Kamu Görevlileri Yasası: Kapsam ve Temel İlkeler

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Kamu Görevlileri Yasası: Kapsamlı Çalışma Materyali

Kaynak Bilgisi: Bu çalışma materyali, 22 Haziran 1979 tarihli ve 7/1979 Sayılı Kamu Görevlileri Yasası'nın metni ile ilgili bir ders kaydının (podcast) transkriptinden derlenmiştir.

---

📚 Giriş: Kamu Görevlileri Yasası'na Genel Bakış

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Kamu Görevlileri Yasası, kamu hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak amacıyla oluşturulmuş temel bir düzenlemedir. 1979 yılında yürürlüğe giren bu yasa, zaman içinde birçok değişikliğe uğrayarak günümüzdeki halini almıştır. Bu yasa, kamu görevlilerinin haklarını, ödevlerini, sorumluluklarını, kariyer gelişimlerini ve özlük işlerini detaylı bir şekilde düzenlemektedir.

---

1. 🌍 Yasanın Kapsamı ve İstisnaları

Bu yasa, Devletin ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının yürütmekle yükümlü olduğu asıl ve sürekli görevlerde çalışan, genel ve katma bütçelerden veya bunlara bağlı döner sermayelerden maaş (aylık) alan tüm personeli kapsar.

Ancak, bazı özel durumlar ve meslek grupları bu yasanın kapsamı dışında tutulmuştur ve kendi özel yasalarına tabidirler:

• ✅ Yargıçlar, Savcılar, Başmukayyit, Sayıştay Başkan ve Üyeleri
• ✅ Kamu Hizmeti Komisyonu Başkan ve Üyeleri
• ✅ Güvenlik Kuvvetlerine bağlı subay, astsubay, erbaş ve erler
• ✅ Güvenlik Kuvvetlerinde görev yapan sivil kamu görevlileri
• ✅ Sivil Savunma Teşkilatı personeli
• ✅ Elektrik Kurumu personeli
• ✅ Vakıflar personeli ve din görevlileri
• ✅ Emniyet mensupları ve öğretmenler

⚠️ Önemli Not: Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) personeli de bu yasa ve Emeklilik Yasası kapsamı dışındadır. Ancak, KİT'lerin personel yasaları, bu yasadaki genel maaş ve ücret rejimini bozmayacak şekilde, hizmet sınıfları ve maaş baremleri açısından uygunluk ve denklik sağlamak zorundadır. Toplu sözleşmelerle elde edilen veya edilecek haklar saklıdır.

---

2. 📖 Temel Tanımlar

Yasa, metin başka türlü gerektirmedikçe birçok anahtar terimi açıklığa kavuşturur:

• A Memur: Devlet hizmetinde 25 yılını dolduran ve belirli kademelerde çalıştıktan sonra "A" kademesine geçmiş kamu görevlisi.
• Aylık: Kamu görevlilerine hizmetlerinin karşılığında, kadroya dayanılarak ay üzerinden verilen para.
• Bakanlar Kurulu: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu.
• B Memur: Devlet hizmetinde 20 yılını dolduran ve belirli kademelerde çalışmış kamu görevlisi.
• Devlet: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Devleti.
• Hizmet Birimi: Bakanlıklara bağlı veya bağımsız daire ve kuruluşlar ile bunların alt hizmet birimi olan şubeler.
• Hizmet Teşkilatı: Bakanlıklar veya bunlara bağlı/bağımsız daire ve kuruluşlar.
• Kamu Görevi: Devletin ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının genel yönetim ilkelerine göre yürütmekle yükümlü olduğu kamu hizmetlerinin gerektirdiği ve genel/katma bütçelerden veya döner sermayelerden aylık (maaş) alınarak yapılan görevler.
• Kamu Görevlisi: Kamu görevlerini yerine getiren ve genel/katma bütçelerle bunlara bağlı döner sermayelerden aylık (maaş) alan sürekli personel.
• Katma Bütçeli veya Döner Sermayeli Kurum ve Kuruluşlar: Kendi öz gelirleri olmasına karşın, genel bütçeden de katkı alarak kamu hizmetlerini yürüten kurumlar.
• Kurum: Cumhurbaşkanlığı, Cumhuriyet Meclisi Genel Sekreterliği Örgütü, Başbakanlık, bağlı daireleri ile birlikte bakanlıklar ve bağımsız daire ve kuruluşlar.
• Performans Değerlendirme Formu: Aday ve/veya sürekli kamu görevlisi ile birinci değerlendirme amiri tarafından mutabakata varılarak bir sonraki yıl için yapılan ve iş planını içeren performans ölçme belgesi.
• Sözleşmeli Ücreti: Sözleşme ile çalıştırılan personele ödenen para.
• Tacir: Belirli ticari faaliyetlerde bulunan kişiler.
• Tamamlanmış Hizmet Ayı: Bir takvim ayında tam maaş alınarak yapılan ve izin kazandıran hizmet süresi. (Hastalık izni ve yıllık gaybubet izni bu hesaba dahil edilmez.)

