Bu çalışma materyali, kullanıcının sağladığı kopyalanmış metin ve ders ses kaydı transkripti kaynaklarından derlenerek hazırlanmıştır.

---

📚 Türk Tarihi Çalışma Materyali: Orta Asya'dan Günümüze

Bu çalışma materyali, Türk tarihinin Orta Asya'daki kökenlerinden başlayarak, İslamiyet öncesi ve sonrası Türk devletlerini, Osmanlı İmparatorluğu'nun kuruluşundan yıkılışına kadar olan süreci, Kurtuluş Savaşı'nı ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunu, Atatürk dönemi iç ve dış politikalarını, son olarak da 20. yüzyılın önemli dünya olayları ve Türkiye'ye etkilerini kapsamaktadır. Amacımız, bu geniş ve zengin tarihi dönemi anlaşılır, düzenli ve akılda kalıcı bir şekilde sunmaktır.

🌍 I. Orta Asya Türk Tarihi (İslamiyet Öncesi)

Türk tarihinin kökenleri, temel geçim kaynağının hayvancılık olduğu Orta Asya'daki göçebe yaşama dayanır. Bu yaşam tarzı, Türk kültürünü derinden etkilemiştir.

🐎 Göçebe Hayatın Etkileri

• Ekonomi: Temel geçim kaynağı hayvancılıktır. Tarım gelişmemiştir.
• Mimari: Yerleşik hayat olmadığı için mimari yapılar gelişmemiştir.
• Yazı ve Edebiyat: Yazı geç kullanıldığı için sözlü edebiyat (Sav, Sagu, Koşuk) gelişmiştir. Kopuz önemli bir çalgıdır.
• Hukuk: Sözlü hukuk kuralları olan "Töre" gelişmiştir. Töreye göre herkes eşittir (Han-Hakan dahil).
• Askerlik: "Ordu-Millet" anlayışı vardır; her kişi askerdir (kadın, çocuk dahil).
• Cezalar: Hapis cezaları kısadır.
• Yenilikler: At evcilleştirilmiş, üzengi ve pantolon bulunmuştur.
• Sanat: Taşınabilir sanat eserleri (halı, kilim vb.) oluşmuştur.

🛡️ Önemli Türk Devletleri ve Boyları

• İskitler (Saka): Bilinen ilk Türk topluluğudur. Atı evcilleştirdiler ve "Bozkırın Kuyumcuları" olarak anıldılar. En önemli hakanları Alper Tunga ve kadın hakan Tomris Hatun'dur. Destanları: Alper Tunga, Şu.
• Asya Hun Devleti (Büyük Hun): İlk Türk devletidir. Bilinen en eski hakanı Teoman, en parlak dönemi Metehan'dır. Metehan, Çin'i vergiye bağlamış ve ilk düzenli orduyu (M.Ö. 209, 10'luk sistem) kurmuştur. "Oğuz Kağan Destanı" Metehan'ı anlatır. Başkenti Ötüken'dir ("Toprak Ana"). Kalıntıları: Altın Elbiseli Adam Heykeli (Esik Kurgan), Pazırık Halısı.
• Kavimler Göçü: Balamir öncülüğünde Avrupa'ya yapılan kitlesel göçtür. Sonuçları: Derebeylikler güçlendi, Hristiyanlık yayıldı, Papa ve Kilise'nin önemi arttı (Skolastik düşünce), günümüz Avrupası oluştu, Roma İmparatorluğu ikiye ayrıldı, İlk Çağ kapandı Orta Çağ başladı.
• Avrupa Hun Devleti: Balamir tarafından kuruldu, en parlak dönemi Attila'dır ("Tanrı'nın Kırbacı"). Almanların "Nibelungen Destanı"nda "Etzel" olarak geçer.
• I. ve II. Göktürk Devletleri: Bumin Kağan tarafından kuruldu (I. Göktürk). İkili teşkilat uygulandı (Doğu-Batı). Türklerin ilk yazılı belgesi olan "Orhun Abideleri" II. Göktürk Devleti'ne aittir. Yazarı Yolluğ Tigin, çözümleyeni Thomsen'dir. Destanları: Ergenekon, Bozkurt.
• Uygurlar: Yerleşik yaşama geçen ilk Türk devletidir. Bögü Kağan zamanında Maniheizm benimsendi. Mimari (kale, sur, saray), tarım, kağıt, matbaa, ilk kağıt para ("Çav") gibi alanlarda önemli gelişmeler kaydettiler. Destanları: Türeyiş, Göç.
• Diğerleri: Kıpçaklar (Codex Cumanicus, Dede Korkut Hikayeleri), Hazarlar (Museviliği benimseyen tek Türk devleti, dini hoşgörü), Karluklar (ilk Müslüman Türk boyu), Kırgızlar (Manas Destanı).

