Podit
Milli Mücadele Dönemi Muharebeleri ve Lozan Barış Antlaşması Çalışma Materyali
Giriş
Bu çalışma materyali, Milli Mücadele döneminde gerçekleşen muharebeleri, önemli antlaşmaları ve bu sürecin sonunda imzalanan Lozan Barış Antlaşması'nı kapsamaktadır. İçerik, bir ders kaydı ve kopyalanmış metin kaynaklarından derlenerek oluşturulmuştur. Amacımız, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinde kritik bir evreyi temsil eden bu dönemi, sınavlara hazırlanan öğrenciler için anlaşılır ve yapılandırılmış bir şekilde sunmaktır. Özellikle KPSS ve ÖSYM tarafından yapılan sınavlarda sıkça sorulan konulara ve detaylara vurgu yapılacaktır.
Milli Mücadele Cepheleri ve Genel Bakış
Milli Mücadele, üç ana cephede yürütülmüştür: Doğu, Güney ve Batı Cepheleri. Her cephenin kendine özgü düşmanları, komutanları ve mücadele yöntemleri olmuştur.
1. Doğu Cephesi 🌍
- Düşmanlar: Ermeniler ve Gürcüler.
- Komutan: Kazım Karabekir Paşa ve komutasındaki 15. Kolordu.
- ✅ Önemli Not: Mondros Ateşkesi sonrası ordusunu terhis etmeyen tek komutan Kazım Karabekir'dir.
- Mücadele Şekli: Düzenli ordu (Osmanlı'dan kalan 15. Kolordu).
2. Güney Cephesi 🗺️
- Düşmanlar: Fransızlar ve Ermeniler (Fransızların maşası olarak).
- Komutan: Düzenli ordu yoktu. Yerel Kuvay-i Milliye birlikleri mücadele etti.
- Mücadele Şekli: Kuvay-i Milliye (yerel halk direnişi).
3. Batı Cephesi ⚔️
- Düşmanlar: Yunanlılar (Rumlar).
- Komutan: Önce Kuvay-i Milliye liderleri, ardından TBMM'nin kurduğu düzenli ordu (Merkez Ordusu).
- Mücadele Şekli: Önce Kuvay-i Milliye, sonra düzenli ordu.
- 💡 KPSS İpucu: Doğu Cephesi'nin kapanmasının ardından 15. Kolordu Batı Cephesi'ne kaydırılmıştır.
Doğu ve Güney Cephesi Gelişmeleri
Doğu Cephesi Gelişmeleri 🇹🇷🇦🇲🇬🇪
- Kazım Karabekir Paşa: Ermeni ve Gürcü kuvvetlerine karşı başarılı operasyonlar yürüttü. "Şark Fatihi" olarak bilinir.
- ✅ Gümrü Antlaşması (3 Aralık 1920): Ermenilerle imzalandı.
- TBMM'nin İlk Askeri ve Siyasi Zaferi. 🏆
- "Türkiye" ifadesinin geçtiği ilk antlaşma.
- Ermenistan, Sevr Antlaşması'nı reddeden ilk devlet oldu.
- Ermenistan, Misak-ı Milli'yi tanıyan ilk devlet oldu.
- Ermenistan, TBMM'yi tanıyan ilk devlet oldu.
- Sarıkamış, Kars, Ardahan, Artvin ve Iğdır alındı. Doğu sınırı Aras Nehri ve Çıldır Gölü oldu.
- Suçsuz Ermenilerin Türkiye'ye dönmesine izin verildi.
- ✅ Gümrü Antlaşması (3 Aralık 1920): Ermenilerle imzalandı.
- General Harbord Raporu (1919): ABD'li General Harbord, Doğu Anadolu'daki Ermeni iddialarının haksızlığını ve bölgede Türklerin çoğunlukta olduğunu uluslararası alanda duyurdu.
- 💡 KPSS Farkı: Amiral Bristol Raporu İzmir'in işgalinin haksızlığını, General Harbord Raporu ise Doğu Anadolu'daki Ermeni iddialarının haksızlığını belirtir.
