Osmanlı'nın Son Dönemi: Abdülaziz ve II. Abdülhamit Devirleri

1. Sultan Abdülaziz dönemi deniz gücüyle ilgili en dikkat çekici gelişme nedir?

Sultan Abdülaziz döneminde Osmanlı Devleti, dünyanın üçüncü en büyük deniz filosunu oluşturmuştur. Bu durum, dönemin askeri gücü ve denizciliğe verilen önemi göstermesi açısından önemlidir. Sınav sorularında Abdülaziz ile ilgili sıklıkla bu deniz filosu vurgulanır.

2. Günümüzdeki Danıştay ve Yargıtay'ın temelleri hangi padişah döneminde atılmıştır ve bu kurumların o dönemdeki isimleri nelerdi?

Günümüzdeki Danıştay ve Yargıtay'ın temelleri Sultan Abdülaziz döneminde atılmıştır. Bu kurumlar o dönemde Şura-yı Devlet (Danıştay'ın temeli) ve Divan-ı Ahkam-ı Adliye (Yargıtay'ın temeli) adlarıyla açılmıştır. İşlevleri günümüzdeki karşılıklarına benzerdi.

3. Sultan Abdülaziz'in yurt dışı seyahatlerinin temel amaçları nelerdi?

Sultan Abdülaziz'in yurt dışı seyahatlerinin üç temel amacı vardı. Birincisi, 1854 Kırım Savaşı'nda alınan ilk dış borcun ardından yeni borç para bulmaktı. İkincisi, Rusya'nın Akdeniz'e ulaşma planlarını Avrupalı devletlere anlatarak desteklerini sağlamaktı. Üçüncüsü ise, Osmanlı içindeki gayrimüslim tebaaya padişahın uluslararası alandaki saygınlığını göstererek isyan eğilimlerini azaltmaktı.

4. Sultan Abdülaziz döneminde inşa edilen önemli saraylar ve açılan eğitim kurumlarından bazılarını sayınız.

Sultan Abdülaziz döneminde Beylerbeyi ve Çırağan sarayları inşa edilmiştir. Eğitim alanında ise Robert Koleji ve Galatasaray Sultanisi gibi önemli kurumlar açılmıştır. Bu yapılar ve kurumlar, dönemin mimari ve eğitim alanındaki gelişmelerini yansıtmaktadır.

5. İslam hukukuna göre düzenlenen ilk medeni kanun olan Mecelle, hangi padişah döneminde ve kim tarafından hazırlanmıştır?

İslam hukukuna göre düzenlenen ilk medeni kanun olan Mecelle'nin ilk cildi, Sultan Abdülaziz döneminde yürürlüğe girmiştir. Bu önemli hukuki metin, Ahmet Cevdet Paşa tarafından hazırlanmıştır. Mecelle, Osmanlı hukuk sisteminde önemli bir dönüm noktası olmuştur.

6. Sultan Abdülaziz döneminde kurulan iki önemli sosyal yardım kurumunu belirtiniz.

Sultan Abdülaziz döneminde yetim çocukların eğitimi için Darüşşafaka ve Osmanlı hasta ve yaralılara yardım cemiyeti olarak Hilal-i Ahmer, yani günümüzdeki Kızılay kurulmuştur. Bu kurumlar, dönemin sosyal devlet anlayışının ve yardımseverlik faaliyetlerinin önemli örnekleridir.

7. Sultan Abdülaziz'in tahttan indirilmesinin temel nedeni neydi?

Sultan Abdülaziz, meşrutiyeti ilan etmediği için tahttan indirilen ilk Osmanlı padişahı olmuştur. Dönemin aydınları ve bazı devlet adamları, ülkenin içinde bulunduğu sorunlardan kurtulmak için meşrutiyet yönetimine geçilmesini savunuyorlardı. Bu durum, padişahın yetkilerinin kısıtlanması taleplerini beraberinde getirmiştir.

8. II. Abdülhamit, tahta geçişinde hangi sözü vererek padişah olmuştur?

II. Abdülhamit, Sultan Abdülaziz'in tahttan indirilmesi ve V. Murat'ın da kısa süreli saltanatının ardından, meşrutiyeti ilan edeceğine söz vererek tahta geçmiştir. Bu söz, dönemin siyasi atmosferinde meşrutiyet yanlısı grupların beklentilerini karşılamaya yönelik önemli bir adımdı.