🕌 II. İslamiyet'in Kabulü ve İlk Türk-İslam Devletleri

⚔️ Talas Savaşı (751)

Çin ile Abbasiler arasında gerçekleşen bu savaşta Türkler, Orta Asya'nın Çin istilasına girmesini engellemek için Arapların yanında savaştı. Abbasiler kazandı.

• Sonuçları: Türkler kitleler halinde İslamiyet'e geçti. Türk-İslam tarihi başladı. Kağıt, barut, matbaa ve pusula gibi buluşlar Semerkant aracılığıyla Batı'ya yayıldı.

🇹🇷 İlk Türk-İslam Devletleri

• Karahanlılar: Orta Asya'da kurulan ilk Türk-İslam devletidir. Satuk Buğra Han zamanında İslamiyet resmi din oldu. Milliyetçi bir yapıya sahiptiler; Türkçe resmi dildi ve ikili teşkilat devam etti. İlk medrese, darüşşifa, kervansaray ve burslu öğrenim sistemlerini kurdular.
• Gazneliler: Alp Tigin tarafından Afganistan'da kuruldu. Gazneli Mahmut, Hindistan'a 17 sefer düzenledi ve "Sultan" unvanını kullanan ilk Türk hükümdarı oldu. Biruni için "Sarayımın en kıymetli hazinesi" demiştir. Dandanakan Savaşı ile Büyük Selçuklu Devleti'ne yenilerek yıkılış sürecine girdiler.
• Büyük Selçuklu Devleti: Selçuk Bey tarafından kuruldu. Tuğrul Bey, Abbasi Halifesi'ni Şii Büveyhoğulları'ndan koruyarak "Doğunun ve Batının Hükümdarı" unvanını aldı. Alparslan, Malazgirt Savaşı (1071) ile Anadolu'nun kapılarını Türklere açtı. Melikşah dönemi en parlak dönemidir. Vezir Nizamülmülk, Siyasetname adlı eseri yazdı ve Nizamiye Medreseleri'ni kurdu. Hasan Sabbah'ın Batınilik faaliyetleri ve Katvan Savaşı yıkılışlarında etkili oldu.

🏰 III. Anadolu Selçuklu Devleti ve Beylikler

🇹🇷 Anadolu Selçuklu Devleti

Süleyman Şah tarafından İznik'te kuruldu. I. Kılıçarslan, I. Haçlı Seferi sonrası başkenti Konya'ya taşıdı. II. Kılıçarslan, Miryokefalon Savaşı (1176) ile Bizans'ı yenerek Anadolu'nun kesin Türk yurdu olduğunu kanıtladı ("Yurt Tutan Savaş"). Alaaddin Keykubat dönemi en parlak dönemidir; deniz ticareti gelişti. Yassı Çemen Savaşı'nda Harzemşahları yendiler ancak Moğol istilasına zemin hazırladılar. Baba İshak İsyanı ve Kösedağ Savaşı (1243) ile İlhanlılara yenilerek yıkılış sürecine girdiler.

• Ticaret: Kervansaraylar, gümrük vergileri ve sigortacılık ile ticareti geliştirdiler.
• Ahilik: Ahi Evran tarafından Kırşehir'de kurulan esnaf teşkilatıdır. Mesleki eğitim verir, icazetname (diploma) ve narh (fiyat belirleme) gibi uygulamaları vardı.

⚔️ Anadolu Beylikleri

• I. Beylikler: Malazgirt Savaşı sonrası Anadolu'nun Türkleşmesi ve bayındır hale gelmesinde önemli rol oynadılar. Saltuklular (ilk beylik), Danişmentliler, Mengücekliler, Artuklular (El-Cezeri robotik bilimci), Çaka Beyliği (ilk Türk denizcisi) öne çıkar.
• II. Beylikler: Kösedağ Savaşı sonrası Anadolu Selçuklu Devleti'nin zayıflamasıyla kuruldu. Karamanoğulları (en güçlü, Türkçe'yi resmi dil ilan etti), Karesioğulları (Osmanlı'ya katılan ilk beylik, donanması Osmanlı'ya geçti), Germiyanoğulları, Hamitoğulları gibi beylikler Anadolu Türk siyasi birliğini parçaladılar. Dulkadiroğulları'nın Yavuz Sultan Selim tarafından alınmasıyla Anadolu Türk siyasi birliği kesin olarak sağlandı.