- Passof Harekatı: Kazım Karabekir tarafından Gürcüler üzerine düzenlendi.
- Batum Antlaşması: Gürcülerle yapıldı. Ancak Batum, Misak-ı Milli'den verilen ilk taviz oldu. (Moskova Antlaşması ile SSCB güdümündeki Gürcistan'a bırakıldı.)
Güney Cephesi Gelişmeleri 🇫🇷🇦🇲
- Mücadele Şekli: Düzenli ordu yoktu, Kuvay-i Milliye direnişi.
- Önemli Kuvay-i Milliye Liderleri:
- Adana: Tufan Bey
- Urfa: Ali Saip Bey
- Antep: Şahin Bey, Karayılan, Şehit Kamil
- Maraş: Rıdvan Hoca, Sütçü İmam
- Şehirlere Verilen Unvanlar:
- KAMU kodlamasıyla kronolojik olarak:
- Antep: Gazi (1921)
- Maraş: Kahraman (1973)
- Urfa: Şanlı (1984)
- KAMU kodlamasıyla kronolojik olarak:
- İstiklal Madalyası Alan Yerler:
- İMAJ kodlamasıyla kronolojik olarak:
- İnebolu (1924)
- Maraş (1925)
- Antep (2008)
- Şanlıurfa (2016)
- 💡 KPSS İpucu: "İ" harfi İstiklal Madalyası'nı çağrıştırır.
- İMAJ kodlamasıyla kronolojik olarak:
- Kapanış: Batı Cephesi'ndeki Sakarya Meydan Muharebesi'nin ardından Fransızlarla imzalanan 1921 Ankara Antlaşması ile kapandı.
- Hatay: Misak-ı Milli'den verilen ikinci taviz olarak Fransız mandasındaki Suriye'ye bırakıldı.
- Fransa: TBMM'yi tanıyan ilk İtilaf devleti oldu.
- Süleyman Şah Türbesi (Caber Kalesi): Türk toprağı kabul edildi.
- Yusuf Kemal Tengirşenk: Antlaşmayı TBMM adına imzalayan Dışişleri Bakanı.
- 💡 KPSS İpucu: Batı Cephesi'ndeki bir zaferin (Sakarya) Güney Cephesi'ni kapatması ÖSYM'nin dikkat ettiği bir detaydır.
Batı Cephesi ve Düzenli Ordu Muharebeleri
Kuvay-i Milliye'den Düzenli Orduya Geçiş
- Kuvay-i Milliye'nin Kaldırılma Nedenleri:
- Disiplinsiz olmaları, kendi başlarına hareket etmeleri.
- Halktan zorla para ve mal toplamaları.
- Suçluları kendi yöntemleriyle cezalandırmaları.
- Gediz Taarruzu (Ekim 1920): Ali Fuat Cebesoy komutasındaki Kuvay-i Milliye'nin başarısızlığı, düzenli orduya geçişi hızlandırdı.
- Ali Fuat Cebesoy görevden alınarak Moskova Büyükelçiliği'ne atandı.
- Batı Cephesi ikiye ayrıldı: İsmet İnönü (Batı Cephesi Genel Komutanı) ve Refet Bele.
- Önemli Kuvay-i Milliye Liderleri (Batı Cephesi):
- Çerkez Ethem (Kuvay-i Seyyare birlikleri): 1. İnönü Savaşı sırasında isyan etti.
- Yörük Ali Efe (Nazilli çevresi)
- Demirci Mehmet Efe (Isparta çevresi): Refet Bele tarafından ikna edilerek isyanı bastırıldı.
- Ali Çetinkaya (Ayvalık): Batı'da ilk silahlı direnişi başlattı.
- İpsiz Recep, Topal Osman.
- Milli Mücadele'deki Kadın Kahramanlar: Gördesli Makbule, Binbaşı Ayşe, Kara Fatma, Halide Edip Adıvar, Tayyar Rahmiye, Şerife Bacı, Kılavuz Hatice, Onbaşı Nezahet.