---

3. 🎯 Yasanın Amaçları ve Temel İlkeleri

3.1. Yasanın Amacı (Madde 4) Bu yasanın temel amacı, kamu görevlilerinin:

• Hizmet koşullarını, niteliklerini
• Atama ve yetişmelerini
• İlerleme ve yükselmelerini
• Ödev, hak ve yükümlülüklerini
• Sorumluluklarını
• Aylık, ücret ve ödeneklerini
• Güvencelerini
• Disiplin işlemlerini ve öteki özlük işlerini düzenlemektir.

💡 Uygulama: Yasanın uygulanmasını göstermek veya emrettiği hususları belirtmek üzere, Bakanlar Kurulunca gerekli tüzükler ve bu tüzüklere dayanılarak yönetmelikler çıkarılır ve Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe konulur.

3.2. Temel İlkeler (Madde 5)

• Sınıflandırma: Devlet kamu hizmetleri, bu hizmetlerin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayrılır.
• Kariyer: Kamu görevlilerinin, yaptıkları hizmet için gerekli bilgilere ve yetişme koşullarına uygun biçimde, hizmet sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme olanağı elde etmeleri için kariyerleri dikkate alınır.
• Liyakat Sistemi: Devlet kamu hizmetleri görevlerine girme, sınıflar içinde ilerleme ve yükselme, görevin sona erdirilmesi liyakat sistemine dayandırılır. Bu sistemin eşit olanaklarla uygulanmasında kamu görevlileri liyakata bağlanarak güvenliğe sahip kılınır.

---

4. 💼 Hizmetlerin Yürütülmesi ve İstihdam Şekilleri

Kamu hizmetleri üç ana istihdam şekliyle yürütülür:

4.1. Sürekli Personel (Kamu Görevlisi)

• Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği asıl ve sürekli görevlere atanan kişilerdir.
• Genel ve katma bütçelerden veya bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlardan aylık alırlar.
• Bu yasada "kamu görevlisi" olarak anılırlar.

4.2. Sözleşmeli Personel

• Özel bir meslek ve uzmanlık öğrenim ve bilgisini gerektiren, kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği gibi belirli görevlerde çalıştırılırlar.
• Geçici süreli ve sözleşme ile çalıştırılan yerli ve yabancı kişilerdir.
• Hizmete alınmaları ve sözleşmelerinin yenilenmesi ilgili kurumun önerisi üzerine Bakanlar Kurulunca yapılır.
• Sözleşme süreleri her defa için 2 yılı aşamaz ve herhangi bir zamanda iptal şartını içerir.
• ⚠️ Önemli: KKTC'de veya başka bir ülkede emekliye ayrılan hiç kimse sözleşmeli personel olarak istihdam edilemez.
• Sözleşmeli personelin sınıf cetvelleri ve maaşları, Maliye İşleriyle Görevli Bakanlığın önerisi ile Bakanlar Kurulunca belirlenir.

4.3. İşçiler

• Bu yasada belirtilen hizmet sınıfları dışında kalan görevleri yerine getiren kişilerdir.
• Emeklilik Yasası, Sosyal Güvenlik Yasası ve Kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar Yasasının ilgili maddelerinde aksine kural bulunup bulunmadığına bakılmaksızın herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik maaşı/yaşlılık aylığı çekmeyen kişilerdir.
• Devlet işçileri ile ilgili diğer konular hakkında kendi özel yasa kuralları uygulanır.

⚠️ Kısıtlama: Bu yasaya bağlı kurumlarda bu maddede öngörülen 3 istihdam şekli dışında personel çalıştırılamaz.

---

5. 🏛️ Kurumsal Yapı: Kamu Hizmeti Komisyonu ve Personel Dairesi

5.1. Kamu Hizmeti Komisyonunun Görevleri (Madde 7) Kamu Hizmeti Komisyonu, kamu görevlilerinin özlük işlerini yasa kuralları çerçevesinde yürüten bağımsız bir organdır. Görevleri şunlardır:

• Atanmalarını
• Onaylanmalarını
• Sürekli ve emeklilik hakkı kazandıran kadrolara yerleştirilmelerini
• Terfilerini (yükselmelerini)
• Yer değiştirmelerini (nakillerini)
• Çekilmiş sayılma, görevden uzaklaştırma veya göreve son verme dahil tüm disiplin işlemlerini yürütmek. Bu Komisyonun kuruluş ve işleyişi özel yasa ile düzenlenir.

5.2. Personel Dairesinin İşlevleri (Madde 8) Başbakanlığa bağlı olarak bir Personel Dairesi kurulur. Bu daire, kamu görevlileri ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görevli kamu personelini ilgilendiren konularda, bu yasa ve diğer personel yasaları ve tüzükleri ile kendisine verilen yetki ve görevleri kullanmak ve yerine getirmekle yükümlüdür. Kuruluş, görev ve yetkileri, hizmet teşkilatının Kuruluş ve Görev Yasasında belirlenir.