9. Osmanlı Devleti'nin ilk yazılı anayasası olan Kanun-i Esasi hangi yıl ilan edilmiştir ve bu anayasanın genel karakteristiği nasıldı?

Osmanlı Devleti'nin ilk yazılı anayasası olan Kanun-i Esasi, 1876 yılında ilan edilmiştir. Bu anayasa, padişahın yetkilerini oldukça geniş tutan monarşik özellikler taşımaktaydı. Halkın yönetime katılımını kısmen sağlasa da, son söz yine padişahın elindeydi.

10. 1876 Kanun-i Esasi'ye göre hükümet kime karşı sorumluydu ve kanun yapma teklifi yetkisi kimdeydi?

1876 Kanun-i Esasi'ye göre, Heyet-i Vükela adı verilen hükümet, yaptığı tüm işlerden padişaha karşı sorumluydu. Ayrıca, kanun yapma teklifini sadece hükümet yapabilirken, mebuslar tek başına kanun teklifi veremiyordu. Bu durum, padişahın yasama üzerindeki etkisini açıkça göstermekteydi.

11. 1876 Kanun-i Esasi'de padişahın yasama gücü üzerindeki en önemli yetkilerinden ikisi nelerdi?

1876 Kanun-i Esasi'de padişahın yasama gücü üzerindeki en önemli yetkilerinden ikisi, bir kanunu sınırsız şekilde veto etme hakkı ve meclisi açma ve kapama yetkisiydi. Bu yetkiler, padişahın yasama sürecini tamamen kontrol edebilmesini sağlayarak antidemokratik bir yapı oluşturuyordu.

12. II. Abdülhamit hangi unvanla anılırdı ve bu unvanın sebebi neydi?

II. Abdülhamit, 'Maarifperver' yani eğitimi seven padişah unvanıyla anılırdı. Bu unvanın sebebi, onun döneminde birçok okulun açılması ve eğitim alanında önemli reformların yapılmasıydı. Sanayi-i Nefise Mektebi gibi önemli eğitim kurumları bu dönemde kurulmuştur.

13. II. Abdülhamit döneminde açılan ve günümüzdeki Güzel Sanatlar Fakültesi'nin temeli olan okulun adı nedir ve kurucusu kimdir?

II. Abdülhamit döneminde açılan ve günümüzdeki Güzel Sanatlar Fakültesi'nin temeli olan okul Sanayi-i Nefise Mektebi'dir. Bu okulun kurucusu, aynı zamanda ilk müzeci, arkeolog ve ünlü ressamımız Osman Hamdi Bey'dir.

14. II. Abdülhamit döneminde Almanya ile yakınlaşmanın bir göstergesi olarak başlatılan önemli demiryolu projesi nedir ve bu dönemde inşa edilen diğer önemli demiryolu hangisidir?

II. Abdülhamit döneminde Almanya ile yakınlaşmanın bir göstergesi olarak Berlin-Bağdat demiryolu projesi olan 3B Projesi başlatılmıştır. Ayrıca, bu dönemde Hicaz Demiryolu da inşa edilmiştir. Bu projeler, dönemin ulaşım ve stratejik önemini yansıtmaktadır.

15. II. Abdülhamit döneminde kurulan ve dönemin en önemli iletişim ve istihbarat aracı olan mektepler hangileridir?

II. Abdülhamit döneminde kurulan ve dönemin en önemli iletişim ve istihbarat aracı olan mektepler Telgraf mektepleridir. Telgraf, hızlı haberleşme sağlayarak hem sivil hem de askeri alanda büyük önem taşımaktaydı.

16. II. Abdülhamit döneminde Ermeni isyanlarını bastırmak amacıyla kurulan askeri birliklerin adı nedir?

II. Abdülhamit döneminde Ermeni isyanlarını bastırmak amacıyla Hamidiye Alayları kurulmuştur. Bu alaylar, özellikle Doğu Anadolu'da asayişi sağlamak ve isyanları bastırmak için kullanılmıştır.

17. Osmanlı Devleti'nin ilk müzesi olan Asar-ı Atika Müzesi kim tarafından açılmıştır?

Osmanlı Devleti'nin ilk müzesi olan Asar-ı Atika Müzesi, II. Abdülhamit döneminde Osman Hamdi Bey tarafından açılmıştır. Osman Hamdi Bey, aynı zamanda Sanayi-i Nefise Mektebi'nin kurucusu ve ünlü bir ressamdır.