- 💡 KPSS İpucu: Şerife Bacı (İstiklal Yolu'nda silah taşırken şehit oldu) ve Tayyar Rahmiye (Güney Cephesi'nde direnişin sembolü) sıkça sorulur.
Düzenli Ordunun Beş Büyük Muharebesi ⚔️
-
I. İnönü Savaşı (6-10 Ocak 1921)
- Nedenleri: Sevr'i imzalatmak, Milli Mücadele'yi bitirmek, TBMM'yi yok etmek, Çerkez Ethem isyanından faydalanmak.
- Komutan: İsmet İnönü.
- Sonuçları (TALİM):
- Teşkilat-ı Esasiye Kanunu (1921 Anayasası) kabul edildi. (Yeni Türk Devleti'nin ilk anayasası, yumuşak ve çerçeve anayasa, seçimler 2 yılda bir, taslağı Halkçılık Beyannamesi).
- Afgan Dostluk Antlaşması imzalandı. (Afganistan, TBMM'yi tanıyan ilk Müslüman devlet).
- Londra Konferansı toplandı. (İtilaf Devletleri TBMM'yi resmen tanıdı, İtalya davet etti, Tevfik Paşa sözü Bekir Sami Bey'e bıraktı).
- İstiklal Marşı kabul edildi (12 Mart 1921).
- Yarışmayı düzenleyen: Maarif Vekaleti (Milli Eğitim Bakanlığı).
- Söz yazarı: Mehmet Akif Ersoy (Tacettin Dergahı'nda yazdı, orduya ithafen).
- Mecliste okuyan: Hamdullah Suphi Tanrıöver.
- İlk bestecisi: Ali Rıfat Çağatay. Günümüz bestecisi: Osman Zeki Üngör.
- Yayınlandığı ilk gazete: Hakimiyet-i Milliye. İlk dergi: Sebilürreşat.
- Yer aldığı ilk anayasa: 1982 Anayasası.
- Moskova Antlaşması (SSCB ile) imzalandı.
- SSCB, kapitülasyonların kaldırılmasını kabul eden ilk devlet.
- SSCB, TBMM'yi tanıyan ilk büyük Avrupalı devlet.
- Batum, Misak-ı Milli'den ilk taviz olarak Gürcistan'a bırakıldı.
- "Dostluk ve Kardeşlik" ifadesi geçen antlaşma.
- Atatürk'ün Sözü: "Vatanın bağrına düşman dayadı hançerini, bulunur elbet kurtaracak bahtı kara maderini."
- İsyan: Çerkez Ethem İsyanı.
- Önemli: İsmet İnönü generalliğe yükseltildi.
-
II. İnönü Savaşı (23 Mart - 1 Nisan 1921)
- Nedenleri: I. İnönü'nün intikamını almak, Sevr'i imzalatmak, İngiliz desteğini kaybetmemek.
- Komutan: İsmet İnönü.
- Sonuçları (FİFİ):
- Fransa Zonguldak'tan çekildi.
- İngiltere Malta'daki esirlerimizi serbest bıraktı.
- Fransa barış teklifinde bulundu.
- İtalya Anadolu'yu boşaltma kararı aldı.
- Atatürk'ün Sözü: "Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makûs talihini de yendiniz."
- İsyan: Koçgiri İsyanı.
- Aslıhanlar-Dumlupınar Taarruzu: Refet Bele'nin izinsiz ve başarısız taarruzu. Refet Bele görevden alındı, Batı Cephesi birleştirilerek İsmet İnönü'ye bağlandı.
-
Eskişehir-Kütahya Savaşları (10-24 Temmuz 1921)
- Nedenleri: Önceki savaşların devamı, Yunanlıların Ankara'ya ulaşma hedefi.
- Komutan: İsmet İnönü.
- Sonuçları: Düzenli ordunun tek yenilgisi.
- Eskişehir, Kütahya, Afyon kaybedildi.
- Bursa'nın kaybedilmesi üzerine TBMM kürsüsüne "Puşide-i Siyah" (siyah örtü) örtüldü.
- Meclisin Kayseri'ye taşınması gündeme geldi.
- İtalya ve Fransa çekilme kararlarından vazgeçti.
