1. Psikolojide öğrenme nasıl tanımlanır?

Psikolojide öğrenme, bireyin etkileşimler sonucunda edindiği ve kişide kalıcı bir davranış değişikliği oluşturan süreç olarak tanımlanır. Bu kalıcı değişiklikler, bireyin çevresiyle olan etkileşimlerinin bir ürünüdür ve deneyim yoluyla kazanılır.

2. Refleks nedir ve özellikleri nelerdir?

Refleks, doğuştan gelen ve otomatik olarak ortaya çıkan ani tepkilere verilen addır. Genellikle dış bir uyarıcıya karşı verilen istemsiz, hızlı ve basit yanıtlardır. Örneğin, sıcak bir cisme dokunulduğunda elin hızla çekilmesi bir reflekstir.

3. İçgüdü kavramını açıklayınız.

İçgüdü, türe özgü, kalıplaşmış ve karmaşık davranışlar bütünüdür. Refleksler gibi doğuştan gelirler ve genellikle türün hayatta kalması için kritik öneme sahiptirler. Örneğin, kuşların yuva yapması veya örümceklerin ağ örmesi içgüdüsel davranışlardır.

4. Güdü nedir ve davranış üzerindeki etkisi nasıldır?

Güdü, organizmayı harekete geçiren iç ve dış değişikliklere verilen addır. Davranışın yönünü ve yoğunluğunu belirleyen itici güçlerdir. Güdüler, bireyin belirli bir amaca ulaşmak için çaba göstermesini sağlar ve davranışın ortaya çıkışını tetikler.

5. Birincil güdülere örnekler vererek açıklayınız.

Birincil güdüler, doğuştan gelen ve fizyolojik ihtiyaçlara dayanan güdülerdir. Bunlar genellikle hayatta kalmak için temel olan ihtiyaçlardır. Açlık, susuzluk, uyku ve cinsellik gibi fizyolojik gereksinimler birincil güdülere örnek olarak verilebilir ve evrenseldirler.

6. İkincil (sosyal) güdüler nelerdir?

İkincil veya sosyal güdüler, sonradan öğrenilen ve kültürel ile sosyal faktörlerden etkilenen güdülerdir. Bunlar genellikle sosyal etkileşimler ve öğrenme süreçleri sonucunda ortaya çıkar. Başarı isteği, ait olma ihtiyacı ve statü kazanma arzusu ikincil güdülere örnek teşkil eder.

7. Klasik koşullanma nedir ve kim tarafından ortaya konmuştur?

Klasik koşullanma, Rus fizyolog Ivan Pavlov tarafından ortaya konmuş bir öğrenme biçimidir. Bu süreçte, doğal olarak bir tepkiyi tetikleyen bir uyarıcı, başlangıçta nötr olan başka bir uyarıcı ile eşleştirilerek, nötr uyarıcının da aynı tepkiyi tetlemesi sağlanır. Bu, uyarıcılar arasındaki ilişkiyle öğrenmeyi açıklar.

8. Edimsel koşullanma nedir ve hangi bilim insanı ile ilişkilidir?

Edimsel koşullanma, B.F. Skinner tarafından geliştirilmiş olup, davranışın sonuçları tarafından şekillendirildiği bir öğrenme türüdür. Bu koşullanmada, davranışın ardından gelen pekiştireçler veya cezalar, davranışın gelecekteki sıklığını etkiler. Birey, davranışlarının sonuçlarına göre öğrenir.

9. Pekiştirme kavramını tanımlayınız.

Pekiştirme, bir davranışın tekrar edilme olasılığını artıran süreçtir. Davranışın ardından gelen bir uyarıcı veya durum sayesinde, o davranışın gelecekte daha sık sergilenme ihtimali yükselir. Pekiştirme, olumlu veya olumsuz olabilir ve davranışın güçlenmesini sağlar.

10. Olumlu pekiştirme nedir?

Olumlu pekiştirme, davranışın ardından hoş bir durumun ortaya çıkmasıyla davranışın güçlenmesidir. Bu, genellikle bir ödül verilmesi şeklinde gerçekleşir. Örneğin, bir öğrencinin doğru cevabına öğretmenin övgüyle karşılık vermesi, öğrencinin o davranışı tekrar etme olasılığını artırır.

11. Olumsuz pekiştirme nedir?

Olumsuz pekiştirme, hoş olmayan bir durumun kaldırılmasıyla davranışın artmasıdır. Bu, bir rahatsız edici durumdan kurtulma yoluyla davranışın güçlenmesidir. Örneğin, emniyet kemeri takınca arabadaki sesli uyarının kesilmesi, emniyet kemeri takma davranışını pekiştirir ve birey rahatsız edici durumdan kurtulur.

12. Davranışın azalması bağlamında ceza nedir?

Ceza, davranışın ardından hoş olmayan bir durumun ortaya çıkması veya hoş bir durumun ortadan kaldırılmasıyla davranışın azalmasıdır. Amacı, istenmeyen bir davranışın gelecekteki sıklığını düşürmektir. Örneğin, yaramazlık yapan çocuğun oyuncağının alınması bir ceza türüdür ve davranışın tekrarını engellemeyi hedefler.

13. Edward Thorndike tarafından formüle edilen Etki Yasası neyi ifade eder?

Etki Yasası, Edward Thorndike tarafından formüle edilmiş olup, sonucu olumlu olan davranışların tekrar edilme eğiliminde olduğunu, sonucu olumsuz olan davranışların ise zayıflama eğiliminde olduğunu belirtir. Bu yasa, öğrenmenin sonuçlar tarafından şekillendirildiğini ve davranışın gelecekteki olasılığını etkilediğini vurgular.

