İçerik

1. Türk milletinin yargı yetkisini kimler adına ve hangi ilkelere göre kullanır?

Türk milleti adına yargı yetkisi, bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır. Bu, yargının herhangi bir organ veya makamdan etkilenmeden, sadece Anayasa, kanun ve vicdani kanaate göre karar vermesi gerektiğini ifade eder.

2. Doktrinde yargı yetkisinin temel iki fonksiyonu nelerdir?

Doktrinde yargı yetkisinin iki temel fonksiyonu bulunmaktadır. Bunlar, bağımsız yargılama ve kesin kararlar alma yetkisidir. Yargı, kararlarının bağlayıcılığı ve kesinliği ile öne çıkar.

3. Hakimlerin görevlerinde bağımsız olmaları ne anlama gelir ve bu bağımsızlık nasıl güvence altına alınmıştır?

Hakimler görevlerinde Anayasaya, kanuna ve vicdani kanaatlerine göre karar verirler. Hiçbir organ, makam veya kişi, görülmekte olan bir dava ile ilgili hakimlere talimat veremez, genelge gönderemez, tavsiye ya da telkinde bulunamaz. Bu durum, mahkemelerin bağımsızlığının temelini oluşturur.

4. Hakim ve savcıların mesleki güvenceleri (teminatı) hangi temel hakları kapsar?

Hakim ve savcılar, istekleri dışında 65 yaşından önce emekliye sevk edilemez, görevden alınamaz veya yok yere azledilemezler. Bir mahkeme veya kadro kaldırılsa bile, hakimler aylık, özlük ve maaş gibi haklarından mahrum bırakılamazlar. Bu güvenceler, onların bağımsız ve tarafsız karar vermelerini sağlamak içindir.

5. Hakim ve savcıların görevleri dışında yapamayacakları işlere örnekler veriniz.

Hakim ve savcılar, görevleri dışında büro açıp danışmanlık yapamazlar veya derneklerin hukuki danışmanlığını üstlenemezler. Onların tek görevi hakimlik veya savcılık yapmaktır. Bu kısıtlama, mesleki bağımsızlık ve tarafsızlıklarını korumayı amaçlar.

6. Adli yargı ile idari yargı arasındaki temel ayrım nedir ve hangi tür uyuşmazlıklara bakarlar?

Adli yargı, kişiler arasındaki hukuki ve cezai uyuşmazlıklara bakar (örneğin kira, yaralama). İdari yargı ise devlet ile kişiler arasındaki uyuşmazlıkları (örneğin belediye, TRT, bakanlıklarla ilgili sorunlar) çözüme bağlar.

7. Hakim ve savcılar hangi görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdır?

Hakim ve savcılar, yargısal görevleri yönünden değil, sadece idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar. Örneğin, adliyenin yönetimi, denetimi, cezaevlerinin denetimi veya memur alımı gibi idari işler bu kapsamdadır.

8. Türkiye'de yeni bir mahkeme kurulması hangi yasal düzenleme ile mümkündür?

Türkiye'de yeni bir mahkeme kurulması, ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin çıkaracağı bir kanunla mümkündür. Bu, yargı sisteminin temel yapısının yasama organı tarafından belirlendiğini gösterir.

9. Türkiye'de askeri mahkemelerin güncel durumu nedir ve hangi şartlarda kurulabilirler?

Türkiye'de şu anda disiplin mahkemeleri dışında askeri mahkeme bulunmamaktadır. Askeri mahkemeler ancak savaş halinde, sadece asker kişileri görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılamak üzere kurulabilir.

10. Anayasaya göre Türkiye'deki dört yüksek mahkeme hangileridir?

Anayasaya göre Türkiye'deki dört yüksek mahkeme; Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi'dir.

11. Yüksek mahkeme gibi çalışmasına rağmen yüksek mahkeme statüsünde olmayan kurumlar hangileridir?

Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK), Sayıştay ve Yüksek Seçim Kurulu (YSK) yüksek mahkeme gibi çalışsalar da anayasal olarak yüksek mahkeme değildirler.

12. Yüksek Seçim Kurulu (YSK) bir yargı organı olmasına rağmen Anayasada hangi başlık altında düzenlenmiştir?

Yüksek Seçim Kurulu, bir yargı organı olmasına rağmen Anayasada 'Yasama' bölümünde düzenlenmiştir. Bu durum, YSK'nın kendine özgü konumunu vurgular.