- TBMM'ye ve düzenli orduya güven azaldı.
- Mustafa Kemal Paşa'nın Kararları:
- Ordunun Sakarya Nehri'nin doğusuna çekilmesi emri.
- Başkomutanlık Kanunu ile 3 aylığına yasama, yürütme, yargı yetkilerini alarak ordunun başına geçti. (Askerlik mesleğine geri döndü).
- Tekalif-i Milliye Emirleri'ni yayımladı. (Ordunun ihtiyaçlarını karşılamak için, 1. TBMM değil, Başkomutan Mustafa Kemal tarafından çıkarıldı).
- 1. Maarif Kongresi'ni topladı. (Savaşın en çetin anında eğitim konusuna verilen önem).
-
Sakarya Meydan Muharebesi (23 Ağustos - 13 Eylül 1921)
- Diğer Adları: Subaylar Savaşı (çok subay şehit düştüğü için), Büyük Kıyım (Mustafa Kemal'in ifadesi).
- Nedenleri: Yunanlıların Ankara'yı ele geçirme ve Milli Mücadele'yi bitirme hedefi.
- Komutan: Mustafa Kemal Paşa (Başkomutan olarak ilk savaşı).
- Atatürk'ün Sözü: "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı vatandaşın kanıyla sulanmadıkça terk olunamaz." (Yüzeysel savunma stratejisi).
- Sonuçları:
- Mustafa Kemal Paşa'ya Gazilik unvanı ve Mareşallik rütbesi verildi.
- Türk ordusunun 1683 Viyana'dan başlayan geri çekilişi sona erdi.
- İtalya, Anadolu'dan tamamen çekilen ilk İtilaf devleti oldu.
- Fransa ile 1921 Ankara Antlaşması imzalandı (Güney Cephesi kapandı).
- Kafkas Cumhuriyetleri (Ermenistan, Azerbaycan, Gürcistan) ile Kars Antlaşması imzalandı. (Doğu sınırımız kesinleşti - Gümrü, Moskova, Kars).
- Ukrayna ile Dostluk Antlaşması, İngiltere ile Esir Değişimi Antlaşması imzalandı.
- İtilaf Devletleri TBMM'ye ateşkes ve barış teklifinde bulundu (Paris Mükerratı).
-
Büyük Taarruz (26 Ağustos - 9 Eylül 1922)
- Diğer Adları: Başkomutanlık Meydan Muharebesi, Dumlupınar Meydan Muharebesi, Rum Sındığı.
- Hazırlıklar:
- Mustafa Kemal'in Başkomutanlık yetkisi süresiz uzatıldı.
- Tekalif-i Milliye Emirleri ile toplanan yardımlar ve İtalyan/Fransızların bıraktığı silahlar kullanıldı.
- Yusuf Kemal Tengirşenk barış görüşmeleri için Avrupa'ya gönderildi.
- Atatürk'ün Sözü: "Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!" (O dönemde Ege Denizi de Akdeniz olarak adlandırılıyordu).
- Çiğiltepe Olayı: Albay Reşat Bey'in söz verdiği sürede Çiğiltepe'yi alamayınca intihar etmesi.
- Sonuçları:
- Kurtuluş Savaşı'nın silahlı mücadele kısmı sona erdi.
- Anadolu düşmandan temizlendi.
- General Trikoupis esir alındı. Fevzi Çakmak'a Mareşallik rütbesi verildi. (Türkiye Cumhuriyeti'nin iki mareşali: Atatürk ve Fevzi Çakmak).
- Çanakkale Krizi: Türk ordusunun boğazlara ilerlemesiyle İngilizlerle yaşanan gerilim.
- Mudanya Ateşkes Antlaşması'na zemin hazırlandı.
Mudanya Ateşkes Antlaşması (11 Ekim 1922) 🤝
- Katılımcılar:
- TBMM adına: İsmet İnönü.
- İngiltere adına: General Harrington.
- Fransa adına: General Charpy.
- İtalya adına: General Monbelli.
- Yunanistan katılmadı, İngiltere temsil etti.