---

6. ⚖️ Kamu Görevlilerinin Ödev ve Sorumlulukları

Kamu görevlilerinin yerine getirmesi gereken temel ödevler ve sorumluluklar şunlardır:

• Bağlılık Ödevi (Madde 9): KKTC Anayasasına bağlı kalmak ve KKTC Yasalarını özenle uygulamak.
• Emirlere Uyma Ödevi (Madde 10):
  • Amirlerinin verdiği emirleri doğru ve iyi bir biçimde yerine getirmek.
  • Anayasaya, yasa, tüzük ve yönetmelik kurallarına aykırı görülen emri yerine getirmemek ve bu aykırılığı amire yazılı bildirmek. Amir emrinde direnir ve yazılı yinelerse, emri yerine getiren sorumlu olmaz; sorumluluk amire ait olur.
  • ⚠️ Uyarı: Konusu suç teşkil eden emir hiçbir şekilde yerine getirilmez; yerine getiren kimse sorumluluktan kurtulmaz. Ancak, amir emrin suç teşkil etmediğini açıkça ve yazılı olarak belirtir ve emrin niteliğinden de bunun tamamen bir suç olduğu açıkça anlaşılamazsa, kamu görevlisi emri yerine getirir; sorumluluk amire yüklenir.
  • Savaş ve doğal afetler gibi olağanüstü hallerde kamu düzeninin ve güvenliğinin korunması amacıyla yasalarda gösterilen istisnalar saklıdır.
• Hizmeti Dikkat ve Özenle Yerine Getirme Ödevi (Madde 11):
  • Görevlerini dikkat ve özenle yerine getirmek.
  • Kasıt ve ihmal nedeniyle Devlete verdikleri kayıp ve zararlardan ötürü sorumlu olmak.
  • Hizmetin işleyişinden zarar gören üçüncü kişiler, zarardan ötürü ilgili kurum aleyhine dava açar. Kurumun, sorumlu kamu görevlisine rücu hakkı saklıdır. Mahkemece kusurlu bulunmayan kamu görevlisine rücu edilemez.
• Davranış ve İşbirliği Ödevi (Madde 12):
  • İşbirliği içinde çalışmak.
  • Resmi niteliklerinin gerektirdiği saygınlığı davranışlarıyla göstermek.
  • Yurt dışında devlet onurunu ve görev haysiyetini zedeleyici eylem ve davranışlarda bulunmamak.
• Görev Yerine Gelme Ödevi (Madde 13):
  • Çalışma saatlerinde görev yerinde bulunmak ve amirlerinden izin almadan görev yerinden ayrılmamak.
  • Devam defterini imzalamak veya Personel Dairesince saptanacak yöntemlere uymak.
• Mal Bildiriminde Bulunma Ödevi (Madde 14): Kendileri, eşleri ve bakmakla yükümlü oldukları çocuklarına ait taşınır ve taşınmaz malları ile alacak ve borçları hakkında özel yasada belirtilen kurallar uyarınca mal bildiriminde bulunmak.
• Resmi Belgelerle Araç ve Gereçleri Geri Verme ve Boşaltma Ödevi (Madde 15): Görevleri sona erdiğinde, ellerinde bulunan görevle ilgili resmi belgelerle araç ve gereçleri ve görevi gereği tahsis edilen her türlü taşınır ve taşınmaz malı geri vermek ve boşaltmak. Bu zorunluluk, kamu görevlisinin mirasçılarını da kapsar.
• Yansızlık Ödevi (Madde 16): Görevlerini yerine getirirken dil, ırk, cinsiyet, siyasal düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapmamak ve yan tutmamak.

---

7. 💰 Kamu Görevlilerinin Genel Hakları

Kamu görevlilerinin sahip olduğu genel haklar şunlardır:

