilir. Bu davalar, aciliyetleri nedeniyle tatil döneminde de işlemeye devam eder.

17. Hukuk davalarında temel usul kanunu hangisidir?

Hukuk davalarında temel usul kanunu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'dur. Bu kanun, dava açma, delil sunma, duruşma yapma ve karar verme gibi tüm yargılama süreçlerini düzenler.

18. Ceza davalarında temel usul kanunu hangisidir?

Ceza davalarında temel usul kanunu 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK)'dur. Bu kanun, suç soruşturması ve kovuşturması süreçlerini, şüpheli ve sanık haklarını, delil toplama ve yargılama usullerini belirler.

19. İdari davalarda temel usul kanunu hangisidir?

İdari davalarda temel usul kanunu 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK)'dur. Bu kanun, idari yargıdaki dava açma, dilekçeler teatisi, duruşma ve karar süreçlerini düzenleyerek idari uyuşmazlıkların çözümünü sağlar.

20. Bir davanın mahkemelerdeki işleyişi resmi olarak ne zaman başlar?

Bir davanın mahkemelerdeki işleyişi, ilgili usul kanunlarında belirtilen aşamalara göre ilerler ve dava dilekçesinin mahkemeye sunulmasıyla resmi olarak başlar. Bu, yargı sürecinin ilk adımıdır.

21. Dava dilekçesinin mahkemeye sunulması sırasında yerine getirilmesi gereken iki temel şart nedir?

Dava dilekçesinin mahkemeye sunulması sırasında kanunda öngörülen şekil şartlarına uygun olarak hazırlanması ve gerekli harçların ile gider avansının yatırılması zorunludur. Bu şartlar, davanın usulüne uygun olarak açılmasını sağlar.

22. Dilekçeler teatisi aşamasından sonra hangi duruşma yapılır ve bu duruşmanın amacı nedir?

Dilekçeler teatisi aşamasından sonra ön inceleme duruşması yapılır. Bu aşamada mahkeme, davanın esasına geçmeden önce usuli eksiklikleri giderir, tarafların iddia ve savunmalarını özetler, uyuşmazlık konularını belirler ve sulh olmaları için teşvikte bulunur.

23. Tahkikat aşamasında hangi faaliyetler gerçekleştirilir?

Tahkikat aşamasında, taraflarca sunulan deliller toplanır, tanıklar dinlenir, bilirkişi incelemeleri yapılır ve keşif gibi diğer delil toplama faaliyetleri gerçekleştirilir. Bu aşama, tarafların iddia ve savunmalarını ispat etmelerine olanak tanır.

24. Tahkikatın tamamlanmasının ardından hangi aşamaya geçilir ve bu aşamada ne yapılır?

Tahkikatın tamamlanmasının ardından sözlü yargılama aşamasına geçilir. Bu aşamada mahkeme, tarafların son beyanlarını alarak hükmünü açıklar. Bu, davanın esasının karara bağlandığı son aşamadır.

25. Verilen hükme karşı başvurulabilecek kanun yolları nelerdir?

Verilen hükme karşı, kanun yollarında belirtilen süreler içinde istinaf ve temyiz gibi kanun yollarına başvurma hakkı mevcuttur. Bu süreçler, kararların hukuka uygunluğunun üst mahkemelerce denetlenmesini sağlar.