- Maddeleri ve Sonuçları:
- Türk-Yunan savaşı sona erdi. (Milli Mücadele'nin savaş kısmı bitti).
- İstanbul ve Boğazlar TBMM'ye bırakıldı.
- ✅ Önemli: Osmanlı Devleti hukuken sona erdi. (Başkent TBMM'ye bırakıldığı için).
- İstanbul'u teslim alan: Şükrü Naili Paşa.
- Doğu Trakya (Meriç Irmağı'na kadar) boşaltıldı ve TBMM'ye bırakıldı.
- Doğu Trakya'yı teslim alan: Refet Bele.
- İstanbul, Boğazlar ve Doğu Trakya savaşılmadan alındı.
- Çanakkale Krizi çözüldü.
- İngiltere Başbakanı Lloyd George istifa etti.
- Yunanlılar kendi kaynaklarında bu savaşa "Küçük Asya Felaketi" adını verdiler.
- İsmet İnönü, Mudanya'daki başarısından dolayı Lozan Konferansı'na baş temsilci olarak gönderildi.
Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923) 📜
- Görüşme Yeri: İsviçre'nin Lozan kenti (tarafsız olması nedeniyle).
- Türk Heyeti: İsmet İnönü (Başkan), Dr. Rıza Nur, Hasan Saka.
- 💡 KPSS İpucu: Mustafa Kemal, Lozan'da taviz verilmemesi gereken konuları "KEMİ" olarak kodlamıştır: Kapitülasyonlar, Ermeni Devleti, Misak-ı Milli, İstanbul'un boşaltılması.
- Gözlemci Devlet: ABD (Wilson İlkeleri'ne uyulup uyulmadığını görmek için).
- Boğazlar Konusunda Katılan Devletler: SSCB ve Bulgaristan.
Saltanatın Kaldırılması (1 Kasım 1922) 👑
- Neden: İtilaf Devletleri'nin Lozan'da ikilik çıkarma girişimlerini engellemek.
- Teklifi Veren: Dr. Rıza Nur.
- Sonuçları:
- 623 yıllık Osmanlı İmparatorluğu sona erdi.
- Ulusal egemenlik ve laiklik yolunda önemli bir adım. (Laiklik yolunda atılan ilk adım).
- Devlet başkanlığı ve rejim sorunu ortaya çıktı. (Cumhuriyetin ilanı ile çözülecek).
- Vahdettin İngilizlerin Malaya gemisiyle kaçtı.
- TBMM, Abdülmecid Efendi'yi halife ilan etti. (İngilizlerin halifeliği kullanmasını engellemek için).
Lozan Konferansı'na Ara Verildiği Dönemde Yapılanlar ⏳
- Seçim Kararı Alınması: 1. TBMM'nin yerine 2. TBMM kuruldu (inkılaplar için dinamik kadro).
- İzmir İktisat Kongresi (Şubat 1923): Yeni devletin ekonomik politikalarını belirlemek için toplandı. Başkanı Kazım Karabekir.
- ABD ile Chester Demiryolu İhalesi Antlaşması: Siyasi bir hamle olarak ABD ile yakınlaşma.
Lozan Barış Antlaşması'nın Maddeleri 📝
- Sınırlar:
- Yunanistan Sınırı: Meriç Nehri (1. Balkan Savaşı sonrası belirlenen sınır).
- Suriye Sınırı: 1921 Ankara Antlaşması esas alındı. Hatay Misak-ı Milli dışında kaldı (aleyhimize).
- Irak Sınırı (Musul Sorunu): Lozan'da çözülemeyen tek konu. İngiltere ile ikili görüşmelere bırakıldı.
- 💡 KPSS İpucu: Musul sorunu, Milletler Cemiyeti'nin Brüksel Hattı Raporu ile çözülmeye çalışıldı.
- Boğazlar:
- Başkanı Türk olan uluslararası bir komisyon tarafından yönetilecek. (Mutlak Türk egemenliği sağlanamadı - aleyhimize).
- Ticaret gemileri serbest, savaş gemileri sınırlandırıldı.