• Güvenlik Hakkı (Madde 17): Yasalarda belirtilen durumlar dışında hiçbir kamu görevlisinin görevine son verilemez; aylık, ücret ve başka hakları elinden alınamaz.
• Uygulamayı İsteme Hakkı (Madde 18): Bu yasa ve ona dayanılarak çıkarılan kuralların kendileri hakkında aynen uygulanmasını isteme hakkı.
• Çekilme Hakkı (Madde 19): Yasalarda belirtilen esaslar çerçevesinde, kamu görevliliğinden çekilme hakkı.
• Emeklilik Hakkı (Madde 20): Emeklilik Yasasında belirlenen koşullar çerçevesinde emeklilik hakları. Bu hak, emeklilik ve malûllük durumlarında kendilerini; ölümleri halinde dul eş ve yetimlerini kapsar.
• Şikayet ve Dava Açma Hakkı (Madde 21): Üstleri veya kurumları tarafından uygulanan yönetsel eylem ve işlemlerle disiplin işlemleri hakkında şikayet etme ve bunlara karşı dava açma hakkı.
• İzin Hakkı (Madde 22): Bu yasada öngörülen süre ve koşullarla izin hakkı. Sözleşmeli personelin izin hakları sözleşme ve atanma koşullarında belirlenir.
• Ücretsiz Tedavi Hakkı (Madde 23):
  • Muayene, tedavi, ilaç ve benzeri sağlık hizmetlerinden ücretsiz yararlanma.
  • Bu hak, kamu görevlisinin eşini, bakmakla yükümlü olduğu ana ve babasını, 18 yaşını doldurmamış veya yüksek öğrenimde bulunan ya da bedenen/ruhen malûl olan çocukları ile evli olmayan kız çocuklarını da kapsar.
  • Yurt içinde tedavi olanağı bulunmadığında, tam teşekküllü bir devlet hastanesinin sağlık kurulu raporuyla yurt dışına gönderilebilirler. Bu kimselerin yol ve tedavi ücretlerinin tümü Devlet tarafından karşılanır.
  • Emekli kamu görevlileri de bu haktan yararlanır.
• Aylık, Ücret ve Ödenek Alma Hakkı (Madde 24): Hizmetlerinin karşılığında, kadroya dayanılarak, ay üzerinden aylık maaş verilir. Sözleşmeli personele verilecek ücret ve ödenekler bu yasadaki esaslarla, sözleşme ve atanma koşullarına uygun olarak belirlenir.
• Onüçüncü Maaş İkramiyesi (Madde 24A):
  • Aralık ayı içerisinde ve yılda bir kez olmak üzere ödenir.
  • Aralık ayından önce ayrılanlara, çalıştıkları aylar üzerinden orantılı olarak ödenir.
  • Tahsisatlar hariç, Aralık ayı maaşına eşit tutardadır.
  • Gelir vergisi dışında başka kesinti yapılmaz.
  • Emeklilik menfaatlerinin hesaplanmasında dikkate alınmaz.
  • Emekli kamu görevlileri ile sözleşmeli personele de ödenir.
• Hayat Pahalılığı Ödeneği Hakkı (Madde 25): Tüketici Fiyatları Genel Endeksi'ndeki artış farkı kadar, altı aylık dönemler halinde Ocak ve Temmuz aylarında olmak üzere yılda iki kez maaşlara konsolide edilerek uygulanır.
• Barem İçi Artış Ödeneği Hakkı (Madde 26): Girdikleri sınıf ve derece kadrosu için öngörülen baremlerinde belirtilen ve kademe ilerlemelerine karşılık teşkil eden barem içi artışlarını, kademe ilerlemesinin başlangıç tarihinden başlayarak ve her yıl düzenli bir biçimde alırlar.
• Ek Çalışma Ödeneği Hakkı (Madde 27):
  • Günlük çalışma saatleri dışında çalışmayı gerektiren nitelikli hizmetlerde verilir.
  • Normal çalışma ve idari tatil günleri için 1.1, hafta sonu tatilleri ile diğer resmi tatil günleri için 1.5 katsayısı ile ödenir.
  • Üst kademe yöneticilerine ek çalışma ödeneği verilmez.
  • Kamu görevlileri, Maliye İşleriyle Görevli Bakanlıktan onay almak kaydıyla aylık brüt maaşının %25'inden fazla ek çalışma ödeneğine hak kazanacak şekilde çalıştırılamaz. Elzem konularda bu oran %50'ye, telafisi başka türlü mümkün olmayan hizmetlerde ise %100'e kadar yükseltilebilir.
• Yolluk ve İaşe-İbate Ödeneği Hakkı (Madde 28): Bir görevin yerine getirilmesi için görev yerinden sürekli veya geçici olarak ayrılan kamu görevlilerine, Bakanlar Kurulunca çıkarılacak bir tüzük çerçevesinde ödenir.
• Konut Hakkı (Madde 29): Konut sahibi olmayan veya sağlık ve insanca yaşama koşullarına uygun konutu bulunmayan kamu görevlilerinin konut gereksinmelerini karşılamak yönünde gerekli önlemler alınır (lojman sağlama, fon oluşturma vb.).
• Burs ve Kurs Ödeneği Hakkı (Madde 30): Her kamu görevlisinin burs ve kurs hakkı vardır. Yurt dışına gönderilenlere normal aylıkları da ödenir.
• Giyecek Yardımı Hakkı (Madde 31): Görevleri gereği özel giysi giymek zorunda olan kamu görevlilerine, Bakanlar Kurulunca çıkarılacak Tüzükle saptanan esas ve kıstaslar ile giyecek yardımı yapılır.
• Taşınma Ödeneği Hakkı (Madde 32): Yer değiştirme işlemleri sonucu taşınmak zorunda kalan kamu görevlilerinin taşıma giderleri karşılanır.
• Vekalet Aylığı Alma Hakkı (Madde 33): Vekâleten bir göreve atanan kamu görevlisinin, bu yasa kuralları çerçevesinde vekalet aylığı alma hakkı vardır.
• Yayın Hakkı (Madde 34): Sosyal, kültürel ve mesleki konularda görüş ve düşüncelerini basın ve yayın yoluyla serbestçe açıklama hakkı.
• Tehlike, İş Güçlüğü ve Görev Riski Ödeneği Hakkı (Madde 35):
  • Tehlike, iş güçlüğü ve görev riski bulunan hizmetlerde çalışanlara özel ödenek verilir.
  • Hekim, diş hekimi ve veteriner hekimlere hizmetlerinin özelliği dikkate alınarak maaşlarına ek olarak %10 oranında Kişisel Ödenek (emeklilik amaçları için dikkate alınır) veya %7.5 oranında Özel Tahsisat (emeklilik amaçları için dikkate alınmaz) verilir.