18. Osmanlı Devleti'nin ekonomik iflasını açıklayan ve alacaklı devletlerin Düyun-u Umumiye İdaresi'ni kurmasına yol açan kararname hangi yıl ilan edilmiştir?

Osmanlı Devleti'nin ekonomik iflasını açıklayan ve alacaklı devletlerin Düyun-u Umumiye İdaresi'ni kurmasına yol açan kararname, 1881 yılında ilan edilen Muharrem Kararnamesi'dir. Bu kararname öncesinde 1875'te Ramazan Kararnamesi ile borçların ödenemeyeceği uyarısı yapılmıştı.

19. 1908 yılında İngiltere ve Rusya arasında yapılan ve Osmanlı'yı parçalama kararı alınan görüşmelerin adı nedir?

1908 yılında İngiltere ve Rusya arasında yapılan ve Osmanlı'yı parçalama kararı alınan görüşmeler Reval Görüşmeleri'dir. Bu görüşmeler, Osmanlı Devleti'nin toprak bütünlüğüne yönelik büyük bir tehdit oluşturmuş ve İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin tepkisine neden olmuştur.

20. II. Meşrutiyet'in ilanında etkili olan cemiyet hangisidir ve bu ilan hangi sloganlarla kutlanmıştır?

II. Meşrutiyet'in ilanında İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin baskısı etkili olmuştur. 1908'de ilan edilen II. Meşrutiyet, 'Hürriyet Bayramı' olarak kutlanmış ve 'Hürriyet, Müsavat, Adalet, Uhuvvet' (Özgürlük, Eşitlik, Adalet, Kardeşlik) sloganları benimsenmiştir.

21. II. Meşrutiyet'in ilan edildiği dönemde Osmanlı Devleti'nin kaybettiği üç önemli toprak parçasını belirtiniz.

II. Meşrutiyet'in ilan edildiği dönemde Osmanlı Devleti, Girit'in Yunanistan'a bağlanması, Bulgaristan'ın bağımsızlığını ilan etmesi ve Bosna-Hersek'in Avusturya-Macaristan tarafından ilhak edilmesi gibi önemli toprak kayıpları yaşamıştır. Bu kayıplar, dönemin siyasi istikrarsızlığını göstermektedir.

22. Osmanlı tarihinde rejimi değiştirmeye yönelik ilk ve tek isyan olarak kabul edilen 31 Mart Vakası hangi yıl yaşanmıştır ve bu isyanı bastıran ordunun adı nedir?

Osmanlı tarihinde rejimi değiştirmeye yönelik ilk ve tek isyan olarak kabul edilen 31 Mart Vakası, 1909 yılında yaşanmıştır. Bu isyan, Selanik'ten gelen Hareket Ordusu tarafından bastırılmıştır.

23. 31 Mart Vakası'nın bastırılmasında önemli rol oynayan ve bu olayla tarih sahnesine ilk kez çıkan genç subay kimdir?

31 Mart Vakası'nın bastırılmasında önemli rol oynayan ve bu olayla tarih sahnesine ilk kez çıkan genç subay Mustafa Kemal'dir. Kendisi, Hareket Ordusu'nda kurmay yüzbaşı olarak görev almış, isyanın bastırılmasında ve beyannamenin kaleme alınmasında etkili olmuştur.

24. 31 Mart Vakası sonrası yapılan 1909 Kanun-i Esasi değişiklikleriyle padişahın yetkileri nasıl kısıtlanmıştır?

31 Mart Vakası sonrası yapılan 1909 Kanun-i Esasi değişiklikleriyle padişahın yetkileri önemli ölçüde kısıtlanmıştır. Hükümet artık padişaha değil, meclise karşı sorumlu hale gelmiş, padişahın kanunları sınırsız veto etme yetkisi kaldırılmış ve meclisi açma kapama yetkisi sınırlandırılmıştır.

25. Osmanlı Devleti'ni dağılmaktan kurtarmak amacıyla ortaya çıkan Osmanlıcılık fikir akımının temel prensibi neydi ve hangi dönemlerde uygulanmaya çalışılmıştır?

Osmanlıcılık fikir akımının temel prensibi, din, dil, ırk gözetmeksizin herkesi Osmanlı vatandaşı sayma anlayışına dayanıyordu. Bu fikir, II. Mahmut ile başlamış, Tanzimat ve Islahat Fermanları ile I. Meşrutiyet dönemlerinde uygulanmaya çalışılmıştır. Ancak 93 Harbi gibi olaylarla önemini yitirmiştir.