👑 IV. Osmanlı İmparatorluğu Kuruluş ve Yükselme Dönemi

🇹🇷 Kuruluş Dönemi

• Osman Bey: "Fahreddin" lakabıyla anılır. İlk hutbe okutuldu, ilk kadı (Dursun Fakıh) atandı, ilk vergi ("Bac") alındı. Koyunhisar Savaşı (Bafeon) Bizans ile yapılan ilk savaştır.
• Orhan Bey: Bursa'yı başkent yaptı. Karesi Beyliği'ni alarak donanmaya sahip oldu ve Rumeli'ye geçiş kolaylaştı. İlk düzenli ordu (Yaya ve Müsellem), ilk donanma, ilk medrese ve "Sultan" unvanı bu dönemde ortaya çıktı.
• I. Murat: Edirne'yi başkent yaptı. Devşirme sistemi ve Pençik sistemi ile Kapıkulu ve Yeniçeri Ocakları kuruldu. Sırpsındığı Savaşı ilk Osmanlı-Haçlı savaşıdır. I. Kosova Savaşı'nda ilk kez top kullanıldı ve savaşta şehit düşen tek padişahtır.
• I. Beyazıt (Yıldırım): İstanbul'u kuşattı ve Anadolu Hisarı'nı yaptırdı. Niğbolu Savaşı sonrası "Sultan-ı İklim-i Rum" unvanını aldı. Ankara Savaşı (1402) ile Timur'a yenilerek esir düştü, bu durum Osmanlı'yı 11 yıl süren "Fetret Devri"ne soktu.

📈 Yükselme Dönemi

• II. Mehmet (Fatih Sultan Mehmet): 1453'te İstanbul'u fethederek bir çağı kapatıp yeni bir çağ açtı. Kırım'ı alarak Karadeniz'i Türk Gölü haline getirdi. "Kanunname-i Âli Osman" ile kardeş katlini yasallaştırdı ve devlet yapısını güçlendirdi. İlk altın para ("Sikke-i Hasene") bastırdı.
• I. Selim (Yavuz Sultan Selim): Çaldıran Savaşı ile Safevi tehlikesini önledi. Turnadağ Savaşı ile Anadolu Türk siyasi birliğini kesin olarak sağladı. Mercidabık ve Ridaniye Savaşları ile Memlük Devleti'ni yıkarak Halifeliği Osmanlı'ya taşıdı ve Baharat Yolu'nu ele geçirdi.
• I. Süleyman (Kanuni Sultan Süleyman): İmparatorluğun en parlak dönemidir. Mohaç Meydan Savaşı ile Macaristan'ı fethetti. Preveze Deniz Zaferi ile Akdeniz'i Türk Gölü haline getirdi. Fransa'ya kapitülasyonlar verdi. İran ile ilk antlaşma olan Amasya Antlaşması'nı imzaladı.
• Sokullu Mehmet Paşa Dönemi: II. Selim ve III. Murat dönemlerinde sadrazamlık yaptı. Osmanlı en geniş sınırlara ulaştı (Ferhatpaşa Antlaşması ile doğuda). Süveyş Kanalı ve Don-Volga Kanalı gibi projelerle stratejik hedefler belirledi.

📉 V. Osmanlı Duraklama, Gerileme ve Modernleşme Çabaları

⏳ 17. Yüzyıl (Duraklama)

Merkezi otoritenin bozulması, tımar sisteminin aksaması, ordunun ve eğitimin bozulması gibi iç nedenler ile Coğrafi Keşifler, Avrupa'nın bilimsel ve askeri üstünlüğü gibi dış nedenlerle Osmanlı duraklama dönemine girdi.

• Önemli Gelişmeler: I. Ahmet döneminde "Ekber ve Erşed" sistemi ile veraset anlayışı değişti. II. Osman (Genç Osman), Yeniçeri Ocağı'nı kaldırmak istediği için öldürüldü. IV. Murat, içki ve tütün yasağı gibi sert önlemler aldı ve Koçibey ile Katip Çelebi'ye raporlar hazırlattı. Köprülü Mehmet Paşa gibi sadrazamlar şartlı sadrazamlık ile devleti toparlamaya çalıştı. Karlofça Antlaşması (1699) ile ilk kez büyük çaplı toprak kaybı yaşandı.