- 💡 KPSS İpucu: Komisyon başkanı Manisa Milletvekili Vasıf Temel.
- Adalar:
- Kıbrıs: İngiltere'ye.
- Rodos, 12 Ada, Meis: İtalya'ya (silahlandırmama şartıyla).
- Ege Adaları: Yunanistan'a (silahlandırmama şartıyla).
- Bozcaada ve Gökçeada (İmroz): Türkiye'ye.
- Yabancı Okullar: Türkiye'nin çıkaracağı kanunlara uyma kararı alındı. (En çok sorun Fransa ile yaşandı, Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile çözüldü).
- Kapitülasyonlar: Tamamen kaldırıldı. (Lehimize).
- Osmanlı Borçları: Osmanlı'dan ayrılan devletler arasında paylaştırıldı. TL veya Frank olarak ödenecek. (1929 Dünya Ekonomik Krizi sonrası Hoover Moratoryumu ile taksitlendirildi, 1954'te Adnan Menderes döneminde son taksit ödendi).
- Azınlıklar (Ekaliyetler): Türkiye'de yaşayan tüm azınlıklar Türk vatandaşı kabul edildi ve Türk hukukuna tabi oldu. (Lehimize).
- 💡 KPSS İpucu: Azınlıklar, Havza, Erzurum, Sivas, Misak-ı Milli ve Lozan'da konu oldu, Amasya Genelgesi'nde konu olmadı.
- Nüfus Mübadelesi (Etabli Sorunu): İstanbul, Bozcaada ve Gökçeada'daki Rumlar ile Batı Trakya'daki Türkler yerleşik (etabli) kabul edildi. Diğerleri yer değiştirecekti.
- Fener Rum Patrikhanesi: İstanbul'da kalmasına izin verildi ancak ekümenik (evrensel) yetkileri kaldırıldı. (Aleyhimize, içişlerimize karışılmasını engellemek için).
- Ermeni Sorunu: Doktor Rıza Nur'un sert muhalefetiyle gündemden çıkarıldı. (Lehimize).
- Savaş Tazminatı: Yunanistan, Karaağaç ve Bosnaköy'ü Türkiye'ye verdi. (Lehimize).
Lozan'ın Önemi ve Sonuçları ✅
- 1. TBMM temsilci gönderdi, 2. TBMM onayladı.
- Lehimize Çözümlenenler: Kapitülasyonlar, azınlıklar, Osmanlı borçları, savaş tazminatı, Ermeni sorunu, İstanbul'un boşaltılması.
- Aleyhimize Çözümlenenler: Boğazlar, adalar, Suriye sınırı, Fener Rum Patrikhanesi.
- 💡 KPSS İpucu: Boğazlar (1936 Montrö) ve Suriye sınırı (1939 Hatay'ın anavatana katılması) daha sonra lehimize çözümlenmiştir.
- Çözümlenemeyen Tek Konu: Irak (Musul) sınırı.
- Sevr Antlaşması'nın geçersizliğini kanıtladı.
- Esir milletlere örnek oldu (Mahatma Gandi'nin sözü).
- Atatürk'ün sözü: "Bu antlaşma Türk ulusuna karşı yüzyıllardan beri hazırlanmış ve Sevr antlaşması ile tamamlandığı sanılmış büyük bir yok etme girişiminin yıkılışını bildirir bir belgedir." (Yüzyıllardan kasıt kapitülasyonlardır).
Önemli Raporlar 📊
- Amiral Bristol Raporu: İzmir'in işgalinin haksızlığını ve Türk Kurtuluş Savaşı'nın haklılığını dünyaya duyuran ilk uluslararası belge.
- General Harbord Raporu: Doğu Anadolu'daki Ermeni iddialarının haksızlığını ortaya koydu.
- Milli Hattı Raporu (Milne Hattı): İngilizler tarafından Yunan ordusuna zaman kazandırmak amacıyla Kuvay-i Milliye ile Yunan ordusu arasına çekilen hat.
- Doktor Esat Işık Raporu: Milli Kongre Cemiyeti lideri tarafından yazıldı. Kuvay-i Milliye tabiri ilk kez kullanıldı.