13. Türkiye'de mahkemelerin iş yükünü azaltmak amacıyla ortaya çıkan alternatif uyuşmazlık çözüm yolları nelerdir?

Türkiye'de mahkeme dışı çözüm yolları olarak arabuluculuk, uzlaştırma ve tahkim bulunmaktadır. Bu yöntemler, uyuşmazlıkların daha hızlı ve etkin bir şekilde çözülmesini amaçlar.

14. Arabuluculuk nedir, hangi hukuk alanında uygulanır ve kararları bağlayıcı mıdır?

Arabuluculuk, özel hukuk uyuşmazlıklarında (kira, işçi-işveren vb.) tarafsız üçüncü bir kişinin taraflar arasında iletişim kurarak çözüm bulmaya çalıştığı yargılama dışı bir yöntemdir. Arabulucunun kararları bağlayıcı değildir; çözüm, tarafların anlaşmasıyla oluşur.

15. Uzlaştırma hangi hukuk alanında uygulanır ve uzlaştırma sağlanırsa davanın akıbeti ne olur?

Uzlaştırma, ceza hukukunda uygulanan alternatif bir uyuşmazlık çözüm yoludur. Kasten basit yaralama, tehdit, hırsızlık gibi suçlarda uzlaştırma sağlanırsa, dava açılmaz veya açılmışsa düşer.

16. Tahkim nedir, hangi hukuk alanında yaygın olarak kullanılır ve hakem kararları bağlayıcı mıdır?

Tahkim, özel hukuka ilişkin, özellikle ticari uyuşmazlıklarda tarafların anlaşarak bir hakem veya hakem kuruluna başvurmasıdır. Hakemlerin verdiği karar, mahkeme kararı gibi bağlayıcı ve nihai niteliktedir.

17. Anayasaya göre uluslararası tahkime hangi durumda başvurulabilir?

Anayasaya göre uluslararası tahkime ancak yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklarda başvurulabilir. Bu, taraflardan birinin yabancı bir kişi veya kurum olması durumunu ifade eder.

18. Anayasa Mahkemesi'nin Kuruluşu ve Üye Sayısı

Anayasa Mahkemesi, 1961 Anayasası ile kurulmuştur ve toplam 15 üyeden oluşur.

19. Anayasa Mahkemesi Üyelerinin Seçimi

Anayasa Mahkemesi'nin 15 üyesinin 3'ünü Türkiye Büyük Millet Meclisi, 12'sini ise Cumhurbaşkanı seçer.

20. TBMM Tarafından Seçilen AYM Üyeleri

TBMM, Anayasa Mahkemesi'ne seçtiği 3 üyenin ikisini Sayıştay başkan ve üyeleri arasından, birini ise baro başkanlarının göstereceği serbest avukatlar arasından seçer.

21. Cumhurbaşkanı Tarafından Seçilen AYM Üyeleri

Cumhurbaşkanı, 3 üyeyi Yargıtay, 2 üyeyi Danıştay, 3 üyeyi YÖK'ün göstereceği öğretim üyeleri arasından seçer. Kalan 4 üyeyi ise doğrudan seçer (üst kademe yöneticisi, hakim/savcı, avukat, AYM raportörü).

22. AYM Üyeliği Yaş Şartı

Anayasa Mahkemesi'ne üye seçilebilmek için 45 yaşını doldurmuş olmak gerekir. Bu, üyelerde belirli bir olgunluk ve tecrübe arandığını gösterir.

23. AYM Raportörlerinin Tecrübe Şartı

Anayasa Mahkemesi raportörlüğü yapmış kişilerin AYM üyeliği için en az 5 yıl raportörlük yapmış olmaları şartı aranır. Diğer meslek gruplarından gelen üyeler için genellikle 20 yıl tecrübe aranır.

24. AYM Başkan ve Başkan Vekili Seçimi

Anayasa Mahkemesi Başkanı ve Başkan Vekilleri, kendi üyeleri arasından üye tam sayısının salt çoğunluğunun gizli oyuyla 4 yıl için seçilir. Süresi bitenler yeniden seçilebilir.

25. AYM Üyelerinin Görev Süresi

Anayasa Mahkemesi üyelerinin görev süresi 12 yıldır ve bir kez seçildikten sonra yeniden seçilemezler. Bu uzun görev süresi, üyelerin bağımsız karar vermelerini sağlamayı amaçlar.