---

8. 🚫 Kamu Görevlilerine İlişkin Yasaklar

Kamu görevlilerinin uyması gereken yasaklar şunlardır:

• Siyasal Faaliyette Bulunma Yasağı (Madde 36): Siyasal partilere üye olamazlar ve siyasal etkinliklerde bulunamazlar. Görevlerini herhangi bir siyasal partinin veya kişinin yararını veya zararını amaçlayan bir davranış veya eylemde bulunmak için kötüye kullanamazlar.
• Yayın Yasağı (Madde 37): Yansızlık ödevini zedeleyecek ve siyasal etkinliklerde bulunma yasağına ters düşecek biçimde gazete ve dergi yazarlığı yapamaz, Radyo ve Televizyon gibi yayın araçlarıyla bu yöndeki görüş ve düşüncelerini açıklayamaz ve siyasal nitelikli bir gazete veya derginin yönetimine katılamaz.
• Ayrıcalık Tanıma Yasağı (Madde 38): Görevlerini yerine getirirlerken, dil, ırk, cinsiyet, siyasal düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayırımı yapamaz ve hiçbir kişi, aile veya zümreye ayrıcalık tanıyamaz.
• Bilgi ve Demeç Verme Yasağı (Madde 39): Bağlı bulundukları kurumlarca yetkili kılınmadıkça, kurumlarının hizmet politikası ya da hizmetlerin yürütülmesi ile ilgili olarak kurumu adına basın ve yayın organlarına yazılı veya sözlü bilgi ve demeç veremezler. (Yasal sendikal çalışmalar bu yasağın dışındadır.)
• Denetimindeki Kuruluştan Çıkar Sağlama Yasağı (Madde 40): Kendi denetimi altında bulunan veya kendi görevi veya bağlı bulunduğu kurum ile ilgili olan bir gerçek veya tüzel kişiden, doğrudan doğruya veya aracılar eliyle her ne ad altında olursa olsun bir çıkar sağlaması, rüşvet veya armağan alması yasaktır.
• Başka İş Yapma Yasağı (Madde 41): Tüm zamanlarını kamu hizmetlerinin yürütülmesine ve görevlerinin yerine getirilmesine ayırmakla yükümlü olup, çalışma saatleri içinde veya dışında ücretli veya ücretsiz bir iş tutamazlar ve serbest meslek yapamazlar. (Ek çalışma ödeneği ve ikinci görev istisnaları saklıdır.)
• Gizli Bilgileri Açıklama Yasağı (Madde 42):
  • Görevlerini yerine getirirken öğrendikleri ve gizli tutulması gerektiği yazılı olarak bildirilen bilgileri, amirlerinin yazılı onayı dışında açıklayamazlar ve Devlete ait resmi belgeleri yayınlayamazlar.
  • Görevlerinden ayrılmış olsalar dahi on yıl süreyle sır olarak saklamakla yükümlüdürler.
  • Yasa dışı işlemleri ilgilendiren konularda bu yasaklama söz konusu olamaz.
• Ticaret ve Diğer Kazanç Getirici Faaliyette Bulunma Yasağı (Madde 43):
  • Tacir veya esnaf sayılmalarını gerektirecek bir faaliyette bulunamazlar, özel büro, muayenehane, sörceri veya klinik açamazlar ve bu gibi yerlerde çalışamazlar.
  • Sanayi veya tarımsal işletmelerde görev alamaz, ticarî temsilci veya vekil olamaz, herhangi bir şirkete ortak veya hissedar olamazlar ve bu gibi şirket ve ortaklıklarda, müdürlük, idare meclisi üyeliği ve murakıplık görevlerini üstlenemezler.
  • Veraset yoluyla veya ana/babadan bağış yoluyla intikal eden hisseleri derhal Kamu Hizmeti Komisyonuna bildirmek zorundadırlar. Komisyon, çıkar sağlanabileceği kanaatine varırsa, bu hisselerin en çok üç ay içinde elden çıkarılmasını ister.
  • 16 yaşından küçük çocukları da tacir sayılmalarını gerektirecek hiçbir etkinlikte bulunamazlar.
  • Bu yasak, kamu görevlilerinin kooperatif şirketlerde, kamu iktisadi teşebbüslerinde ortak veya üye olmalarını engellemez.
  • Kamu iktisadi teşebbüslerinin, katma bütçeli kurum veya kuruluşlarla diğer döner sermayeli kuruluşların yönetim kurullarında Devleti temsilen görev almaları, Bakanlar Kurulunun onayına bağlıdır.

