1. İş Sağlığı ve Güvenliği'nin (İSG) temel amacı nedir?

İSG, çalışma ortamlarında çalışanların fiziksel, zihinsel ve sosyal refahını korumayı ve geliştirmeyi amaçlayan disiplinlerarası bir alandır. İş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemek, güvenli çalışma koşulları sağlamak ve yasal düzenlemelere uyumu temin etmek üzere tasarlanmıştır.

2. İSG sınavlarının temel amacı nedir ve adaylarda hangi yetkinlikleri ölçer?

İSG sınavları, bu alanda yetkin profesyonellerin belirlenmesi için kritik bir rol oynar. Adayların mevzuat bilgisi, risk değerlendirme yeteneği, acil durum yönetimi ve genel İSG kültürüne hakimiyetini ölçmeyi amaçlar.

3. İş Sağlığı ve Güvenliği bağlamında 'tehlike' kavramını açıklayınız.

Tehlike, işyerinde var olan veya dışarıdan gelebilecek, çalışanı veya işyerini etkileyebilecek zarar verme potansiyeli taşıyan durum veya özelliktir. Örneğin, kaygan zemin, açıkta duran elektrik kablosu veya yüksekte çalışma birer tehlikedir.

4. İş Sağlığı ve Güvenliği bağlamında 'risk' kavramını açıklayınız.

Risk, tehlikeden kaynaklanacak bir olayın meydana gelme olasılığı ile bu olayın sonuçlarının şiddetinin birleşimidir. Yani, bir tehlikenin gerçekleşme ihtimali ve gerçekleştiğinde yol açacağı zararın büyüklüğüdür. Örneğin, kaygan zeminde düşme olasılığı bir risktir.

5. 'Tehlike' ve 'risk' arasındaki temel fark nedir?

Tehlike, zarar verme potansiyeli olan durum veya özelliktir (örneğin, merdiven). Risk ise bu tehlikeden kaynaklanacak bir olayın meydana gelme olasılığı ile sonuçlarının şiddetinin birleşimidir (örneğin, merdivenden düşme olasılığı ve düşmenin şiddeti). Tehlike sabittir, risk ise olasılık ve şiddet içerir.

6. İş kazası nedir ve hangi durumları kapsar?

İş kazası, sigortalının işyerinde bulunduğu sırada veya işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedence ya da ruhça engelli hale getiren olaydır. Bu tanım, işe gidiş-geliş sırasında veya işveren tarafından sağlanan taşıtlarla yapılan yolculukları da kapsayabilir.

7. Meslek hastalığı nedir ve nasıl ortaya çıkar?

Meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir etkiyle veya işin yürütüm şartları nedeniyle ortaya çıkan geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik halidir. Belirli bir mesleğe özgü risk faktörlerine maruz kalma sonucu gelişir.

8. Türkiye'de İSG'nin yasal çerçevesini oluşturan temel kanun hangisidir?

Türkiye'de İş Sağlığı ve Güvenliği'nin yasal çerçevesini 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu oluşturur. Bu kanun, işverenlerin yükümlülüklerini, çalışanların hak ve sorumluluklarını, risk değerlendirmesi yapma zorunluluğunu ve İSG hizmetlerinin sunumunu detaylandırır.

9. 6331 sayılı Kanun'a göre işverenin temel İSG yükümlülüklerinden üçünü belirtiniz.

İşveren, çalışanların sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. Bu yükümlülükler arasında risklerin önlenmesi, çalışanlara eğitim ve bilgilendirme sağlanması, acil durum planlaması yapılması ve gerekli İSG tedbirlerinin alınması yer alır.

10. Çalışanların İSG kapsamındaki temel sorumlulukları nelerdir?

Çalışanların da İSG tedbirlerine uyma, kendilerine sağlanan kişisel koruyucu donanımları doğru kullanma ve işyerindeki tehlikeleri işverene veya İSG profesyonellerine bildirme gibi sorumlulukları bulunmaktadır. Bu, güvenli bir çalışma ortamının sürdürülmesi için kritik öneme sahiptir.

11. İSG profesyonelleri hangi üç ana kategoride incelenir?

İSG profesyonelleri, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli olmak üzere üç ana kategoride incelenir. Her birinin görev, yetki ve sorumlulukları ilgili yönetmeliklerle belirlenmiştir ve işyerinde İSG hizmetlerinin yürütülmesinde önemli roller üstlenirler.

12. Risk değerlendirmesi nedir ve İSG'deki önemi nedir?

Risk değerlendirmesi, işyerindeki tehlikelerin belirlenmesi, risklerin analiz edilmesi, derecelendirilmesi ve kontrol tedbirlerinin belirlenmesi adımlarını içeren sistematik bir süreçtir. İSG'nin temel amacı olan riskleri kontrol altına almak ve ortadan kaldırmak için ilk adımdır.

13. Risk değerlendirme sürecinin temel adımları nelerdir?

Risk değerlendirme süreci, işyerindeki tehlikelerin belirlenmesi, belirlenen tehlikelerden kaynaklanabilecek risklerin analiz edilmesi, bu risklerin derecelendirilmesi ve son olarak riskleri kontrol altına almak için gerekli tedbirlerin belirlenmesi adımlarını içerir. Bu süreç tüm çalışanların katılımıyla periyodik olarak yenilenmelidir.