- Sandler Raporu: Milletler Cemiyeti'nin Hatay (Sancak) sorunu için hazırladığı rapor.
- Hisantos Raporu: Pontus Rum Devleti kurulması isteğiyle Paris Barış Konferansı'na sunulan rapor.
- Brüksel Hattı Raporu: Milletler Cemiyeti'nin Irak (Musul) sorunu için hazırladığı rapor.
Milli Mücadele Dönemi Basın-Yayın ve Edebiyat 📚
Milli Mücadele Yanlısı Basın-Yayın Organları
- İrade-i Milliye: Sivas Kongresi'nde çıkarıldı.
- Hakimiyet-i Milliye: Ankara'da çıkarıldı, TBMM'nin yarı resmi yayın organı, İstiklal Marşı'nın yayınlandığı ilk gazete. İleride Ulus Gazetesi adını aldı.
- Anadolu Ajansı: Mustafa Kemal'in isteğiyle Halide Edip Adıvar ve Yunus Nadi tarafından kuruldu.
- Albayrak, Hadisat, Le Pays: Şark Vilayetleri Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin yayın organları.
- Sebilürreşat: Mehmet Akif Ersoy'un yazarlık yaptığı dergi, İstiklal Marşı'nın yayınlandığı ilk dergi.
- Tasvir-i Efkar: Ruşen Eşref'in yazılarının yer aldığı gazete.
- Ceride-i Resmiye: TBMM'nin resmi gazetesi.
- Hukuk-u Beşer: Hasan Tahsin'in başyazarlık yaptığı gazete.
- Emel: Amasya'da çıkarılan yayın organı.
- Minber: Mustafa Kemal (Hatip takma adıyla) ve Ali Fethi Okyar tarafından çıkarıldı.
- İleri: Mustafa Kemal'in isimsiz yazılar yazdığı gazete.
- Kurun: Mustafa Kemal'in (Asım Uz takma adıyla) Hatay meselesi konusunda İsmet İnönü hükümetini eleştirdiği gazete.
- Yeni Gün: Yunus Nadi tarafından kuruldu.
- İkdam: Yakup Kadri'nin yazılarının bulunduğu, Türkçülük akımı savunucusu gazete.
Milli Mücadele Karşıtı Basın-Yayın Organları ⚠️
- Alemdar, Aydede, Ümit, Tan, Zafer, Yeni Dünya, Peyam-ı Sabah, Ferda, İrşat.
Milli Mücadele Dönemi Edebiyatı 📖
- Halide Edip Adıvar: Türk'ün Ateşle İmtihanı, Ateşten Gömlek (ilk roman), Vurun Kahpeye, Dağa Çıkan Kurt.
- Falih Rıfkı Atay: Çankaya, Zeytindağı, Ateş ve Güneş.
- Yakup Kadri Karaosmanoğlu: Yaban, Sodom ve Gomore, Milli Savaş Hikayeleri, Ankara.
- Kazım Karabekir: İstiklal Harbimiz, Şarkılı İbret.
- Ali Fuat Cebesoy: Sınıf Arkadaşım Atatürk, Moskova Hatıraları, Milli Mücadele Hatıraları.
- Rauf Orbay: Cehennem Değirmeni.
- Kemal Arıburnu: Atatürk'ten Anılar.
- Kemal Tahir: Esir Şehrin İnsanları, Yorgun Savaşçı.
- Tarık Buğra: Küçük Ağa, Osmancık.
- Samim Kocagöz: Kalpaklılar, Dolu Dizgin.
- Turgut Özakman: Şu Çılgın Türkler, Çanakkale 1915, Cumhuriyet.
- Fazıl Hüsnü Dağlarca: Üç Şehitler Destanı.
- Ahmet Hamdi Tanpınar: Sahnenin Dışındakiler.
Bu çalışma materyali, Milli Mücadele döneminin temel olaylarını, antlaşmalarını ve önemli şahsiyetlerini KPSS ve ÖSYM sınavları odaklı olarak özetlemektedir. Başarılar dileriz!