---

9. 📊 Sınıflandırma ve Kadrolar

9.1. Sınıflandırma ve Esasları (Madde 44) Devlet kamu hizmetleri, hizmetin konusuna, bu hizmetlerin etkinlikle yerine getirilebilmesi için gerekli öğrenim, yetişme ve meslek niteliklerine göre sınıflara ayrılır. Bu sınıflar, hizmete giriş, maaş rejimi ve öteki özlük işlemlerinde temel birimleri oluştururlar. Ortak nitelikte kadrolara atanan kamu görevlileri bir sınıfı oluşturur ve ortak hizmet koşullarına bağlı tutulurlar.

9.2. Sınıf Dışında Kadro İhdas Edilemeyeceği (Madde 45) Bu yasaya bağlı kurumlarda, belirlenen sınıflar dışında kadro ihdas edilemez.

9.3. Derece (Madde 46) Derece, sınıf içinde, görevin önem ve sorumluluğunun artışı ile ayarlı yükselme adımıdır.

9.4. Kademe (Madde 47) Kademe, derece içinde, görevin önem ve sorumluluğu artmadan, performans değerlendirme formuna dayanarak kamu görevlisinin bağlı bulunduğu kurumu tarafından olumlu değerlendirilmesine ve bulunduğu sınıf ve derecedeki hizmet süresine bağlı olarak maaş baremindeki ilerleyebileceği yere kadar yıllık ilerleyiş adımıdır.

9.5. Sınıflandırmada Öğrenim Unsuru (Madde 48)

• Genel olarak ortaokulu bitirenler, on sekiz yaşını bitirmiş olmak koşuluyla, kamu görevlisi olabilirler.
• Her hizmet sınıfı için hangi öğrenim kurumlarından mezun olmak gerektiği, yasanın ilgili maddelerinde belirtilmiştir.

9.6. Kamu Görevlisinin Başka Görevde Çalıştırılamayacağı (Madde 49) Hiçbir kamu görevlisi, yasadaki istisnalar saklı kalmak koşuluyla, sınıfının dışında bir sınıfta ve sınıfının içindeki derecesinden daha aşağı derecedeki bir görevde çalıştırılamaz. Ancak, terfi edenler amirlerinin görevlendirmesi halinde alt derecelerin görevlerini de yapmaya devam ederler.

---

10. 🏛️ Hizmet Sınıfları ve Sınıflar İçindeki Dereceler (Madde 50-53)

Kamu hizmetleri üç ana sınıfa ayrılır:

10.1. Yöneticilik Hizmetleri Sınıfı (Madde 50, 51)

• Kurumların genel yönetiminden, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinden en üst düzeyde sorumlu olan yöneticileri kapsar.
• Üst Kademe Yöneticileri:
  • I. Derece: Müsteşarlar, Genel Sekreterler ve Genel Koordinatörler
  • II. Derece: A Müdürler ve Kaymakamlar
  • III. Derece: B Müdürler
• Üst Kademe Yöneticisi Sayılmayan Diğer Yöneticiler:
  • I. Derece: Üst kademe yöneticisi sayılmayan ve kurumların yönetiminden doğrudan sorumlu "B" müdürleri.
  • II. Derece: Müdürleri "A" olan kurumlarda yardımcı nitelikteki yöneticilik görevlerini yerine getiren "A" müdür muavinleri ve kaymakam muavinleri.
  • III. Derece: Müdürleri "B" olan kurumlarda yardımcı nitelikteki yöneticilik görevlerini yerine getiren "B" müdür muavinleri ve kurumların diğer yöneticileri.
• Öğrenim Koşulları: Üst kademe yöneticisi atanabilmek için Üst Kademe Yöneticileri Yasası'nda öngörülen öğrenim koşulları ile diğer koşulları taşımak gerekir.