📉 18. Yüzyıl (Gerileme)

Karlofça'da kaybedilen toprakları geri alma amacı güdüldü ancak Avrupa'nın askeri üstünlüğü kabul edildi ve Batı tarzı ıslahatlar başladı.

• Lale Devri (1718-1730): Pasarofça Antlaşması ile başladı. Askeri alanda Batı tarzı ıslahat yapılmadı. İlk geçici elçilikler (Paris'e 28 Mehmet Çelebi), ilk özel matbaa (İbrahim Müteferrika ve Said Efendi), Tulumbacı Ocağı (itfaiye) kuruldu. Patrona Halil İsyanı ile sona erdi.
• Islahatlar: I. Mahmut döneminde Avrupa'dan askeri uzmanlar getirildi (Kont de Bonneval) ve Hendeshane (ilk Batı tarzı askeri okul) açıldı. III. Selim döneminde "Nizam-ı Cedit" ordusu kuruldu ve ilk sürekli elçilikler (Londra'ya Yusuf Agah Efendi) açıldı. Kabakçı Mustafa İsyanı ile Nizam-ı Cedit dönemi sona erdi.
• Küçük Kaynarca Antlaşması (1774): Kırım bağımsız oldu ve Osmanlı ilk kez savaş tazminatı ödedi. Rusya'ya Osmanlı'daki Ortodoksların koruyuculuğu verildi, bu durum Osmanlı'nın iç işlerine müdahale kapısını açtı.

💔 19. Yüzyıl (Dağılma)

Sanayi Devrimi, Fransız İhtilali'nin getirdiği milliyetçilik akımı ve sömürgecilik, Osmanlı'nın dağılma sürecini hızlandırdı.

• Demokratikleşme Çabaları:
  • Sened-i İttifak (1808): Padişahın yetkileri ilk kez kısıtlandı. İlk demokratikleşme adımıdır.
  • Tanzimat Fermanı (1839): Kanun önünde eşitlik, yargılanma hakkı gibi ilkeler getirildi. Osmanlı bir hukuk devleti oldu.
  • Islahat Fermanı (1856): Gayrimüslimlere geniş haklar tanındı.
  • I. Meşrutiyet (1876): Kanun-i Esasi (ilk anayasa) ilan edildi, halk ilk kez yönetime katıldı.
  • II. Meşrutiyet (1908): İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin etkisiyle ilan edildi.
• Savaşlar: Sırp İsyanı (Bükreş Antlaşması), Rum İsyanı (Edirne Antlaşması ile Yunanistan bağımsız oldu), Kırım Savaşı (Osmanlı'nın Avrupa devleti sayıldığı Paris Antlaşması), 93 Harbi (Ayestefanos ve Berlin Antlaşmaları ile Sırbistan, Karadağ, Romanya bağımsız oldu, Ermeni Meselesi ortaya çıktı).

⚔️ VI. I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı

🌍 I. Dünya Savaşı (1914-1918)

Osmanlı, Almanya'nın yanında savaşa girdi.

• Cepheler:
  • Saldırı (Taarruz): Kafkas (Enver Paşa, Sarıkamış Faciası, Turancılık sona erdi, Brest Litovsky Antlaşması ile toprak kazanıldı), Kanal.
  • Savunma: Çanakkale (kazanılan tek cephe, Mustafa Kemal'in Anafartalar Kahramanlığı, İstanbul'un işgali gecikti), Irak/Basra (Kut'ül Amare Zaferi), Hicaz/Yemen (İslamcılık fikri zarar gördü), Suriye/Filistin.
• Mondros Ateşkes Antlaşması (30 Ekim 1918): Osmanlı fiilen sona erdi. 7. madde (işgallere yasal zemin) ve 24. madde (Ermeni devleti kurma amacı) ile Anadolu işgallere açık hale geldi.

🇹🇷 Kurtuluş Savaşı Hazırlık Dönemi

• Mustafa Kemal Atatürk: 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkarak Kurtuluş Savaşı'nı başlattı.
• Genelgeler ve Kongreler:
  • Havza Genelgesi: İşgallere karşı protesto ve mitingler düzenlenmesini istedi.
  • Amasya Genelgesi: "Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır" ilkesiyle milli egemenlik fikrini ortaya koydu.
  • Erzurum Kongresi: Mustafa Kemal askerlikten istifa etti. "Manda ve himaye kabul edilemez" ilkesi ilk kez reddedildi.
  • Sivas Kongresi: Tüm cemiyetler "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adı altında birleştirildi. Manda ve himaye kesin olarak reddedildi.
  • Amasya Görüşmeleri: İstanbul Hükümeti, Temsil Heyeti'ni ilk kez resmen tanıdı.
  • Misak-ı Milli Kararları: Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde kabul edildi. Kapitülasyonların kaldırılması, Boğazlar'ın Türk egemenliğine bırakılması gibi ulusal bağımsızlık hedefleri belirlendi. İstanbul'un işgaline yol açtı.