14. Olumsuz transfer nedir?

Olumsuz transfer, önceden öğrenilen bilgilerin yeni öğrenmeyi zorlaştırmasına denir. Yani, bir alandaki deneyim veya bilgi, başka bir alandaki öğrenme sürecini olumsuz yönde etkiler veya engeller. Örneğin, farklı klavye düzenlerine alışmış birinin yeni bir düzene geçişte zorlanması bu duruma örnektir.

15. Genelleme kavramını açıklayınız.

Genelleme, benzer uyarıcılara aynı tepkinin verilmesi olarak adlandırılır. Öğrenilen bir tepkinin, orijinal uyarıcıya benzeyen diğer uyarıcılara da gösterilmesidir. Örneğin, bir köpeğin zil sesine koşullanmasının ardından, benzer tondaki başka seslere de aynı tepkiyi vermesi genellemedir ve öğrenmenin yayılmasını gösterir.

16. Dikkat nedir ve bilişsel süreçlerdeki önemi nedir?

Dikkat, bilincin belirli bir noktaya yoğunlaşması durumudur. Bilişsel süreçlerin temelini oluşturur ve bilginin işlenmesi, algılanması ve öğrenilmesi için kritik öneme sahiptir. Dikkat sayesinde birey, çevresindeki sayısız uyarıcı arasından önemli olanları seçebilir ve odaklanabilir.

17. Dikkat artırıcı etkenler nelerdir?

Dikkat artırıcı etkenler arasında ilgi ve olgunlaşma bulunur. Bireyin bir konuya veya etkinliğe karşı duyduğu merak ve ilgi, dikkatini o yöne yoğunlaştırmasını sağlar. Ayrıca, bilişsel ve fiziksel olgunlaşma da dikkat süresini ve kalitesini artırabilir, böylece öğrenme daha etkili hale gelir.

18. Dikkat üzerinde olumsuz etki yaratan faktörler nelerdir?

Yorgunluk, uykusuzluk ve kaygı gibi faktörler dikkati olumsuz etkileyebilir. Bu durumlar, bireyin zihinsel kapasitesini düşürerek odaklanma yeteneğini azaltır ve öğrenme süreçlerini sekteye uğratabilir. Stres de dikkat dağınıklığına yol açarak performansı düşürebilir.

19. Öngörü kapasitesi ne anlama gelir?

Öngörü kapasitesi, insanların ileriye dönük plan yapabilme gücüne denir. Bu kapasite, bireylerin gelecekteki olayları tahmin etme, olası sonuçları değerlendirme ve buna göre stratejiler geliştirme yeteneğini ifade eder. Bu sayede bireyler, geleceğe yönelik kararlar alabilir ve hazırlık yapabilirler.

20. Kendiliğinden geri gelme durumu nedir?

Kendiliğinden geri gelme, sönen bir davranışın belirli bir süre sonra kendiliğinden tekrar ortaya çıkmasına verilen addır. Bu durum, öğrenmenin tamamen ortadan kalkmadığını, ancak geçici olarak baskılandığını gösterir. Örneğin, unutulduğu sanılan bir alışkanlığın aniden yeniden ortaya çıkması bu duruma örnektir.

21. Davranış sonunda hoş olmayan durum oluşturan uyarıcılara ne ad verilir?

Davranış sonunda hoş olmayan durum oluşturan uyarıcılara ceza denir. Bu uyarıcılar, istenmeyen davranışların azaltılması amacıyla kullanılır. Ceza, davranışın tekrar edilme olasılığını düşürmeyi hedefler ve olumsuz bir sonuç doğurarak bireyin o davranışı sergilemesini engellemeye çalışır.

22. Öğrenmeyi etkileyen öğrenene ait faktörlerden üçünü belirtiniz.

Öğrenmeyi etkileyen öğrenene ait faktörler arasında dikkat, güdü ve olgunlaşma yer alır. Bireyin öğrenmeye ne kadar odaklandığı (dikkat), öğrenme isteği (güdü) ve fiziksel/zihinsel hazır bulunuşluğu (olgunlaşma), öğrenme sürecinin verimliliğini doğrudan etkiler ve kişisel farklılıklar yaratır.

23. Öğrenme ortamına ait faktörlere bir örnek veriniz.

Öğrenme ortamına ait faktörlerden biri geribildirimdir. Geribildirim, öğrencinin performansıyla ilgili bilgi alması anlamına gelir ve öğrenme sürecini yönlendirir. Ortamın fiziksel koşulları, materyallerin kalitesi ve öğretmenin yaklaşımı da öğrenme ortamına ait faktörlerdir ve öğrenmeyi etkiler.

24. Olgunlaşma kavramını öğrenme bağlamında açıklayınız.

Olgunlaşma, öğrenme için gerekli fiziksel ve zihinsel hazır bulunuşluk seviyesine ulaşmayı ifade eder. Bireyin belirli bir beceriyi öğrenebilmesi için sinir sistemi, kas yapısı ve bilişsel kapasite açısından belirli bir gelişim düzeyine erişmiş olması gerekir. Olgunlaşma olmadan bazı öğrenmeler gerçekleşemez ve öğrenme kapasitesini sınırlar.

25. Davranışçı yaklaşımın psikolojideki temel görüşü nedir?

Davranışçı yaklaşım, psikolojinin gözlenebilir davranışları incelemesi gerektiğini savunur. Bu yaklaşım, zihinsel süreçlerden ziyade, çevresel uyarıcılar ve davranışsal tepkiler arasındaki ilişkilere odaklanır. Öğrenmeyi, uyarıcı-tepki bağlarının oluşumu olarak açıklar ve içsel süreçleri göz ardı eder.