10.2. Mesleki ve Teknik Hizmetler Sınıfı (Madde 50, 52) Bu sınıflar, öğrenim derecelerine göre kendi içlerinde üç alt grup altında toplanır:

10.2.1. Üniversite Mezuniyeti veya Yüksek Öğrenim Gerektiren Mesleki ve Teknik Hizmet Sınıfları:

• Planlama Hizmetleri Sınıfı (Üç dereceli): Ekonomik ve sosyal planlama, iç/dış ticaret, sanayi düzenlemesi, asgari ücret vb. konularda inceleme ve araştırma yapan kamu görevlileri.
  • Öğrenim: İktisat, istatistik, işletmecilik, idari bilimler, hukuk, mühendislik, yüksek fizik, yüksek matematik, maliye ve eğitim konularında üniversite, akademi veya yüksek okul bitirmiş olmak.
• Tabiplik Hizmetleri Sınıfı (Üç dereceli): Tabiplik, hekimlik, sağlık yönetimi, hayvan sağlığı hizmetleri.
  • Öğrenim: "Tabip" veya "Diş Tabibi" ünvanını taşımak ve Kıbrıs Türk Tabipler Birliği'ne üye olmak veya Veteriner Hekimliği ünvanını kazandıran yüksek okul/fakülte bitirmiş olmak.
• Hukuk Hizmetleri Sınıfı (Üç dereceli): Yasa, tüzük, yönetmelik hazırlama, hukuki görüş bildirme, kurumları davalarda temsil etme.
  • Öğrenim: Tanınmış bir üniversitenin Hukuk Fakültesini bitirmiş ve baro imtihanlarını geçmiş olmak.
• Tarım ve Orman Mühendisliği ve Hayvancılık Hizmetleri Sınıfı (Üç dereceli): Tarım ve Orman Mühendisliği hizmetleri, hayvan beslenmesi ve verimliliği.
  • Öğrenim: Tarım ve Orman fakültesi veya denk yüksek öğrenim kurumu bitirmiş olmak.
• Mühendislik ve Mimarlık Hizmetleri Sınıfı (Üç dereceli): Mühendislik ve mimarlık meslekleriyle ilgili hizmetler.
  • Öğrenim: Mühendislik ve mimarlık diploması veren bir fakülte veya denk yüksek öğrenim kurumu bitirmiş olmak.
• Kaptanlık ve Kaptan Kılavuzluk Hizmetleri Sınıfı (Üç dereceli): Limanlara giriş-çıkışlarda kılavuzluk hizmetleri.
  • Öğrenim: Yüksek Denizcilik Okulu veya dengi bir yüksek okulu bitirmiş olmak.
• Paramedikal Hizmetler Sınıfı (Üç dereceli): Diyetik, fizikoterapi, radyoterapi, tıbbi teknoloji, yüksek hemşirelik, sağlık yöneticiliği.
  • Öğrenim: Fakültelerin ilgili bölümlerini veya bu konularda eğitim yapan yüksek öğretim kurumlarından birini bitirmiş olmak.
• Ecza ve Kimya Hizmetleri Sınıfı (Üç dereceli): Ecza ve kimya hizmetleri, müstahzarat imalatı.
  • Öğrenim: Eczacılık ve kimya fakülte veya yüksek okullarından birini bitirmiş olmak.
• Yasama Hizmetleri Sınıfı (Üç dereceli): Yasa tasarıları, kararnameler, tüzükler, tutanaklar ile ilgili hizmetler.
  • Öğrenim: Hukuk, siyasal bilgiler, idari ilimler, iktisat ve maliye konularında bir fakülte veya dengi bir yüksek okulu bitirmiş olmak.
• Radyo ve Televizyon Hizmetleri Sınıfı (Üç dereceli): Radyo ve televizyon program/haber işleme, sunma, kültür hizmetleri, gelir/gider hesapları.
  • Öğrenim: Basın, yayın, gazetecilik, sosyal, siyasal ve idari bilimlerle hukuk, iktisat, maliye ve yabancı dil konularında bir fakülte veya yüksek okulu bitirmiş olmak.
• Meteoroloji Hizmetleri Sınıfı (Üç dereceli): Atmosferik, sismik, jeomanyetik olayları izleme, saptama, tahmin etme.
  • Öğrenim: Meteoroloji Mühendisliği, Fizik, Meteoroloji, jeofizik, klimatoloji, astronomi, elektronik ve benzeri uygun konularda bir üniversite, akademi veya yüksek okul bitirmiş olmak.