⚔️ Kurtuluş Savaşı Muharebeler Dönemi

• 1. TBMM'nin Açılışı (23 Nisan 1920): Ankara'da açılan Meclis, yeni Türk devletinin temellerini attı. "Meclis Hükümeti Sistemi" benimsendi.
• Doğu Cephesi: Kazım Karabekir komutasındaki düzenli ordu, Ermenileri yenerek Gümrü Antlaşması'nı imzaladı. TBMM'yi tanıyan ilk devlet Ermenistan oldu. Moskova ve Kars Antlaşmaları ile Doğu sınırı kesinleşti.
• Güney Cephesi: Kuvay-ı Milliye (Şahinbey, Sütçü İmam) Fransız ve Ermenilere karşı mücadele etti. Ankara Antlaşması (1921) ile Fransa ile barış yapıldı ve Hatay Misak-ı Milli'den ilk taviz olarak Fransa'ya bırakıldı.
• Batı Cephesi:
  • I. ve II. İnönü Savaşları: İsmet İnönü komutasındaki düzenli ordu, Yunanları yendi. I. İnönü sonrası İstiklal Marşı kabul edildi ve Teşkilat-ı Esasiye (ilk anayasa) hazırlandı. Londra Konferansı ile TBMM uluslararası alanda tanındı.
  • Kütahya-Eskişehir Savaşları: Türk ordusu yenildi ve Sakarya Nehri'nin doğusuna çekildi. Mustafa Kemal, Başkomutanlık yetkisi alarak orduyu yönetti ve Tekalif-i Milliye Emirleri'ni yayımladı.
  • Sakarya Meydan Savaşı: "Subaylar Savaşı" olarak da bilinir. Mustafa Kemal'in "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır" emriyle kazanıldı. Mustafa Kemal'e "Gazi" unvanı ve "Mareşal" rütbesi verildi.
  • Büyük Taarruz: "Başkomutanlık Meydan Savaşı" ile Yunan ordusu kesin olarak yenildi. "Ordular! İlk hedefiniz Akdeniz'dir, ileri!" emriyle Türk ordusu İzmir'e girdi.
• Mudanya Ateşkes Antlaşması (1922): Kurtuluş Savaşı'nın askeri safhası sona erdi. Osmanlı Devleti hukuken sona erdi.
• Saltanatın Kaldırılması (1 Kasım 1922): Lozan Konferansı'na İstanbul Hükümeti'nin de çağrılması üzerine, milli egemenliği pekiştirmek amacıyla saltanat kaldırıldı.
• Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923): Yeni Türk devleti uluslararası alanda tanındı. Kapitülasyonlar kaldırıldı, Boğazlar'ın yönetimi Türkiye'ye bırakıldı (komisyon kuruldu), azınlıklar Türk vatandaşı sayıldı. Musul sorunu çözülemeyen tek konu oldu.

🇹🇷 VII. Türkiye Cumhuriyeti'nin Kuruluşu ve Atatürk Dönemi

🏛️ Türkiye Cumhuriyeti'nin Kuruluşu

• Cumhuriyetin İlanı (29 Ekim 1923): Rejim ve devlet başkanı sorunları çözüldü. Mustafa Kemal ilk Cumhurbaşkanı, İsmet İnönü ilk Başbakan oldu.
• Halifeliğin Kaldırılması (3 Mart 1924): Laikliğe giden en büyük adım atıldı. Osmanlı hanedanı yurtdışına çıkarıldı.