14. Riskleri kontrol altına almada 'kontrol hiyerarşisi' neden önemlidir?

Kontrol hiyerarşisi, riskleri kontrol altına almada en etkili yöntemden en az etkili yönteme doğru bir sıralama sunar. Bu hiyerarşi, öncelikle tehlikenin kaynağını ortadan kaldırmayı veya azaltmayı hedefleyerek, daha kalıcı ve güvenli çözümler üretilmesini sağlar.

15. Risk kontrol hiyerarşisinin elemanlarını en etkili olandan en az etkili olana doğru sıralayınız.

Kontrol hiyerarşisi sırasıyla; tehlikenin ortadan kaldırılması, ikame (daha az tehlikeli madde/yöntemle değiştirme), mühendislik kontrolleri (havalandırma, makine koruyucuları), idari kontroller (iş rotasyonu, eğitim) ve kişisel koruyucu donanımların (KKD) kullanımı şeklindedir.

16. Kişisel Koruyucu Donanımlar (KKD) risk kontrol hiyerarşisinde hangi aşamada yer alır ve neden?

KKD'ler, risk kontrol hiyerarşisinde en son çare olarak yer alır. Diğer kontrol yöntemlerinin (ortadan kaldırma, ikame, mühendislik ve idari kontroller) yetersiz kaldığı durumlarda kullanılır. Doğru seçilmeli, bakımı yapılmalı ve çalışanlara eğitimi verilmelidir çünkü riski ortadan kaldırmaz, sadece maruziyeti azaltır.

17. Acil durum planlarının temel amacı nedir ve neleri kapsar?

Acil durum planları, işyerinde meydana gelebilecek yangın, deprem, kimyasal sızıntı gibi olaylara karşı hazırlıklı olmayı sağlar. Bu planlar, tahliye yolları, toplanma alanları, ilk yardım ve yangınla mücadele ekiplerinin belirlenmesini ve düzenli tatbikatların yapılmasını içerir.

18. İşyerlerinde yangın güvenliği kapsamında alınması gereken önemli tedbirlerden üçünü belirtiniz.

İşyerlerinde yangın güvenliği kapsamında yangın söndürme sistemleri (sprinkler, yangın tüpleri), alarm sistemleri, kaçış yolları ve acil çıkışların belirlenmesi ve işaretlenmesi gibi tedbirler alınmalıdır. Ayrıca, çalışanlara düzenli yangın eğitimleri verilmesi de kritik öneme sahiptir.

19. Ergonomi nedir ve İSG açısından neden önemlidir?

Ergonomi, çalışma ortamının ve ekipmanların çalışanların fiziksel ve zihinsel özelliklerine uygun hale getirilmesini amaçlar. Yanlış ergonomik düzenlemeler, kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları, yorgunluk ve verimlilik kaybı gibi sorunlara yol açabileceği için İSG açısından büyük önem taşır.

20. İşyerlerinde karşılaşılabilecek farklı risk türlerinden dördünü sayınız.

İşyerlerinde kimyasal riskler (tehlikeli maddeler), fiziksel riskler (gürültü, titreşim, radyasyon), biyolojik riskler (virüsler, bakteriler) ve psikososyal riskler (iş stresi, mobbing) gibi farklı risk türleri bulunabilir. Her bir risk türü için özel önleme ve kontrol stratejileri geliştirilmelidir.

21. İSG uygulamalarında özel risk gruplarına örnek olarak kimler verilebilir?

Özel risk gruplarına gebe veya emziren çalışanlar, genç çalışanlar, engelli çalışanlar ve yaşlı çalışanlar örnek verilebilir. Bu gruplar, işyerindeki potansiyel tehlikelere karşı daha hassas olabilirler ve ek koruma tedbirleri gerektirirler.

22. Özel risk gruplarına yönelik İSG değerlendirmeleri neden farklı yapılmalıdır?

Özel risk grupları, potansiyel tehlikelere karşı daha hassas oldukları için onlara yönelik risk değerlendirmeleri özel olarak yapılmalıdır. Çalışma koşulları, onların sağlık durumlarına ve özel ihtiyaçlarına uygun hale getirilerek ek koruma tedbirleri sağlanmalıdır. Örneğin, gebe çalışanlar için ağır kaldırma gibi riskler minimize edilmelidir.

23. İşyeri hekimi ve diğer sağlık personelinin temel görevleri nelerdir?

İşyeri hekimi ve diğer sağlık personelinin görevleri arasında çalışanların sağlık gözetimini yapmak, periyodik sağlık muayenelerini düzenlemek, meslek hastalıklarının erken tanısını koymak ve işe giriş muayenelerini gerçekleştirmek bulunur. Ayrıca, işyerinde sağlıkla ilgili danışmanlık hizmeti de verirler.

24. Çalışanların sağlık gözetiminin temel amacı nedir?

Sağlık gözetimi, çalışanların işe başlamadan önce ve iş süresince sağlık durumlarının takip edilmesini, işin gerektirdiği sağlık şartlarına uygun olup olmadıklarının değerlendirilmesini içerir. Bu sayede, meslek hastalıklarının önlenmesi ve çalışan sağlığının korunması hedeflenir.

25. İlk yardım nedir ve işyerlerinde neden önemlidir?

İlk yardım, işyerinde meydana gelen kaza veya ani hastalık durumlarında, profesyonel tıbbi yardım gelene kadar olay yerinde yapılan ilk müdahaledir. İşyerlerinde yeterli sayıda ilk yardımcının bulunması ve malzemelerin erişilebilir olması, hayat kurtarıcı olabilir ve yaralanmaların şiddetini azaltır.