10.2.2. En Az Üç Yıllık Orta Öğretimi Gerektiren Mesleki ve Teknik Hizmet Sınıfları:

• Sağlık Hizmetleri Sınıfı (Dört dereceli): Bulaşıcı hastalıklarla mücadele, genel sağlığı koruma, sanitasyon.
  • Öğrenim: Sağlık Koleji veya dengi bir meslek okulunu bitirmiş olmak veya lise mezunu olup sınav sonucu mesleki yeteneğini kanıtlamış olmak.
• Ebelik ve Hemşirelik Hizmetleri Sınıfı (Dört dereceli): Ebelik ve hemşirelik görevleri.
  • Öğrenim: Sağlık koleji veya dengi bir meslek okulunu bitirmiş olmak.
• Yardımcı Ecza, Kimya ve Paramedikal Hizmetleri Sınıfı (Dört dereceli): Paramedikal hizmetlere yardımcı nitelikteki hizmetler.
  • Öğrenim: Sağlık Koleji veya dengi bir meslek okulunu bitirmiş olmak veya lise mezunu olup sınav sonucu mesleki yeteneğini kanıtlamış olmak.
• Teknisyen Hizmetleri Sınıfı (Dört dereceli): Üretim, yapım, bakım ve onarım hizmetleri, yardımcı meteoroloji hizmetleri.
  • Öğrenim: Bir teknik orta öğrenim kurumundan mezun olmak veya lise mezunu olup sınav sonucu teknik ve mesleki yeteneğini kanıtlamış olmak.
• Tapu ve Kadastro Hizmetleri Sınıfı (Üç dereceli): Kadastro, harita, tapulama, taşınmaz mal işlemleri.
  • Öğrenim: Bir orta öğretim kurumunu veya dengi bir okulu veya ilgili konularda herhangi bir meslek okulunu bitirmiş olmak.
• Steno ve Daktilo Hizmetleri Sınıfı (Dört Dereceli): Stenografi ve daktilografi hizmetleri.
  • Öğrenim: Bir orta öğretim kurumunu veya dengi bir okulu veya ilgili konularda herhangi bir meslek okulunu bitirmiş olmak.
• Matbaacılık Hizmetleri Sınıfı (Dört Dereceli): Basımevi dizgi, baskı, ofset, katlama işleri.
  • Öğrenim: Bir orta öğretim kurumunu veya dengi bir okulu veya ilgili konularda herhangi bir meslek okulunu bitirmiş olmak.
• Tarım, Orman, Hayvancılık ve Veteriner Teknik Hizmetleri Sınıfı (Dört Dereceli): Tarım, orman, hayvancılık ve veteriner hizmetlerinde verimlilik artırma, zararlılarla mücadele, suni tohumlama.
  • Öğrenim: Tarım, orman veya hayvancılıkla ilgili bir meslek okulunu veya dengi bir ortaöğretim kurumunu bitirmiş olmak.
• Telekomünikasyon Hizmetleri Sınıfı (Dört Dereceli): Telgraf, teleks, telsiz, telefon gibi haberleşme hizmetleri.
  • Öğrenim: Teknik öğretim yapan bir orta öğrenim kurumunu bitirmiş olmak veya lise mezunu olup sınav sonucu teknik ve mesleki yeteneğini kanıtlamış olmak.
• Yardımcı Radyo ve Televizyon Hizmetleri Sınıfı (Dört Dereceli): Radyo ve televizyon program/haber işleme, sunma, muhasebe işlemlerinde yardımcı nitelikteki etkinlikler.
  • Öğrenim: Lise veya dengi bir orta öğrenim kurumunu bitirmiş olmak.
• Liman Hizmetleri Sınıfı (Dört Dereceli): Deniz ve hava limanlarında mesleki etkinlikler, uçakların iniş/kalkışı, gemi işlemleri, liman güvenliği.
  • Öğrenim: Teknik bir orta öğretim kurumunu bitirmiş veya lise/dengi bir okul mezunu olup sınav sonucu teknik ve mesleki yeteneğini kanıtlamış olmak.
• Yardımcı Yasama Hizmetleri Sınıfı (Dört Dereceli): Yasa ve karar tasarıları ile ilgili kayıt, dosyalama, yazışma, sekreterlik hizmetleri.
  • Öğrenim: Lise veya dengi bir orta öğrenim kurumunu bitirmiş olmak.

10.2.3. Ortaokul Öğrenimini Gerektiren Mesleki ve Teknik Hizmet Sınıfları:

• Teknisyen Yardımcılığı Hizmetleri Sınıfı (İki dereceli): Teknisyenlik hizmetlerine yardımcı nitelikte ilk kademe teknik görevler.
  • Öğrenim: Ortaokul veya dengi bir okulu bitirmiş ve mesleki beceri kazanmış olmak.
• Araç Sürücülüğü ve Araç Bakım ve Onarımı Hizmetleri Sınıfı (İki dereceli): Araç sürücülüğü, bakım ve onarım hizmetleri.
  • Öğrenim: Ortaokul veya dengi bir okulu bitirmiş ve meslek eğitimi almış olmak veya sürüş ehliyetine sahip olmak.

10.3. Genel Hizmetler Sınıfı (Madde 50, 53) Bu sınıflar da öğrenim derecelerine göre kendi içlerinde üç alt grup altında toplanır:

10.3.1. Üniversite Mezuniyeti veya Yüksek Öğrenim Gerektiren Genel Hizmet Sınıfları:

• İdari Hizmetler Sınıfı (Üç dereceli): Yönetsel ve icrai hizmetler, diğer hizmet sınıflarına girmeyen kamu hizmetleri.
  • Öğrenim: Hukuk, ikt…