📈 Atatürk Dönemi İç Politika

• İzmir İktisat Kongresi (1923): Milli ekonomi oluşturma çabasıyla "Misak-ı İktisadi" kararları alındı.
• Çok Partili Hayata Geçiş Denemeleri:
  • Cumhuriyet Halk Fırkası (CHF): Mustafa Kemal tarafından kuruldu. "Dokuz Umde" parti programını oluşturdu.
  • Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (TCF): Kazım Karabekir ve arkadaşları tarafından kurulan ilk muhalefet partisidir. Şeyh Sait İsyanı'ndaki rolü nedeniyle kapatıldı.
  • Serbest Cumhuriyet Fırkası (SCF): Mustafa Kemal'in isteğiyle Fethi Okyar tarafından kuruldu ancak parti kendini feshetti.
• Cumhuriyet Rejimine Karşı İsyanlar:
  • Şeyh Sait İsyanı (1925): Rejimi değiştirmeye yönelik ilk isyandır. Takrir-i Sükun Kanunu çıkarıldı ve İstiklal Mahkemeleri görev yaptı. İsyan bastırıldı ancak Musul'un kaybedilmesine neden oldu.
  • İzmir Suikastı (1926): Mustafa Kemal'e yönelik suikast girişimi önlendi.
  • Menemen Olayı (1930): Asteğmen Kubilay'ın şehit edildiği, rejime karşı bir isyandır.

🌐 Atatürk Dönemi Dış Politika

• Lozan'dan Kalan Sorunlar:
  • Yabancı Okullar: Fransa ile yaşanan sorun Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile çözüldü.
  • Musul (1926): İngiltere ile yapılan Ankara Antlaşması ile Musul, Irak yönetimine bırakıldı (Misak-ı Milli'den 3. taviz).
  • Nüfus Mübadelesi (1930): Yunanistan ile yaşanan sorun çözüldü.
• Dünya Barışına Katkı:
  • Milletler Cemiyeti'ne Üyelik (1932): Türkiye, dünya barışına katkı amacıyla üye oldu.
  • Balkan Antantı (1934): Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya arasında Almanya ve İtalya'nın yayılmacı politikalarına karşı kuruldu.
  • Sadabat Paktı (1937): Türkiye, İran, Afganistan ve Irak arasında doğu sınırlarını güvence altına almak için kuruldu.
  • Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936): Boğazlar üzerindeki tam egemenlik Türkiye'ye geçti.
  • Hatay'ın Anavatana Katılması (1939): Mustafa Kemal'in "şahsi meselem" dediği Hatay, bağımsız bir cumhuriyet olduktan sonra Türkiye'ye katıldı.

🌎 VIII. Çağdaş Dünya ve Türkiye

⚔️ II. Dünya Savaşı (1939-1945)

Almanya, İtalya ve Japonya'nın yayılmacı politikalarıyla başladı. Türkiye, İsmet İnönü liderliğinde denge politikası izleyerek savaşa girmedi ancak seferberlik ilan etti ve ekonomik zorluklar yaşadı (Varlık Vergisi, Köy Enstitüleri). Savaş sonunda Birleşmiş Milletler kuruldu ve Türkiye kurucu üye oldu.

🥶 Soğuk Savaş Dönemi (1945-1991)

ABD liderliğindeki Batı Bloğu ile SSCB liderliğindeki Doğu Bloğu arasında ideolojik ve siyasi gerilim yaşandı.

• Batı Bloğu: Truman Doktrini ve Marshall Planı ile komünizmin yayılması engellenmeye çalışıldı. Türkiye, Kore Savaşı'na asker göndererek NATO'ya (1952) üye oldu.
• Doğu Bloğu: SSCB, Varşova Paktı'nı kurdu.
• Kıbrıs Meselesi: İngiltere'nin çekilmesi sonrası Rumların "Enosis" (Yunanistan'a bağlanma) hedefi ve Türklerin "Taksim" (bölünme) isteği çatışmalara yol açtı. 1974 Kıbrıs Barış Harekatı ile Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti kuruldu.

🌐 Küreselleşen Dünya (1991 Sonrası)

• SSCB'nin Dağılışı (1991): Mihail Gorbaçov'un "Glasnost" ve "Perestroyka" politikalarıyla başlayan süreçte SSCB dağıldı. Azerbaycan, Özbekistan, Kırgızistan, Türkmenistan ve Kazakistan gibi Türk Cumhuriyetleri bağımsızlıklarını kazandı.
• Almanya'nın Birleşmesi (1990): Berlin Duvarı'nın yıkılmasıyla Doğu ve Batı Almanya birleşti.
• Yugoslavya'nın Dağılışı: Bosna İç Savaşı (Srebrenitsa Katliamı) ve Kosova Savaşı gibi olaylarla Yugoslavya parçalandı.
• Körfez Savaşları: Irak'ın Kuveyt'i işgaliyle başlayan 1. Körfez Savaşı (1990-1991) ve ABD'nin Irak'ı işgaliyle başlayan 2. Körfez Savaşı (2003) Ortadoğu'da önemli değişimlere yol açtı.

---